ಆ ಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಾನರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದನು. ಆ ಚಂದ್ರನು ಮದ್ದು ಕುಡಿದ ಎತ್ತು ಮೇಯಲು ಹೋಗುವಂತೆ, ಏಳಿಬೀಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ನಯವಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಬ್ಬುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಶೀತಕಿರಣ ಚಂದ್ರನು ಲೋಕದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾ, ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಉದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾ, ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕಾಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡರ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ, ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಗರದೊಳಗೆ, ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೋ, ಹಾಗೆ ಆ ಚಂದ್ರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಂಜರದಲ್ಲಿರುವ ಹಂಸ, ಮಂಡರ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ಅಥವಾ ಗರ್ವಿತ ಗಜದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ವೀರನಂತೆ, ಆ ಚಂದ್ರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ನಿಷ್ಕಳಂಕ, ಶುಭ್ರ, ಮಂಜು, ಹಿಮ, ಗ್ರಹಗಳ ನೆರಳಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಶಿಲಾಮಯ ಪೀಠವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಸಿಂಹ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಜ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜನು ಹೇಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಆ ಚಂದ್ರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಶುಭ್ರ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವು ಸ್ವರ್ಗದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಚಂದ್ರನು ಉದಯವಾದಾಗ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡಿತು; ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರನ್ನು ಓಡಿಸಿತು; ರಾಮನನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರವಾದ ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು; ಸದಾಚಾರಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದರು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಸ್ವಭಾವದ ರಾತ್ರಿಚರರೂ ಸಂಚರಿಸಲು ಹೊರಟರು. ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಾನರನು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತರಾದ, ಗಜ, ರಥ, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ವೀರರ ಮಹಿಮೆ ತುಂಬಿದ ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಅಪಾರವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತ, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳನ್ನು ಉಡುಗಾಡುತ್ತ, ಮದ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ incoherent ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತ, ಪರಸ್ಪರ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ತಮ್ಮ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಉಡುಗಾಡುತ್ತ, ಪ್ರಿಯಕರಿಯರ ಮೇಲೆ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತ, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ, ಬಲಿಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ನಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ರೋಷದಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಗರವು ಮಹಾ ಗಜಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಳಿತವರು, ಮತ್ತು ವೀರರ ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗಗಳು ಉಸಿರಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನೂ, ಸುಂದರ ಹೆಸರಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ, ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ವಾನರನು ನೋಡಿದನು. ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂದರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು; ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ವಿಕೃತರೂಪಿಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದನು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವನೀಯ, ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವದ, ಮಹಾ ಗಂಭೀರ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯಕರರಿಗೂ, ಮದ್ಯಪಾನಕ್ಕೂ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಕರರಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು – ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವಂತೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಮೇಲ್ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಪ್ರಿಯಕರರ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಗಂಡನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯೂ ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯೂ ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಬಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದೇ, ಹಸಿರು ಕಮಲದ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯಂತೆ, ಪ್ರಿಯಕರರಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆಗ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ, ಸುಖಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದಿದ್ದ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವೀರ ವಾನರನು ನೋಡಿದನು. ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುಖಗಳು, ಸುಂದರ ವಕ್ರ ಭುಜಗಳು, ಆಕರ್ಷಕ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಕಮಲದ ಹಾರಗಳಂತೆ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು. ಆದರೆ, ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಸರಳವಾದ ಲತೆಯಂತಹ, ಧೈರ್ಯವಂತಿಯಾದ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಅವನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪುರಾತನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿ, ಮೃಗಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ, ಪತಿಯ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ವಿಶಿಷ್ಟಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು. ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅಶ್ರು ಕಲೆ, ಹಿಂದೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ, ಸುಂದರ ಕಪೋಲ, ಗಾಢ ವರ್ಣದ ಕಂಠವಿದ್ದ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಲು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುವ ನೀಲಕಂಠ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಅವಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಚಂದ್ರರೇಖೆಯಂತೆ ಕ್ಷೀಣಳಾಗಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಚಿನ್ನದ ರೇಖೆಯಂತೆ, ಗಾಯವಾದ ಗುರುತುಗಳಂತೆ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ವಕ್ರಗೊಂಡ ಮೋಡರೇಖೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ರಾಮನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ವಾನರನು ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದುಃಖಪಡುವವನಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಆಗ, ವಾನರನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಹಾ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಲಂಕೆಯ ಆ ಮಹಲ್ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅದ್ಭುತವಾದ ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಅವನು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ನಿವಾಸದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅದು ಸೂರ್ಯನ ವರ್ಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜಮಹಲ್, ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುವ ಅರಣ್ಯದಂತೆ, ಗಜವಾನರನಂತೆ ವಾನರನು ಅದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅದನ್ನು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಗಜಾರೋಹಿಗಳು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಯೋಧರು, ಜಯಶಾಲಿ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಮಹಾ ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಮಹಲ್. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ, ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಮಹಲ್. ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಆಂತರಿಕ ರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಪೂರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ನಿವಾಸ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆಭರಣಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ರಾಜಮಹಲ್ ರಾಜಗುಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಂದನದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಮಹಾ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳಿರುವಂತೆ. ತಬಲಾ, ಮೃದಂಗಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮುಗಿಯದೆ, ಶಂಖದ ಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಲ್, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವದು, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸದಾ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವದು. ಆ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮನ ಮಹಲ್ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಆಳವಾದದು, ಸಮುದ್ರದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಧ್ವನಿಸುವದು, ಅಪಾರ ಧನಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆ ಮಹಾ ವಾನರನು ಆ ಭವನವನ್ನು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕಂಗೊಳಿಸುವ, ಗಜ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಲ್ ಎಂದು ನೋಡಿದನು.