एवमुक्तो महेन्द्रेण प्रसन्नेन महात्मना। सुप्रसन्नमना हृष्टो वचनं प्राह राघवः
ऐसा सुनकर, प्रसन्नचित्त और महान आत्मा महेन्द्र के कहने पर, राघव हर्षित होकर बोले।
यदि प्रीतिः समुत्पन्ना मयि ते विबुधेश्वर। वक्ष्यामि कुरु मे सत्यं वचनं वदतां वर
हे देवताओं के स्वामी, यदि आपको मुझसे सचमुच प्रसन्नता हुई है, तो मैं अपनी बात कहता हूँ—आप मुझे यह वचन दीजिए।
मम हेतोः पराक्रान्ता ये गता यमसादनम्। ते सर्वे जीवितं प्राप्य समुत्तिष्ठन्तु वानराः
मेरे कारण जो वीर वानर यमलोक चले गए हैं, वे सभी फिर से जीवन पाकर उठ खड़े हों।
मत्कृते विप्रयुक्ता ये पुत्रैर्दारैश्च वानराः। तान् प्रीतमनसः सर्वान् द्रष्टुमिच्छामि मानद
मेरे लिए जो वानर अपने पुत्रों और पत्नियों से बिछुड़ गए, हे मान देने वाले, मैं चाहता हूँ कि वे सब प्रसन्न मन से मुझे दिखाई दें।
विक्रान्ताश्चापि शूराश्च न मृत्युं गणयन्ति च। कृतयत्ना विपन्नाश्च जीवयैतान् पुरंदर
जो वीर और पराक्रमी थे, जिन्होंने मृत्यु की परवाह नहीं की, और जो प्रयास करते हुए मारे गए, हे पुरन्दर, कृपा करके उन्हें जीवित कर दीजिए।
मत्प्रियेष्वभिरक्ताश्च न मृत्युं गणयन्ति ये। त्वत्प्रसादात् समेयुस्ते वरमेतमहं वृणे
जो मेरे प्रियजनों के प्रति सच्चे और समर्पित हैं, वे मृत्यु की चिंता नहीं करते; आपकी कृपा से वे सब लौट आएं—यही वर मैं चाहता हूँ।
नीरुजो निर्व्रणांश्चैव सम्पन्नबलपौरुषान्। गोलाङ्गूलांस्तथर्क्षांश्च द्रष्टुमिच्छामि मानद
हे मान देने वाले, मैं चाहता हूँ कि वानर और भालू सब स्वस्थ, निरोग, और बल-पराक्रम से युक्त होकर मुझे दिखाई दें।
अकाले चापि पुष्पाणि मूलानि च फलानि च। नद्यश्च विमलास्तत्र तिष्ठेयुर्यत्र वानराः
जहाँ-जहाँ वानर रहते हैं, वहाँ बिना ऋतु के भी फूल, कंद और फल मिलें, और वहाँ की नदियाँ भी स्वच्छ बहती रहें।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य राघवस्य महात्मनः। महेन्द्रः प्रत्युवाचेदं वचनं प्रीतिसंयुतम्
महात्मा राघव के ये वचन सुनकर, महेन्द्र ने प्रेम से भरे हुए शब्दों में उत्तर दिया।
महानयं वरस्तात यस्त्वयोक्तो रघूत्तम। द्विर्मया नोक्तपूर्वं च तस्मादेतद् भविष्यति
हे रघुकुलश्रेष्ठ, जो वर तुमने माँगा है वह बहुत बड़ा है; मैंने इससे पहले कभी किसी को दो बार ऐसा वर नहीं दिया, इसलिए यह अवश्य पूरा होगा।
समुत्तिष्ठन्तु ते सर्वे हता ये युधि राक्षसैः। ऋक्षाश्च सह गोपुच्छैर्निकृत्ताननबाहवः
जो युद्ध में राक्षसों के हाथों मारे गए वानर और भालू हैं, जिनके मुख और भुजाएँ कट गई थीं, वे सब फिर से उठ खड़े हों।
नीरुजो निर्व्रणाश्चैव सम्पन्नबलपौरुषाः। समुत्थास्यन्ति हरयः सुप्ता निद्राक्षये यथा
वानर सब स्वस्थ, निरोग और बल-पराक्रम से युक्त होकर ऐसे उठ खड़े होंगे, जैसे गहरी नींद से जागे हों।
सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैव ज्ञातिभिः स्वजनेन च। सर्व एव समेष्यन्ति संयुक्ताः परया मुदा
वे सब अपने मित्रों, संबंधियों, कुटुंबियों और अपने लोगों से फिर मिलेंगे, और सब मिलकर अत्यंत आनंद में डूब जाएंगे।
अकाले पुष्पशबलाः फलवन्तश्च पादपाः। भविष्यन्ति महेष्वास नद्यश्च सलिलायुताः
हे महाबली धनुर्धर, वृक्ष बिना ऋतु के ही फूलों और फलों से लद जाएंगे, और नदियाँ जल से भर जाएँगी।
सव्रणैः प्रथमं गात्रैरिदानीं निर्व्रणैः समैः। ततः समुत्थिताः सर्वे सुप्त्वेव हरिसत्तमाः
पहले जिनके शरीरों पर घाव थे, अब वे सब श्रेष्ठ वानर बिना किसी घाव के, मानो नींद से जाग उठे हों, खड़े हो गए।
बभूवुर्वानराः सर्वे किं त्वेतदिति विस्मिताः। काकुत्स्थं परिपूर्णार्थं दृष्ट्वा सर्वे सुरोत्तमाः
सब वानर यह देखकर चकित रह गए कि यह क्या हुआ, और सब देवताओं के साथ पूर्ण उद्देश्य वाले काकुत्स्थ को देखकर हैरान हो गए।
अब्रुवन् परमप्रीताः स्तुत्वा रामं सलक्ष्मणम्। गच्छायोध्यामितो राजन् विसर्जय च वानरान्
सबने अत्यंत प्रसन्न होकर राम और लक्ष्मण की स्तुति की, फिर कहा—'हे राजन, अब अयोध्या जाओ और वानरों को विदा करो।'
मैथिलीं सान्त्वयस्वैनामनुरक्तां यशस्विनीम्। भ्रातरं भरतं पश्य त्वच्छोकाद् व्रतचारिणम्
अपनी प्रिय और प्रसिद्ध पत्नी मैथिली को सांत्वना दो, और अपने भाई भरत को देखो, जो तुम्हारे वियोग में व्रत का पालन कर रहा है।
शत्रुघ्नं च महात्मानं मातॄः सर्वाः परंतप। अभिषेचय चात्मानं पौरान् गत्वा प्रहर्षय
शत्रुघ्न, उस महात्मा को और अपनी सभी माताओं को देखो, हे शत्रुओं का दमन करने वाले; अयोध्या जाकर स्वयं का अभिषेक करो और नगरवासियों को आनंदित करो।
एवमुक्त्वा सहस्राक्षो रामं सौमित्रिणा सह। विमानैः सूर्यसंकाशैर्ययौ हृष्टः सुरैः सह
ऐसा कहकर सहस्त्रनेत्र इंद्र, राम और सौमित्रि के साथ, सूर्य के समान चमकते विमानों में देवताओं के साथ हर्षित होकर चले गए।
अभिवाद्य च काकुत्स्थः सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान्। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वासमाज्ञापयत् तदा
तब काकुत्स्थ ने अपने भाई लक्ष्मण के साथ उन सभी श्रेष्ठ देवताओं को प्रणाम किया और उनके ठहरने की व्यवस्था करने का आदेश दिया।
ततस्तु सा लक्ष्मणरामपालिता महाचमूर्हृष्टजना यशस्विनी। श्रिया ज्वलन्ती विरराज सर्वतो निशा प्रणीतेव हि शीतरश्मिना
फिर लक्ष्मण और राम के संरक्षण में वह यशस्विनी विशाल सेना, हर्षित जनों से भरी हुई, चारों ओर से तेज से दमक उठी, जैसे शीतल चाँदनी से रात जगमगा उठती है।
thumb|एकविंशत्यधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीमान् वाल्मीकि रामायण के युद्धकाण्ड का एक सौ इक्कीसवाँ सर्ग सुनिए।
तां रात्रिमुषितं रामं सुखोदितमरिंदमम्। अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं जयं पृष्ट्वा विभीषणः
रात बीतने के बाद, विभीषण ने दोनों हाथ जोड़कर, शत्रुओं का नाश करने वाले और सुखपूर्वक जागे हुए राम से पहले विजय की कामना कर विनम्र वचन कहे।
स्नानानि चाङ्गरागाणि वस्त्राण्याभरणानि च। चन्दनानि च माल्यानि दिव्यानि विविधानि च
स्नान, अंगराग, वस्त्र, आभूषण, चंदन और तरह-तरह की दिव्य मालाएँ सब तैयार हैं।
अलंकारविदश्चैता नार्यः पद्मनिभेक्षणाः। उपस्थितास्त्वां विधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव
ये सब सुशोभित करने में निपुण, कमल-नयनी स्त्रियाँ उपस्थित हैं, वे विधिपूर्वक आपको स्नान कराएँगी, हे राघव।
एवमुक्तस्तु काकुत्स्थः प्रत्युवाच विभीषणम्। हरीन् सुग्रीवमुख्यांस्त्वं स्नानेनोपनिमन्त्रय
ऐसा सुनकर काकुत्स्थ ने विभीषण से कहा—तुम सुग्रीव और प्रमुख वानरों को भी स्नान के लिए बुलाओ।
स तु ताम्यति धर्मात्मा मम हेतोः सुखोचितः। सुकुमारो महाबाहुर्भरतः सत्यसंश्रयः
पर मेरा धर्मनिष्ठ, कोमल और सुख-संस्कार भरत, मेरे कारण दुःख सह रहा है; वह महाबाहु और सत्यनिष्ठ है।
तं विना कैकयीपुत्रं भरतं धर्मचारिणम्। न मे स्नानं बहु मतं वस्त्राण्याभरणानि च
उस कैकेयीपुत्र धर्मपरायण भरत के बिना मुझे स्नान, वस्त्र या आभूषण का कोई महत्व नहीं लगता।
एतत् पश्य यथा क्षिप्रं प्रतिगच्छाम तां पुरीम्। अयोध्यां गच्छतो ह्येष पन्थाः परमदुर्गमः
देखो, हम शीघ्र ही उस नगरी को लौट चलें; क्योंकि अयोध्या को जाने का मार्ग यात्रियों के लिए बहुत कठिन है।