ಹನುಮಂತನು, ಅದ್ಭುತವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾಸ್ವರನಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ರಾವಣನ ನಿವಾಸದ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು. ಆ ನಿವಾಸ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಯಂಕರವಾದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಅರಮನೆ, ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಡುವ ಮಹಾವನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮನುಷ್ಯ-ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ರಾವಣನ ಅರಮನೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿಪಾತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿ ಹಿತ್ತಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಂದರ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದ್ದವು. ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾದ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಆ ಅರಮನೆ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಬಲವಾದ ಗಜಾರೋಹಕರು, ಧೀರರಾದ, ಶ್ರಮಶೀಲ ಯೋಧರು, ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತಲೂ ನೆರೆದಿದ್ದರು. ಆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳು, ಮಹಾಸಿಂಹಾಸನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಮನೆ ತುಂಬಿತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗಡೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರೂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಆ ಮನೆ ತುಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ನಿವಾಸ ಸುಂದರವಾದ, ಆನಂದಭರಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿನ ಆಭರಣಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಅದು ಸಾಗರದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಆ ಅರಮನೆ ರಾಜಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಿತು, ಸುಗಂಧದ ಚಂದನದಿಂದ ಪರಿಮಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು, ಮಹಾನ್ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತಮಟೆ, ಮೃದಂಗಗಳ ಘೋಷ, ಶಂಖದ ನಾದ, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸದಾ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ಮನೆ ಸದ್ದುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಆ ಮಹಾ ಮಂದಿರ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಆಳವಾಗಿತ್ತು, ಸಾಗರದ ಘೋಷವಿದ್ದಿತು, ಅಪಾರ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹನುಮಂತನು ಆ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮನೆ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನೆ ನೋಡಿ, “ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಲಂಕೆಯ ಅಲಂಕಾರ” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು. ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ರಾಕ್ಷಸರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು, ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ವೇಗವು ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು; ಪ್ರಹಸ್ತನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹಾರಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಹಾಪರ್ಷ್ವನ ಮನೆಗೆ ಹಾರಿದನು. ನಂತರ ಆ ಮಹಾಕಪಿಯು ಮೇಘದಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಾರಿ, ಬಳಿಕ ವಿಭೀಷಣನ ಮನೆಗೂ ಹೋದನು. ಇದೇ ರೀತಿ ಮಹೋದರ, ವಿರುಪಾಕ್ಷ, ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ, ವಿದ್ಯುन्मಾಲಿ, ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರ, ಶುಕ, ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ಸಾರಣ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಹನುಮಂತನು ಹಾರಿದನು. ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ, ಇಂದ್ರಜಿತ್ನ ಭವನ, ಜಂಬುಮಾಲಿ, ಸುಮಾಲಿ, ರಶ್ಮಿಕೇತು, ಸೂರ್ಯಶತ್ರು, ವಜ್ರಕಾಯ, ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷ, ಸಂಪಾತಿ, ವಿದ್ಯುದ್ರೂಪ, ಭೀಮ, ಘನ, ವಿಘನ, ಶುಕನಾಭ, ಚಕ್ರ, ಶಠ, ಕಪಟ, ಹ್ರಸ್ವಕರ್ಣ, ದಂಷ್ಟ್ರ, ಲೋಮಶ, ಯುದ್ಧೋನ್ಮತ್ತ, ಮತ್ತ, ಧ್ವಜಗ್ರೀವ, ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ, ವಿಜಯಿಹ್ವ, ಹಸ್ತಿಮುಖ, ಕರಾಳ, ಪಿಶಾಚ, ಶೋಣಿತಾಕ್ಷ—ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಮಹಾರಾಕ್ಷಸರ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಹನುಮಂತನು ಹಾರುತ್ತಾ ಹೋದನು. ಆ ಮಹಾಕಪಿಯು ಆ ಭವ್ಯ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಶಾಲಿಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಹನುಮಂತನು ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು, ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ರಾವಣನ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಮಲಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿದನು. ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ವಿವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಯೋಧರ ದಳಗಳನ್ನು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ತುಮರಗಳು, ಭುಜಬಲದಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕೆಂಪು, ಬಿಳುಪು, ಹಳದಿ ವರ್ಣದ ಮಹಾರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ವೇಗಶಾಲಿ ವಾನರರನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತವಾದ, ಶತ್ರುಗಳ ಆನೆಗಳಿಗೆ ನೋವು ನೀಡಬಲ್ಲ, ಏರಾವತನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸುಂದರ, ಕುಶಲ ಗಜಗಳನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲ, ಮೋಡಗಳಂತೆ ಹರಿದುಬರುವ, ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಹರಿಯುವ ಯೋಧರನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿನ ಸೇನೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಮಿಂಚಿನ ಘೋಷದಂತೆ ಘನವಾದ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯರಾಗಿದ್ದವು; ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ರಾವಣನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಬಂಗಾರದ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಯೋಧರನ್ನು ಹನುಮಂತನು ನೋಡಿದನು. ವಾಯು ಪುತ್ರನು ಅಲ್ಲಿಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧಾಕಾರದ ಸುಂದರ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು, ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಭಾಗೃಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಇನ್ನೂ ಇತರ ವಿನೋದ ಗೃಹಗಳನ್ನು, ಮರದ ಪರ್ವತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು, ಮನೋಹರವಾದ ಮಧುರ ಗೃಹವನ್ನು, ದಿವಾ ಸಭಾಗೃಹವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ರಾವಣನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮಂದರ ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ, ನವಿಲು ಸಿಂಹಾಸನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭವ್ಯ ಮಂದಿರವನ್ನೂ ನೋಡಿದನು. ಧ್ವಜಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ದೃಢವಾದ ಆ ಮಹಾ ಮಂದಿರವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅದು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಮನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ರತ್ನಗಳ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ, ರಾವಣನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆ ಅರಮನೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹನುಮಂತನು ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ಹೊಳೆಯುವ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು—all gold—ಅಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಮಧು ಮತ್ತು ಮದ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅವು ಕುಬೇರನ ಮಂದಿರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.