कामगं रथमास्थाय काञ्चनं रत्नभूषितम्। पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः कनकभूषणैः
इच्छानुसार चलने वाले, सोने-रत्नों से सजे, पिशाच जैसे मुख वाले, सोने के आभूषणों से सुसज्जित घोड़ों से जुते रथ पर वह चढ़ा—
मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः। राक्षसाधिपतिः श्रीमान् ययौ नदनदीपतिम्
गर्जन करते मेघ के समान शब्द के साथ, कुबेर के भाई, तेजस्वी राक्षसों के स्वामी, वन और नदियों के स्वामी की ओर चले।
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः। स्निग्धवैदूर्यसंकाशस्तप्तकाञ्चनभूषणः
दशमुख रावण, श्वेत चंवर और छत्र से सुसज्जित, चिकने वैदूर्य के समान चमकते, तप्त सोने के आभूषण पहने हुए—
दशग्रीवो विंशतिभुजो दर्शनीयपरिच्छदः। त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्
दस सिर, बीस भुजाएँ, मनोहर वस्त्राभूषण, देवताओं का शत्रु, ऋषियों का संहारक, जैसे दस शिखरों वाला पर्वत—
कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः। विद्युन्मण्डलवान् मेघः सबलाक इवाम्बरे
इच्छानुसार चलने वाले रथ पर बैठा राक्षसों का स्वामी आकाश में बिजली से युक्त मेघ के समान शोभित हो रहा था।
सशैलसागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्। नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः
वह वीर पर्वत, समुद्र और तटों को देखता हुआ, हज़ारों तरह के फूलों और फलों से लदे वृक्षों से युक्त प्रदेशों का अवलोकन करने लगा।
शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिः समन्ततः। विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिरलंकृतम्
चारों ओर शीतल और शुभ जल से भरे कमल के तालाबों तथा विशाल आश्रमों और वेदियों से सुसज्जित वह स्थान बहुत सुंदर लग रहा था।
कदल्यटविसंशोभं नारिकेलोपशोभितम्। सालैस्तालैस्तमालैश्च तरुभिश्च सुपुष्पितैः
वह जगह केले के बागों से शोभायमान थी, नारियल के पेड़ों से चमक रही थी, और साल, ताल, तमाल तथा अन्य फूलों से लदे पेड़ों से भरी हुई थी।
अत्यन्तनियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः। नागैः सुपर्णैर्गन्धर्वैः किंनरैश्च सहस्रशः
वह स्थान अत्यंत संयमित भोजन करने वाले महान ऋषियों और हजारों नाग, सुपर्ण, गंधर्व तथा किन्नरों से शोभायमान था।
जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैश्चोपशोभितम्। आजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः
इच्छाओं पर विजय पाने वाले सिद्ध, चारण, आज, वैखानस, माष, वालखिल्य और मरीचिप नामक तपस्वियों से वह स्थान और भी सुंदर हो गया था।
दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्। क्रीडारतविधिज्ञाभिरप्सरोभिः सहस्रशः
वह जगह हजारों अप्सराओं से घिरी थी, जो दिव्य आभूषणों और मालाओं से सजी थीं, स्वर्ग जैसी सुंदरता वाली थीं और क्रीड़ा तथा विधि में निपुण थीं।
सेवितं देवपत्नीभिः श्रीमतीभिरुपासितम्। देवदानवसङ्घैश्च चरितं त्वमृताशिभिः
देवताओं की तेजस्विनी पत्नियाँ वहाँ सेवा करती थीं, और देवता तथा दानवों के समूह, जो अमृत का सेवन करते हैं, वहाँ आते-जाते रहते थे।
हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैः सम्प्रसादितम्। वैदूर्यप्रस्तरं स्निग्धं सान्द्रं सागरतेजसा
वह स्थान हंस, क्रौंच और जलपक्षियों से भरा था, सारसों की मधुरता से प्रसन्न था, वहाँ चिकने और चमकदार वैदूर्य रत्न थे, और समुद्र जैसी आभा से घना था।
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च। तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः
चारों ओर विशाल और उजले विमान थे, जो दिव्य मालाओं से सजे थे और जहाँ संगीत तथा गीत की मधुर ध्वनि गूंज रही थी।
तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्। गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः
धनद के अनुज ने वहाँ तपस्या से लोकों को जीतने वाले, अपनी इच्छा से विचरने वाले गंधर्वों और अप्सराओं को देखा।
निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः। वनानि पश्यन् सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च
उसने वहाँ चंदन के हजारों सुगंधित वृक्षों के मनोहर वन देखे, जिनकी जड़ों से सुगंधित रस निकल रहा था और जो मन को भाने वाली खुशबू से भरे थे।
अगुरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च। तक्कोलानां च जात्यानां फलिनां च सुगन्धिनाम्
उसने उत्तम अगरु के वन, उपवन, और सुगंधित फल वाले तक्कोल, जाति तथा अन्य वृक्षों के वन भी देखे।
पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च। मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः
उसने तमाल के फूल, मरिच के झाड़ और तट पर सूखते हुए मोतियों के गुच्छे देखे।
शैलानि प्रवरांश्चैव प्रवालनिचयांस्तथा। काञ्चनानि च शृङ्गाणि राजतानि तथैव च
उसने श्रेष्ठ पर्वत, मूंगे के ढेर और सोने-चाँदी की चोटियाँ भी देखीं।
प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नान्यद्भुतानि च। धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैरावृतानि च
उसने मनोहर, स्वच्छ और अद्भुत जलस्रोत, धन-धान्य से सम्पन्न भूमि और अनुपम सुंदर स्त्रियों से भरे स्थान देखे।
हस्त्यश्वरथगाढानि नगराणि विलोकयन्। तं समं सर्वतः स्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्
उसने हाथी, घोड़े और रथों से भरे नगर देखे, और वह भूमि चारों ओर समतल, हरी-भरी और कोमल पवन से स्पर्शित थी।
अनूपे सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्। तत्रापश्यत् स मेघाभं न्यग्रोधं मुनिभिर्वृतम्
सिंधु के राजा के दलदली प्रदेश में उसने स्वर्ग के समान एक स्थान देखा; वहाँ उसने मेघ के समान गहरे रंग का एक वटवृक्ष देखा, जो ऋषियों से घिरा था।
समन्ताद् यस्य ताः शाखाः शतयोजनमायताः। यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम्
उस वटवृक्ष की शाखाएँ चारों ओर सौ योजन तक फैली थीं; उसी से एक हाथी और एक विशाल कछुआ उठाए गए थे।
भक्षार्थं गरुडः शाखामाजगाम महाबलः। तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः
भोजन के लिए महाबली गरुड़ उस शाखा पर आया; उस श्रेष्ठ पक्षी के भार से वह शाखा अचानक टूट गई।
सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्जाथ महाबलः। तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः
महाबली सुपर्ण ने पत्तों से भरी एक डाल तोड़ी; वहाँ वैखानस, माष, वालखिल्य और मरीचिप नामक ऋषि एकत्र थे।
आजा बभूवुर्धूम्राश्च संगताः परमर्षयः। तेषां दयार्थं गरुडस्तां शाखां शतयोजनाम्
वहाँ एकत्रित, धूसर रंग के महान ऋषि बकरियों के रूप में प्रकट हुए; उन्हीं की दया के लिए गरुड़ ने सौ योजन लंबी उस डाल को उठा लिया।
भग्नामादाय वेगेन तौ चोभौ गजकच्छपौ। एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्
टूटी हुई डाल को तेज़ी से लेकर, दोनों—हाथी और कछुए—को साथ में, धर्मात्मा ने एक पैर पर खड़े होकर वह मांस खा लिया।
निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः। प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्
उस डाल से निशादों के प्रदेश को नष्ट कर, पक्षियों में श्रेष्ठ ने महान ऋषियों को मुक्त कर अतुल आनंद प्राप्त किया।
स तु तेन प्रहर्षेण द्विगुणीकृतविक्रमः। अमृतानयनार्थं वै चकार मतिमान् मतिम्
उस आनंद से उसका बल दुगना हो गया; तब बुद्धिमान ने अमृत लाने का निश्चय किया।
तं महर्षिगणैर्जुष्टं सुपर्णकृतलक्षणम्। नाम्ना सुभद्रं न्यग्रोधं ददर्श धनदानुजः
धन के स्वामी के छोटे भाई ने, महर्षियों से पूजित, सुपर्ण द्वारा चिह्नित, सुभद्र नामक वटवृक्ष को देखा।