धूम्राक्षस्याथ सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः। विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च
फिर पवनपुत्र धूम्राक्ष और सम्पाति के घर, तथा विद्युद्रूप, भीम, घन और विघन के घर भी गया।
शुकनाभस्य चक्रस्य शठस्य कपटस्य च। ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य लोमशस्य च रक्षसः
वह शुकनाभ, चक्र, शठ, कपट, ह्रस्वकर्ण, दंष्ट्र और लोंमश राक्षस के घर भी गया।
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य सादिनः। विद्युज्जिह्वद्विजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च
हनुमान् ने युद्धोन्मत्त, मत्त, ध्वजग्रीव घुड़सवार, विद्युज्जिह्व, विजिह्व और हाथीमुख के घरों में गया।
करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि। प्लवमानः क्रमेणैव हनुमान् मारुतात्मजः
फिर वायु के पुत्र हनुमान् कूदते हुए क्रम से कराल, पिशाच और शोणिताक्ष के घरों में पहुँचा।
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः। तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः
उन भव्य भवनों में उस महाकपि ने उन समृद्ध राक्षसों की संपन्नता देखी।
सर्वेषां समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः। आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
सब ओर के सभी घरों को पार करते हुए, अंत में वह तेजस्वी हनुमान् राक्षसों के राजा के निवास स्थान पर पहुँचा।
रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः। विचरन् हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः
वानरों में श्रेष्ठ, सिंह के समान विचरते हुए हनुमान् ने रावण की सोती हुई पत्नियों और विकृत नेत्रों वाली राक्षसियों को देखा।
शूलमुद्गरहस्तांश्च शक्तितोमरधारिणः। ददर्श विविधान्गुल्मांस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे
उसने राक्षसों के स्वामी के घर में तरह-तरह के दल देखे, जिनके हाथों में भाले, गदा, शक्ति और तोमर जैसे अस्त्र थे।
राक्षसांश्च महाकायान् नानाप्रहरणोद्यतान्। रक्तान् श्वेतान् सितांश्चापि हरींश्चापि महाजवान्
उसने वहाँ विशालकाय राक्षसों को देखा, जो रंग-बिरंगे, लाल, सफेद और पीले थे, और साथ ही अत्यंत तेजवान वानरों को भी देखा।
कुलीनान् रूपसम्पन्नान् गजान् परगजारुजान्। शिक्षितान् गजशिक्षायामैरावतसमान् युधि
उसने कुलीन, सुंदर, युद्ध में प्रशिक्षित, शत्रु हाथियों को पीड़ा देने वाले, और युद्ध में ऐरावत के समान हाथियों को देखा।
निहन्तॄन् परसैन्यानां गृहे तस्मिन् ददर्श सः। क्षरतश्च यथा मेघान् स्रवतश्च यथा गिरीन्
उस भवन में उसने शत्रु सेनाओं का संहार करने वालों को देखा, जो बादलों की तरह उमड़ते और पर्वतों की तरह बहते थे।
मेघस्तनितनिर्घोषान् दुर्धर्षान् समरे परैः। सहस्रं वाहिनीस्तत्र जाम्बूनदपरिष्कृताः
उसने वहाँ हजारों सेनाएँ देखीं, जो मेघों की गर्जना जैसी गूंजती थीं, शत्रुओं के लिए अजेय थीं और सोने से सुसज्जित थीं।
हेमजालैरविच्छिन्नास्तरुणादित्यसंनिभाः। ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने
उसने राक्षसों के राजा रावण के निवास में उन लोगों को देखा, जो सोने की जालियों से घिरे हुए, उगते सूर्य के समान चमक रहे थे।
शिबिका विविधाकाराः स कपिर्मारुतात्मजः। लतागृहाणि चित्राणि चित्रशालागृहाणि च
वायु के पुत्र उस कपि ने वहाँ तरह-तरह की पालकियाँ, सुंदर लता-मंडप और चित्रों से सजे भव्य कक्ष देखे।
क्रीडागृहाणि चान्यानि दारुपर्वतकानि च। कामस्य गृहकं रम्यं दिवागृहकमेव च
उसने और भी खेल-घर, लकड़ी के पर्वत, सुंदर प्रेम-मंदिर और दिन में उपयोग होने वाले भवन देखे।
ददर्श राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य निवेशने। स मन्दरसमप्रख्यं मयूरस्थानसंकुलम्
रावण के महल में उसने मंदार पर्वत के समान ऊँचा, मयूर सिंहासनों से भरा हुआ भवन देखा।
ध्वजयष्टिभिराकीर्णं ददर्श भवनोत्तमम्। अनन्तरत्ननिचयं निधिजालं समन्ततः। धीरनिष्ठितकर्माङ्गं गृहं भूतपतेरिव
उसने ध्वजदंडों से सजे, चारों ओर अनगिनत रत्नों के ढेर से घिरे, दृढ़ और निश्चयपूर्वक बने उस उत्तम भवन को देखा, जो प्रजापति के घर जैसा था।
अर्चिर्भिश्चापि रत्नानां तेजसा रावणस्य च। विरराज च तद् वेश्म रश्मिवानिव रश्मिभिः
रत्नों की आभा और रावण के तेज से वह महल सूर्य के समान अपनी किरणों से चमक रहा था।
जाम्बूनदमयान्येव शयनान्यासनानि च। भाजनानि च शुभ्राणि ददर्श हरियूथपः
वानरों के नेता ने वहाँ पूरी तरह सोने से बने पलंग, आसन और चमकदार बर्तन देखे।
मध्वासवकृतक्लेदं मणिभाजनसंकुलम्। मनोरममसम्बाधं कुबेरभवनं यथा
उसने वहाँ रत्नों के पात्र देखे, जो मधु और मदिरा से भीगे हुए, सुंदर और विशाल थे, जैसे कुबेर का भवन हो।
नूपुराणां च घोषेण काञ्चीनां निःस्वनेन च। मृदङ्गतलनिर्घोषैर्घोषवद्भिर्विनादितम्
पायल की झंकार, करधनी की रुनझुन और मृदंग की गूंज से वह स्थान मधुर ध्वनियों से गूंज रहा था।
प्रासादसंघातयुतं स्त्रीरत्नशतसंकुलम्। सुव्यूढकक्ष्यं हनुमान् प्रविवेश महागृहम्
हनुमान ने सैकड़ों सुंदर स्त्रियों से भरे, कई महलों से घिरे और सुंदर ढंग से सजे आंगनों वाले उस विशाल भवन में प्रवेश किया।
thumb|सप्तमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तमः सर्गः ॥५-
अब सातवाँ सर्ग सुनिए। श्रीवाल्मीकि रामायण के सुंदरकांड का यह सातवाँ सर्ग समाप्त हुआ।
स वेश्मजालं बलवान् ददर्श व्यासक्तवैदूर्यसुवर्णजालम्। यथा महत्प्रावृषि मेघजालं विद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम्
उस बलशाली ने सोने और वैडूर्य की जाली से सजे महलों का समूह देखा, जो वर्षा ऋतु के घने बादलों की तरह, बिजली की चमक और पक्षियों से भरे हुए लग रहे थे।
निवेशनानां विविधाश्च शालाः प्रधानशङ्खायुधचापशालाः। मनोहराश्चापि पुनर्विशाला ददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः
उसने अलग-अलग प्रकार की सभा-शालाएँ देखीं—मुख्य शंखों, अस्त्रों और धनुषों के लिए बने कक्ष; और फिर सुंदर, विशाल चंद्रशालाएँ भी देखीं, जो महल-शिखरों पर बनी थीं।
गृहाणि नानावसुराजितानि देवासुरैश्चापि सुपूजितानि। सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि
उसने ऐसे घर देखे, जो अपने स्वामी की शक्ति से प्राप्त हुए थे, जिन पर अनेक यक्षों का अधिकार था, देवताओं और असुरों द्वारा पूजित थे, और सभी दोषों से रहित थे।
तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि मयेन साक्षादिव निर्मितानि। महीतले सर्वगुणोत्तराणि ददर्श लंकाधिपतेर्गृहाणि
उसने वे घर देखे, जो बड़ी सावधानी से बनाए गए थे, मानो स्वयं मय ने रचे हों, जो पृथ्वी पर सभी गुणों में श्रेष्ठ थे और लंका के स्वामी के थे।
ततो ददर्शोच्छ्रितमेघरूपं मनोहरं काञ्चनचारुरूपम्। रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपं गृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम्
फिर उसने एक ऊँचा महल देखा, जो घने बादलों जैसा था, सोने की आभा से चमकता, राक्षसों के स्वामी की शक्ति के अनुरूप, और जिसका कोई दूसरा समान नहीं था।
महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णं श्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम्। नानातरूणां कुसुमावकीर्णं गिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम्
पृथ्वी पर वह स्थान स्वर्ग की तरह फैला था, तेज से दमकता, अनेक रत्नों से जड़ा हुआ, तरह-तरह के वृक्षों के फूलों से ढका, मानो किसी पर्वत की चोटी धूल से ढकी हो।
यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रं यथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम्। ददर्श युक्तीकृतचारुमेघ- चित्रं विमानं बहुरत्नचित्रम्
उसने एक महल देखा, जो अनेक रत्नों से सजा था, जैसे कोई पर्वत-शिखर रंग-बिरंगे खनिजों से भरा हो, या आकाश ग्रहों और चाँद से सुसज्जित हो, और सुंदर ढंग से सजे बादलों से अलंकृत हो।