ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ, ಬಲವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಬಗಲೆಗಳ ಸಾಲು, ಆನಂದದಿಂದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಆತುರಗೊಂಡಂತೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಶ್ವೇತಕಮಲಗಳ ಹಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಹೊಸ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಚಿಗುರುಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳ ಕೆಂಪಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿ, ಲಾಕ್ನಿಂದ ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ, ಗಿಳಿಗಳ ಹಸಿರು ನೊರೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಾ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೇಶವನ ಮೇಲೆ ಆವರಣ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ; ನದಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವತ್ತ ದೌಡಾಯಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಗಲೆ ಮೋಡವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹಾರುತ್ತದೆ; ಪ್ರೇಮಭರಿತ ಮಹಿಳೆ, ತನ್ನ ಆಸೆ ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಿಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ; ಕದಂಬ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಪೂರಿತವಾಗಿವೆ; ಎತ್ತುಗಳು, ಆಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿ, ಎದ್ದು ನಿಂತಿವೆ; ಭೂಮಿ ಸುಂದರವಾದ ಬೆಳೆಗದ್ದೆಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಿದೆ. ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಮೋಡಗಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ ಆನೆಗಳು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ, ಅರಣ್ಯಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ; ಅವು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ—ಆದರೆ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನವಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಿಗಳು ಹಗುರಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಮಳೆ ಬಿದ್ದು, ಕದಂಬ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಷಡ್ಪದಿಗಳು (ಜೇನುಹುಳುಗಳು), ಹೊಸ ಹೂವಿನ ದಟ್ಟ ಅಮೃತವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಜಾಂಬು ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳು, ರಕ್ತದ ಕಣದಂತೆ ಕಾಣುವ ರಸ ತುಂಬಿದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹಾರವಾಗಿ ಕವಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಷಡ್ಪದಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ರಸವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಮೋಡಗಳು, ಮಿಂಚಿನ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಘನವಾದ ಗರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ನಾದಿಸುತ್ತ, ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಜ್ಜನಾದ ಆನೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ಮಹಾ ಆನೆ, ಪರ್ವತಗಳ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳೊಳಗೆ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ, ಮೋಡಗಳ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಯುದ್ಧದ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಾ, ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಕಡೆ ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚುಗಳು ಜೇನುಹುಳಗಳ ಗುಂಪು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಇನ್ನೆಡೆ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿದ ಆನೆಗಳ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ—ಅಂತಹ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಅರಣ್ಯ ನೆಲ, ಕದಂಬ, ಸಾಲ, ಅರ್ಜುನ ಚಿಗುರುಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಜೇನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ ನವಿಲುಗಳು ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಣಿದು ಕೂಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಮದ್ಯಮಂದಿರದ ನೆಲದಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿದೆ. ಹಾಳಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಹಸಿವಾದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಎಲೆಗಳ ಕುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮುತ್ತು ಹಾರದಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಬೀಳುವ ನೀರನ್ನು, ದೇವೇಂದ್ರನ ಕೊಡುಗೆಯಂತೆ ಕುಡಿಯುತ್ತಿವೆ. ಜೇನುಹುಳಗಳ ಸಿಹಿ ನಾದ, ಕೋತಿಗಳ ಲಯಬದ್ಧ ಕೂಗು, ಮೋಡಗಳ ಗರ್ಜನೆಯ ಡಮರುಗಳೊಡನೆ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭವಾದಂತೆ ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ, ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ರತ್ನಪಂಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಡಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಕೋತಿಗಳು, ಬಹುಕಾಲದ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವಾಗ ವಿವಿಧ ರೂಪ, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ. ನದಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಬಾಕು ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ದಂಡೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತ, ಹೊಸ ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ತಮ್ಮ ಸಾಗರಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ. ನೀಲಗಿರಿಗಳ ಮೇಲೆ, ನೀಲಿ ಮೋಡಗಳು ಹೊಸ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಕಾಡಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಮೋಡಗಳು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ; ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಬೆಟ್ಟಗಳಂತೆಯೇ ನಿಂತಿವೆ. ಆನೆಗಳು ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕದಂಬ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆಕರ್ಷಕ ಅರಣ್ಯ ಒಳಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಕುಣಿದು ಕೂಗುತ್ತಿವೆ, ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳು ತುಂಬಿವೆ. ಜೇನುಹುಳುಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಮಳೆಯ ಹೊಡೆಯುವ ಹೂವಿನ ರೇಷ್ಮೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸ ಕದಂಬ ಹೂಗಳ ರೇಷ್ಮೆಗಳಿಂದ ರಸಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಮಹಾ ಆನೆಗಳು ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮುಗ್ಧರಾಗಿವೆ, ಆಕೆಗಳು ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿವೆ, ಸಿಂಹಗಳು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿವೆ, ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿವೆ, ರಾಜರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇಂದ್ರನು ಮೋಡಗಳೊಡನೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮೋಡಗಳು, ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು, ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಜಲಾಶಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ. ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಧಾರೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಗಾಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿವೆ, ನದಿಗಳು ದಂಡೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತ, ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ. ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗಳು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ರಾಜರುಹಾಗೆ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತರಲಾದ ಮೋಡಗಳ ಮಹಾ ಜಲಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ, ಇಂದ್ರನ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿ ಹೊಸ ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ, ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ್ವತಗಳ ಮಹಾ ಶಿಖರಗಳು, ಹರಿಯುವ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಂತೆ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ, ವಿಶಾಲವಾದ, ದಪ್ಪ ಜಲಪಾತಗಳು ಮುತ್ತುಹಾರದಂತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಹಾರಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತಗಳು, ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವಂತೆ ಹರಡಿವೆ. ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಳುವ ವಿಶಾಲ ಜಲಪಾತಗಳು ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಮುತ್ತುಹಾರದಂತೆ ಬೀಳುತ್ತ, ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಸ್ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರೇಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಹರಿದುಹೋದ ಮುರಿದ ಮುತ್ತುಹಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ನೆಲೆಸುತ್ತಿವೆ, ಕಮಲಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಜೂಹಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳುತ್ತಿವೆ—ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಅಸ್ತಮಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೇನೆಗಳು ದಾರಿಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿವೆ, ಜಲಧಾರೆಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿರೋಧವೂ ದಾರಿಯೂ ಸಮನಾಗಿವೆ. ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಠಣವನ್ನು ಬಯಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಮಗಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲ ಬಂತು. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಕೋಸಲಾಧಿಪತಿ ಭರತನು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಸಂಪತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಈಗ ಆಶಾಢ ಮಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಸರಯೂ ನದಿ ತುಂಬಿ, ಅದರ ಹರಿವಿನ ಶಬ್ದವು, ನಾನು ಊಹಿಸುವಂತೆ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಕೇಳುವ ಶಬ್ದದಂತಿದೆ. ಸುಗ್ರೀವನು, ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಮಹಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ನಾನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನಾಗಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಕಡಿದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಂತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ದುಃಖ ಅಪಾರ, ಮಳೆಯ ಕಾಲ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ, ದಾಟಲು ಅಸಾಧ್ಯ, ಮತ್ತು ರಾವಣನು, ಮಹಾ ಶತ್ರುವಾಗಿ, ನನ್ನ ಮುಂದೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾಲ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ದಾರಿಗಳು ದಾಟಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರ, ಸುಗ್ರೀವನು ಕೂಡ ಮೌನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ, ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೂ ಬಹುಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಾನರನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಸುಗ್ರೀವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಶುಭಮಯಿ, ನಾನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಸುಗ್ರೀವನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.