श्वेतं च वालव्यजनं जगृहे परितः स्थितः। अपरं चन्द्रसंकाशं राक्षसेन्द्रो विभीषणः
विभीषण, जो राक्षसों के राजा थे, पास खड़े होकर चाँद की तरह चमकता हुआ एक और सफेद पंखा हाथ में लिए हुए थे।
ऋषिसङ्घैस्तदाऽऽकाशे देवैश्च समरुद्गणैः। स्तूयमानस्य रामस्य शुश्रुवे मधुरध्वनिः
उसी समय आकाश में ऋषियों के समूह और देवता, मरुतों के साथ, राम की स्तुति करने लगे और मधुर ध्वनि सुनाई दी।
ततः शत्रुञ्जयं नाम कुञ्जरं पर्वतोपमम्। आरुरोह महातेजाः सुग्रीवः प्लवगर्षभः
फिर वानरों के राजा, तेजस्वी सुग्रीव, शत्रुञ्जय नामक पर्वत के समान विशाल हाथी पर चढ़े।
नव नागसहस्राणि ययुरास्थाय वानराः। मानुषं विग्रहं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताः
वानर, सब प्रकार के आभूषणों से सजे हुए और मनुष्य का रूप धारण कर, नौ हज़ार हाथियों पर सवार होकर चले।
शङ्खशब्दप्रणादैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः। प्रययौ पुरुषव्याघ्रस्तां पुरीं हर्म्यमालिनीम्
शंखों की गूंज और नगाड़ों की गर्जना के साथ, पुरुषों में श्रेष्ठ राम उस महलों से सजे नगर की ओर बढ़े।
ददृशुस्ते समायान्तं राघवं सपुरःसरम्। विराजमानं वपुषा रथेनातिरथं तदा
उन्होंने देखा कि राघव, अपने तेज से चमकते हुए, रथ पर सवार होकर सबसे आगे बढ़ रहे हैं।
ते वर्धयित्वा काकुत्स्थं रामेण प्रतिनन्दिताः। अनुजग्मुर्महात्मानं भ्रातृभिः परिवारितम्
सबने काकुत्स्थ का सम्मान किया और राम ने भी उन्हें आदरपूर्वक उत्तर दिया, फिर वे अपने भाइयों से घिरे हुए उस महापुरुष के पीछे-पीछे चल पड़े।
अमात्यैर्ब्राह्मणैश्चैव तथा प्रकृतिभिर्वृतः। श्रिया विरुरुचे रामो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः
मंत्रियों, ब्राह्मणों और प्रजा से घिरे हुए राम अपनी शोभा से ऐसे चमक रहे थे जैसे तारों के बीच चंद्रमा।
स पुरोगामिभिस्तूर्यैस्तालस्वस्तिकपाणिभिः। प्रव्याहरद्भिर्मुदितैर्मङ्गलानि वृतो ययौ
आगे-आगे बाजे-गाजे, ताल और स्वस्तिक चिह्नों को हाथ में लिए हुए लोग मंगल गीत गाते हुए, हर्षित होकर राम के साथ चल रहे थे।
अक्षतं जातरूपं च गावः कन्याः सहद्विजाः। नरा मोदकहस्ताश्च रामस्य पुरतो ययुः
अक्षत, सोना, गायें, कन्याएँ, द्विजों के साथ, और मिठाई हाथ में लिए पुरुष राम के आगे-आगे चल रहे थे।
सख्यं च रामः सुग्रीवे प्रभावं चानिलात्मजे। वानराणां च तत् कर्म ह्याचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम्
राम ने मंत्रियों को सुग्रीव से अपनी मित्रता, वायु पुत्र के पराक्रम और वानरों के कार्यों के बारे में बताया।
श्रुत्वा च विस्मयं जग्मुरयोध्यापुरवासिनः। वानराणां च तत् कर्म राक्षसानां च तद् बलम्। विभीषणस्य संयोगमाचचक्षेऽथ मन्त्रिणाम्
यह सब सुनकर अयोध्या के निवासी वानरों के कार्यों और राक्षसों की शक्ति को देखकर आश्चर्यचकित हो गए। राम ने विभीषण के साथ अपने संबंध की बात भी मंत्रियों को बताई।
द्युतिमानेतदाख्याय रामो वानरसंयुतः। हृष्टपुष्टजनाकीर्णामयोध्यां प्रविवेश सः
इसकी महिमा सुनाकर, राम वानरों के साथ अयोध्या में प्रवेश किए, जहाँ प्रसन्न और सुखी लोग भरे हुए थे।
ततो ह्यभ्युच्छ्रयन् पौराः पताकाश्च गृहे गृहे। ऐक्ष्वाकाध्युषितं रम्यमाससाद पितुर्गृहम्
फिर नगरवासियों ने हर घर पर पताकाएँ फहराईं, और राम ने अपने पितरों के वंशजों द्वारा बसे सुंदर पिता के घर को पहुँचा।
अथाब्रवीद् राजपुत्रो भरतं धर्मिणां वरम्। अर्थोपहितया वाचा मधुरं रघुनन्दनः
तब रघुवंश के आनंद, राजकुमार राम ने धर्म में श्रेष्ठ भरत से अर्थपूर्ण और मधुर वाणी में कहा।
पितुर्भवनमासाद्य प्रविश्य च महात्मनः। कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीमभिवाद्य च
अपने महान पिता के घर पहुँचकर और उसमें प्रवेश करके, उन्होंने कौसल्या, सुमित्रा और कैकेयी को प्रणाम किया।
तच्च मद्भवनं श्रेष्ठं साशोकवनिकं महत्। मुक्तावैदूर्यसंकीर्णं सुग्रीवाय निवेदय
मेरा जो सबसे उत्तम, विशाल भवन है, जिसमें अशोक वाटिका है और जो मोती और वैडूर्य रत्नों से सुसज्जित है, उसे सुग्रीव को सौंप दो।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भरतः सत्यविक्रमः। हस्ते गृहीत्वा सुग्रीवं प्रविवेश तमालयम्
राम के ये वचन सुनकर, सत्यवीर भरत ने सुग्रीव का हाथ पकड़कर उसे उस भवन में ले गए।
ततस्तैलप्रदीपांश्च पर्यङ्कास्तरणानि च। गृहीत्वा विविशुः क्षिप्रं शत्रुघ्नेन प्रचोदिताः
फिर शत्रुघ्न के कहने पर, उन्होंने तेल के दीपक और बिछौने लेकर शीघ्र ही भीतर प्रवेश किया।
उवाच च महातेजाः सुग्रीवं राघवानुजः। अभिषेकाय रामस्य दूतानाज्ञापय प्रभो
तब तेजस्वी राघव के छोटे भाई ने सुग्रीव से कहा—'प्रभु, राम के अभिषेक के लिए दूतों को आदेश दीजिए।'
सौवर्णान् वानरेन्द्राणां चतुर्णां चतुरो घटान्। ददौ क्षिप्रं स सुग्रीवः सर्वरत्नविभूषितान्
सुग्रीव ने तुरंत वानर राजाओं के लिए चारों ओर से रत्नों से सजे हुए चार स्वर्ण कलश दे दिए।
तथा प्रत्यूषसमये चतुर्णां सागराम्भसाम्। पूर्णैर्घटैः प्रतीक्षध्वं तथा कुरुत वानराः
प्रभात होते ही, समुद्र के जल से भरे चार कलश लेकर तैयार रहो; ऐसे ही करो, हे वानरो।
एवमुक्ता महात्मानो वानरा वारणोपमाः। उत्पेतुर्गगनं शीघ्रं गरुडा इव शीघ्रगाः
ऐसा कहे जाने पर, महान आत्मा वाले, हाथी के समान बलशाली वानर गरुड़ की तरह तीव्र गति से आकाश में उड़ चले।
जाम्बवांश्च हनूमांश्च वेगदर्शी च वानरः। ऋषभश्चैव कलशाञ्जलपूर्णानथानयन्
जाम्बवान, हनुमान, वेगदर्शी वानर और ऋषभ, सबने जल से भरे कलश अपने हाथों में लेकर लाए।
नदीशतानां पञ्चानां जलं कुम्भैरुपाहरन्। पूर्वात् समुद्रात् कलशं जलपूर्णमथानयत्
उन्होंने पाँच सौ नदियों का जल घड़ों में लाया; और पूर्वी समुद्र से भी जल से भरा कलश ले आए।
सुषेणः सत्त्वसम्पन्नः सर्वरत्नविभूषितम्। ऋषभो दक्षिणात्तूर्णं समुद्राज्जलमानयत्
सुषेण, जो सद्गुणों से युक्त और रत्नों से सुसज्जित था, तथा ऋषभ ने दक्षिण समुद्र से शीघ्र जल लाया।
रक्तचन्दनकर्पूरैः संवृतं काञ्चनं घटम्। गवयः पश्चिमात् तोयमाजहार महार्णवात्
गवय ने पश्चिम के महा-सागर से जल को लाल चंदन और कपूर से ढके हुए स्वर्ण कलश में लाया।
रत्नकुम्भेन महता शीतं मारुतविक्रमः। उत्तराच्च जलं शीघ्रं गरुडानिलविक्रमः
महाबली, पवनवेग वाले हनुमान ने उत्तर दिशा से ठंडा जल बड़े रत्नजड़ित कलश में शीघ्र लाया।
आजहार स धर्मात्मानिलः सर्वगुणान्वितः। ततस्तैर्वानरश्रेष्ठैरानीतं प्रेक्ष्य तज्जलम्
धर्मात्मा और सभी गुणों से युक्त हनुमान ने वह जल लाया; फिर उन श्रेष्ठ वानरों द्वारा लाया गया वह जल देखकर—
अभिषेकाय रामस्य शत्रुघ्नः सचिवैः सह। पुरोहिताय श्रेष्ठाय सुहृद्भ्यश्च न्यवेदयत्
शत्रुघ्न ने मंत्रियों सहित राम के अभिषेक के लिए वह जल मुख्य पुरोहित और मित्रों को सौंप दिया।