ಹನುಮಂತನು ಆ ಮಹಾ ರಾವಣನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಜಾಲದ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ, ನೀಲಮಣಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೇದಿಗಳಿದ್ದ ಅದ್ಭುತ ಮಹಾಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಮಂದಿರವು ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪವಳ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಲಿಸಲಾಗದ ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಬೆರಳಗಲಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಚಂದನ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ವರ್ಣದ ಧೂಪದಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು, ಶುಭಕರವಾದ ಪರಿಮಳಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆ ಮಂದಿರವು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ವಸತಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಹನುಮಂತನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನವನ್ನು ಹತ್ತಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಾನ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಹೋಮದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಆ ದೇವಸಂಯುಕ್ತ ಪರಿಮಳ, ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು; ಆ ಪರಿಮಳ ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿತು, ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಂತೆ. ಹನುಮಂತನು ಆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, "ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಾ" ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಂತೆ, ರಾವಣನಿರುವ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಮಹತ್ ಶುಭಕರ ಸಭಾಮಂದಿರವನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಸಭಾಮಂದಿರವು ರಾವಣನಿಗೆ ಸೇರಿದದ್ದು, ಅದು ಪ್ರಿಯವಾದ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು; ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ನೆಲವು ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಹಲ್ಲುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಜಾಗದಂತೆ; ಮುತ್ತು, ವಜ್ರ, ಪವಳ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಅದು ಅನೇಕ ರತ್ನದ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಸಮಾನವಾದ, ನೇರವಾದ, ತುಂಬಾ ಎತ್ತರದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸ್ತಂಭಗಳು ಇದ್ದವು. ಆ ಸ್ತಂಭಗಳು ಪಾರಿವಾಳದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಭೂಮಿಯ ಗುರುತುಗಳುಳ್ಳ ವಿಶಾಲ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಹಾಸಲಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಸಭಾಮಂದಿರವು ಭೂಮಿಯಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು, ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ದೈವಿಕ ಪರಿಮಳಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು. ದುಬಾರಿ ಹಾಸಿಗೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಸ್ವತಃ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಹಂಸದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಬಿಳಿಯಾಗಿಯೂ, ಅಗರುಧೂಪದ ಪರಿಮಳದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಮಚ್ಚುಗೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆನಂದಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆನಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಆ ದೇವಮಂದಿರವು ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ, ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಅದು ರಾವಣನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಾಯಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. "ಇದು ಸ್ವರ್ಗವೇ, ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕವೋ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರನ ನಗರವೋ, ಅಥವಾ ಪರಮ ಗಮ್ಯವೋ?" ಎಂದು ಹನುಮಂತನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಅವನು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂಗಾರದ ದೀಪಗಳು, ರಾವಣನ ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಆ ಸಭಾಮಂದಿರವೇ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆಮೇಲೆ ಹನುಮಂತನು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಾಗ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಎಲ್ಲಾ ಆಟಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಆಳವಾದ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೌನ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಆ ಗುಂಪು ಮಿಂಚುತ್ತಿತ್ತು; ದೊಡ್ಡ ತಾವರೆ ಹಳ್ಳದ ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನುಹುಳಗಳು ಮೌನವಾಗಿರುವಂತೆ. ಹನುಮಂತನು ಅವರ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು — ಅವುಗಳು ತಾವರೆ ಹೂವಿನ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದವು, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ್ದವು. ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರ ಮುಖಗಳು ಅರಳುತ್ತಿರುವ ತಾವರೆ ಹೂಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಮತ್ತೆ ಹೂವು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ, ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ತಾವರೆಮುಖಗಳು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತಾದ ಜೇನುಹುಳಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಡುಕುವ ಹೂಗಳಂತೆ, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದವು. ಹನುಮಂತನು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನೀರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಂತೆ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದನು. ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಆಲಂಕೃತವಾದ ಸಭಾಮಂದಿರವು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಶರತ್ ಕಾಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಹನುಮಂತನು, "ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವವರು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ, ಪುಣ್ಯಶೇಷದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವರಂತೆ," ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ, ಮಹಾ ಶುಭಕರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬೆಳಕು, ವರ್ಣ, ಹೊಳಪು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಕೂದಲುಗಳು, ಹಾರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಆಟದಿಂದ ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರ ತಿಲಕಗಳು ಅರೆಹರಿದುಹೋಗಿದ್ದವು, ಕೆಲವರ ಕಾಲುಗಜ್ಜೆಗಳು ಸರಿದಿದ್ದವು, ಮತ್ತಿತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಾರಗಳು ಬದಿಗೆ ಸರಿದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವರು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಅವರ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಕಡಿಗಳು ಅವಿತುಹೋಗಿದ್ದವು; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಯುವತಿಯರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೆಲವರ ಹಾರಗಳು ಮುರಿದು, ಹೂವುಗಳಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು; ಅದು, ಅರಣ್ಯದ ರಾಜಗಜವು ಹೂವಿನ ಲತೆಯನ್ನು ತುಳಿದಂತೆ. ಕೆಲವರ ಹಾರಗಳು ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಅವರ ವಕ್ಷಸ್ಥಲಗಳ ನಡುವೆ ಮಲಗಿರುವ ಹಂಸಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದ ಕಡೆ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಟಾಕ್ಷ ರತ್ನಗಳು, ಮತ್ತೊಂದ ಕಡೆ ಬಂಗಾರದ ದಾರಗಳು ಚಕ್ರವಾಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಜೋಡಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹಂಸ ಮತ್ತು ಕಾರಂಡವ ಹಕ್ಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಚಕ್ರವಾಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅವರ ಸೊಂಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗಗಳು ನದಿಯ ದಂಡೆಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವರು ಬೃಹತ್ ಗಂಟುಗಳಂತೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಂಗಾರದ ತಾವರೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನದಿಯ ಸುಂದರ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೃದುವಾದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಕ್ಷಸ್ಥಲಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ರತ್ನಮಾಲೆಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಸುಂದರವಾದ ಆಭರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವರ ವಸ್ತ್ರದ ತುದಿಗಳು, ಅವರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಾರಾಡುತ್ತಾ, ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಹೆಂಡತಿಯರ ವಸ್ತ್ರದ ಹೊಳೆಯುವ ತುದಿಗಳು ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಾವುಟಗಳಂತೆ ಅವರ ಮುಖದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವಳ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು ಮೃದುವಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಉಸಿರಿನಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಲೋಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನ ಮಹಾ ಸಭಾಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಆ ಅಪೂರ್ವ ವೈಭವ, ಸುಗಂಧ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರತ್ನಭರಿತ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.