ರಾಮನು ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಮಳೆಯ ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ ಮಿಂಚು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನೇ ನೆನಪಿಸುವಂತೆ ಆಗಿತು—ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸೀತಾ, ರಾವಣನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಡುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ. ಇಷ್ಟಪಾತ್ರರಿಗೆ ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿದ್ದವು; ಆದರೆ ಈಗ ಅವು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಚಂದ್ರನೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಕಾಣದೆ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಆ ಪರ್ವತದ ತುದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪಭಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕುಟಜ ಮರಗಳನ್ನೋಡು! ಅವು ಮಳೆಯಿಗಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ದುಃಖ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಲಿಕೆಯ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಧೂಳು ಕುಳಿತಿದೆ, ಗಾಳಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದೆ, ಉರಿಯುವ ಬಿಸಿಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ; ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸರೋವರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಆತುರದಿಂದ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಡನೆ ಹೊರಟಿವೆ; ನಿರಂತರ ಮಳೆ ಸುರಿದಿರುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶವು ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೆಡೆ ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆ ಆಕಾಶವು ಶಾಂತ ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತದ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಜ ಮತ್ತು ಕದಂಬ ಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಖನಿಜಗಳ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಂಜಿತವಾದ ನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ; ಅವುಗಳೊಡನೆ ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗು ಕೂಡಿದೆ. ರಸಪೂರ್ಣವಾದ ಪಾಕವಾದ ಜಂಬು ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನು ಹುಳಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡಿವೆ; ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಲ್ಲುಗೊಂಡ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪಾಕವಾದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿವೆ. ಮೋಡಗಳು ಮಿಂಚಿನ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಕ್ಕುಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಮಹಾಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಗುಡುಗು ಮದಮತ್ತ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಸ್ರ ಘರ್ಜನೆಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ನಂತರದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಳೆ ನೀರಿನಿಂದ ತಾಜಾದ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರಣ್ಯಗಳು, ನವಿಲುಗಳ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮಹಾಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾದ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡ ಮೋಡಗಳು, ಕೆಕ್ಕುಗಳ ಕೂಗಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಉತ್ಸುಕವಾದ ಕೆಕ್ಕುಗಳ ಹಾರವು, ಬೆಳಕಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಲ್ಲುಗೊಂಡ ಬಿಳಿ ಕಮಲದ ಹಾರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ಚಿಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿ, ಲಾಕಿನಿಂದ ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ, ಗಿಳಿಗಳ ಹಸಿರು ಛಾಯೆಯಿಂದ ಮಿಂಚುತ್ತಿದೆ. ಕೇಶವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಲೀನನಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗರದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ; ಆನಂದಭರಿತವಾದ ಕೆಕ್ಕುಗಳು ಮೋಡವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತವೆ; ಪ್ರಿಯತಮಳ ಪ್ರೀತಿ ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅರಣ್ಯಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿವೆ; ಕದಂಬ ಮರಗಳು ಹಸಿರು ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಹಾರಾಡುತ್ತಿವೆ; ಎತ್ತುಗಳು ಹಸುವಿನ ಹವ್ಯಾಸದಂತೆ ಉದ್ಗ್ರಹದಿಂದ ಎದ್ದಿವೆ; ಭೂಮಿ ಸುಂದರವಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಮೋಡಗಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಆನೆಗಳು ಘರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ, ಅರಣ್ಯಗಳ ತುದಿಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ—ಆದರೆ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನವಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಯಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಮಳೆಯ ಹನಿಯಿಂದ ತೇವಗೊಂಡು, ಕದಂಬ ಮರಗಳ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಆರು ಕಾಲುಗಳ ಜೀವಿಗಳು (ಜೇನು ಹುಳಗಳು), ಹೊಸ ಪುಷ್ಪಗಳ ಸುವಾಸನೆಯ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಜಂಬು ಮರಗಳ ಶಾಖೆಗಳು ರಸಪೂರ್ಣವಾದ, ಕೆಂಪು ಪುಡಿ ಸಮುದಾಯದಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಜೇನು ಹುಳಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಹೀರುತ್ತಿವೆ. ಮಿಂಚಿನ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೋಡಗಳು, ಘನ ಘರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಆನೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ಮಹಾ ಆನೆ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಮೋಡಗಳ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿ, ಯುದ್ಧದ ಆಸೆ ಇದ್ದರೂ ಧ್ವನಿಯ ಭಯದಿಂದ ಮದದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಅರಣ್ಯಗಳ ತುದಿಗಳು ಜೇನು ಹುಳಗಳ ಗುಂಪು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಇನ್ನೆಡೆ ನೀಲಕಂಠ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಬೇರೆಡೆ ಮಹಾ ಆನೆಗಳ ಮದದಿಂದ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಕದಂಬ, ಸಾಲ, ಅರ್ಜುನ ಚಿಗುರುಗಳಿಂದ ಭರಿತವಾದ ನೆಲ, ಮಧುರ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮದ್ಯಶಾಲೆಯ ನೆಲದಂತೆ ಮಿಂಚುತ್ತದೆ; ಮಳೆಯ ಮದದಿಂದ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ. ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಂತೆ ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರು ಎಲೆಗಳ ಚಪ್ಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಮಾವಾಗಿ, ಬಣ್ಣವು ಮಂಕಾದ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನ ಕೊಡುಗೆಯಂತೆ ಕುಡಿಯುತ್ತಿವೆ. ಜೇನು ಹುಳಗಳ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಗಳು, ಕೋತಿಗಳ ಲಯಬದ್ಧ ಕೂಗುಗಳು, ಮೋಡಗಳ ಗುಡುಗಿನ ನಾದಗಳು ಸೇರಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವವೇ ಆರಂಭವಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿವೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮರಗಳ ಮೇಲಿರುವ ತಮ್ಮ ವಜ್ರದ ಹಲ್ಲುಗಳ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹಾಯ್ದು ಕುಳಿತಿವೆ—ಇದು ಸಂಗೀತವೇ ರೂಪುಗೊಂಡಂತೆ. ಮೋಡಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಕೋತಿಗಳು, ದೀರ್ಘ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಮಳೆಯ ಹೊಸ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ. ನದಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದು, ತಮ್ಮ ತೀರಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಹೊಸ ಮಳೆ ನೀರಿಂದ ತುಂಬಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗರದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ. ನೀಲಿ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ನೀಲಿ ಮೋಡಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಕಾಡು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ, ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ. ಆನೆಗಳು ಸುಗಂಧದ ಕದಂಬ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಅರಣ್ಯ ಒಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮದದಿಂದ ನವಿಲುಗಳು ಕೂಗುತ್ತಿವೆ, ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳು ತುಂಬಿವೆ. ಜೇನು ಹುಳಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ಹೊಸ ಮಳೆಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಂಡ ಕಮಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸ ಕದಂಬ ಪುಷ್ಪಗಳ ರಜ್ಜುಗಳಿಂದ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿವೆ. ಮಹಾ ಆನೆಗಳು ಮದದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ, ಹಸುವುಗಳು ಆನಂದದಿಂದಿವೆ, ಸಿಂಹಗಳು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಿವೆ, ಮಹಾಪರ್ವತಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿವೆ, ರಾಜರು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇಂದ್ರನು ಮೋಡಗಳೊಡನೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಗರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೋಡಗಳು ಅದರ ಘರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ; ಅವು ನದಿಗಳನ್ನು, ಕೆರೆಗಳನ್ನು, ಸರೋವರಗಳನ್ನು, ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಹನಿಗಳು ಸುರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಗಾಳಿಗಳು ಜೋರಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿವೆ, ನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ತೀರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಹಾಪರ್ವತಗಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಹೇಗೆ, ಹಾಗೆ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಂದುಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಇಂದ್ರನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೋಡಗಳ ಮಹಾ ಜಲಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡಂತೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿ ಹೊಸ ನೀರಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮಹಾಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳು ಹರಿದುಬಂದ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಾಗ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರುವ ವಿಶಾಲ ಜಲಪಾತಗಳು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳ ವಿಶಾಲ ಜಲಪಾತಗಳು, ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಚದುರಿ, ಗುಹೆಗಳೊಳಗೆ ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗಿನೊಂದಿಗೆ ಹಾರಗಳಂತೆ ಹರಡಿವೆ. ಅವುಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರ ಹಾಗೂ ತುದಿಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಂತೆ ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗೆ ಜಮಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೀಳುವ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಸ್ವರ್ಗಸ್ತ್ರೀಯರು ಪ್ರೇಮವಶದಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಂತೆ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಕಮಲಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮಾಲತಿ ಹೂವುಗಳು ಹೂಡುತ್ತವೆ—ಇದು ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.