ರಾಮನು, ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ದೂರವಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಬೇಸರದಿಂದ, ಹಗುರವಾದ ಸ್ವಭಾವದ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ತ್ರೀ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಕಾಮನೆ autumn ಗಾಳಿಯಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಕುಮಾರ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ದೇವತಾಧಿಪತಿಯ ನೀರನ್ನು ಹಾತೊರೆಯುವಂತೆ, ಹಳಹಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಳವಳದಿಂದ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಾಗ, ಸುಂದರ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಧನ್ಯತೆಯ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿದವನು, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ ಸಹೋದರನು ಅತಿಶಯ ದುಃಖದಿಂದ ಆಕಳಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೌಮಿತ್ರಿ ಆತಂಕದಿಂದ, ವೇಗವಾಗಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ: "ಮಹಾನ್ನಾ, ನೀನು ಇಚ್ಛೆಗೆ ಯಾಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೀ? ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಯಾಕೆ ಸೋಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ? ಲಜ್ಜೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಾಕೆ ನಿಯಮ ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ನಿನ್ನ ಯತ್ನವನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥೈರ್ಯಕ್ಕೆ, ಸಮಯದ ಪೂರಕತೆಗೆ, ಮಿತ್ರರ ಶಕ್ತಿಗೆ, ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ, ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸು, ಪ್ರಿಯ ಸಹೋದರ." "ಮಾನವರ ಅಧಿಪತಿ, ಜನಕಿ ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರ, ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಯಾರೂ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ." ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಿಜಯತೆಯಿಂದ, ರಾಮನು ಧರ್ಮ, ನೀತಿ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನಯವಾದ, ಕಲ್ಯಾಣಕರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮದ ಫಲವನ್ನು ಸಂಶಯಿಸಬಾರದು." ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು, ಕಮಲದ ದಳದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತ, ರಾಮನು, ತಡೆಯಲಾಗದ ತುಟಿಗಳಿಂದ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತೃಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಇಂದ್ರನು, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಬೆಳೆಯಗಳನ್ನು ತರಿಸಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ." "ಮೆಘಗಳು, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಘನ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಿತು; ಈಗ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಅವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ನೀಲ ಕಮಲದ ದಳಗಳಂತೆ ಕತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ಮೇಘಗಳು, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸಿವೆ; ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಮದದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಹಸ್ತಿಗಳಂತೆ." "ಮಳೆಗಾಲದ ಗಾಳಿ, ಕುಟಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ಈಗ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿ. ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗು, ಹಸ್ತಿಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗು, ಜಲಪಾತಗಳ ಶಬ್ದ—all suddenly quiet." "ಪರ್ವತಗಳು, ಭಾರಿ ಮಳೆಯಿಂದ ತೊಳಗಾದ ಶಿಖರಗಳು, ಚಂದ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಹೊಸದು ಹಚ್ಚಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿವೆ. ಈಗ ಶರತ್ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ; ಸಪ್ತಚ್ಛದ ಮರಗಳ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಾರಾ-ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಹಸ್ತಿಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಂಚಿದೆ." "ಶರತ್ಕಾಲದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಭಾಗ್ಯ, ಅನೇಕ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕಮಲದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯ ಕಿರಣಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ." "ಸುಂದರ, ವಿಶಾಲ ಪंखಗಳ ಹಂಸಗಳು, ಕಾಮದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಕಮಲದ ಪುಡಿಯಿಂದ ಧೂಪಗೊಂಡು, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿವೆ." "ಪ್ರಭಾವ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: ಮದದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡ ಹಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗರ್ವಭರಿತ ಹಸುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನದಿಗಳ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ." "ಮುಗಿಯುವ ಆಕಾಶವನ್ನು, ಮೇಘಗಳಿಲ್ಲದೆ, ನೋಡುತ್ತ, ನವಿಲುಗಳು ತಮ್ಮ ಆಭರಣದ ಗುಂಗುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿವೆ; ನವಿಲೆಹೆಣಗಳು, ಪ್ರಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಿಂದಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ." "ಅರಣ್ಯದ ಕುಂಜಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಮರಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಗೊಂಡಿವೆ; ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳು ಹೂಗಳ ಭಾರದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿವೆ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಮೃದು ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿವೆ." "ಇಂದು, ಹಸ್ತಿಗಳ ಚಲನೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿವೆ; ಅವು ಪ್ರಿಯ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಕಮಲದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದು, ಮದದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡು, ಹೂಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿವೆ." "ಆಕಾಶವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತೊಳಗಿದಂತೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತೊಳೆದಿದೆ; ನದಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ; ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ, ನೀಲ ಕಮಲದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿವೆ." "ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯನ ತಾಪದಿಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಒಣಗಿಸಿತು; ದಟ್ಟ ಧೂಳು ಬಹುಕಾಲ ಕುಳಿತಿದೆ; ಈಗ ರಾಜರು ಪರಸ್ಪರ ವೈರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ—ಇದು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಸಮಯ." "ಬುಲ್ಲುಗಳು, ಶರತ್ಕಾಲದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಧೂಳನ್ನು ಹೊದಿಕೊಂಡು, ಮದದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡು, ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತು, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ." "ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಹಸ್ತಿ, ಗಾಢ ಕಾಮನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಮದದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡ ಗಂಡು ಹಸ್ತಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ." "ನವಿಲುಗಳು, ತಮ್ಮ ಸುಂದರ ಸ್ವ-ಅಲಂಕೃತ ಗುಂಗುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ದುಗುಡದಿಂದ, ನಿರಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಕ್ರೇನ್ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತರಾಟೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ." "ಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಸ್ತಿಗಳು, ಮುರಿದ ದಂತಗಳಿಂದ, ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಹಂಸುಗಳು ಮತ್ತು ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಭಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ; ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ blooming lotuses ಇರುವ ನೀರನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೆಡವಿ, ಆಳವಾಗಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ." "ನದಿಗಳು, ಈಗ ಹೂಳುಮುಕ್ತ, ಮರಳುयुक्त, ಸ್ವಚ್ಛ, ಹಸುಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ನೀರುಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗು ಕೇಳಿ, ಹಂಸುಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತಿವೆ." "ಈಗ, ನದಿಗಳ, ಜಲಪಾತಗಳ, ಗಾಳಿಯ, ನವಿಲುಗಳ, ಕಾಡುಮಂಗಗಳ ಶಬ್ದಗಳು—ಅವರ ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದಂತೆ—ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ." "ಅನೆಕ ಬಣ್ಣದ ಹಾವುಗಳು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ, ಬಹುಕಾಲ ತಮ್ಮ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡು, ಹಸಿವಿನಿಂದ, ಭಯಾನಕ ವಿಷದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಹೊಸ ಮೇಘಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ." "ಅಹ್, ಸಾಯಂಕಾಲ, ಚಂದ್ರ ಕಿರಣಗಳ ಕಂಪದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ತಾರೆಯುಗಳ ಆನಂದದಿಂದ ತೆರೆಯುತ್ತ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀ ಹೊರಡುವಂತೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದೆ." "ರಾತ್ರಿ, ಮೃದು ಮುಖ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ; ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಾರೆಯ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತೆರೆಯುತ್ತ, ಚಂದ್ರಕಿರಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊದಿಕೊಂಡು, ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ." "ಹುರುಳಾದ ಅಕ್ಕಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತಿಂದ ನಂತರ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕ್ರೇನ್ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ಹಾರುವ ಹಾರಳೆನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚುರುಕುಗೆ ಎತ್ತುತ್ತಿವೆ." "ಮಹಾ ಹಳ್ಳಿಯ ನೀರು, blooming lotuses ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ನಿದ್ದೆ ಹಂಸದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ; ಅದು, ಮೇಘಗಳಿಲ್ಲದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರದಿಂದ, ತಾರೆಯುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ." "ಪ್ರಭಾವಮಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಹಂಸಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, blooming lotuses ಮತ್ತು ನೀರಿಲಿಲಿಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ; ಅವು, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ noble women ಹೋಲುತ್ತಿವೆ." "ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತ, flute ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಿತ ಶಬ್ದಗಳು, ಬುಲ್ಲುಗಳ ಕೂಗು, ಎಮ್ಮೆಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಸಂಗೀತದಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತವೆ." "ನದಿಯ ತೀರಗಳು, ಹೊಸ ಶ್ವೇತ ಕಾಶಾ ಗಿಡಗಳಿಂದ, ತೊಳೆದ ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಮೃದು ಗಾಳಿ blossoming flowers ಅನ್ನು ಹರಡುತ್ತ, ನದಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದೆ." "ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜೇನು ಕುಡಿಯುವ ಮಧುಪಗಳು, ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಕಮಲದ ಪುಡಿಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ." ಇಂತಹ ಶರತ್ಕಾಲದ ಪ್ರಕೃತಿ, ಸೀತೆಯ ನೆನೆಪಿನಿಂದ, ರಾಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಳವಳ ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದು, ಆ ಸಮಯದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌನವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.