દત્તાભયવધો નામ પાતકં મહદદ્ભુતમ્। અહં ચ લક્ષ્મણશ્ચૈવ સીતા ચ વરવર્ણિની
જેને આશ્રય આપ્યો હોય તેને મારવું એ મોટું અને અદ્ભુત પાપ છે; અને હું, લક્ષ્મણ અને સુંદર રંગવાળી સીતા—
ત્વદધીના વયં સર્વે વનેઽસ્મિન્ શરણં ભવાન્। તસ્માદ્ યુધ્યસ્વ ભૂયસ્ત્વં મા માશઙ્કીશ્ચ વાનર
આ જંગલમાં અમે બધા તારા આધાર પર છીએ; તું જ અમારો આશ્રય છે. તેથી ફરી લડીને, ચિંતા ન કર, હે વાનર.
એતન્મુહૂર્તે તુ મયા પશ્ય વાલિનમાહવે। નિરસ્તમિષુણૈકેન ચેષ્ટમાનં મહીતલે
આ જ ક્ષણે, તું વાલી ને યુદ્ધમાં એક જ તીરે ઘાયલ થઈને જમીન પર નિષ્પ્રાણ પડેલો જોઈશ.
અભિજ્ઞાનં કુરુષ્વ ત્વમાત્મનો વાનરેશ્વર। યેન ત્વામભિજાનીયાં દ્વન્દ્વયુદ્ધમુપાગતમ્
હે વાનરરાજ, તું પોતાનું કોઈ ઓળખાણનું ચિહ્ન રાખજે, જેથી જ્યારે તું દ્વંદ યુદ્ધમાં જઈશ ત્યારે હું તને ઓળખી શકું.
ગજપુષ્પીમિમાં ફુલ્લામુત્પાટ્ય શુભલક્ષણામ્। કુરુ લક્ષ્મણ કણ્ઠેઽસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ
હે લક્ષ્મણ, આ ફૂલેલી અને શુભ લક્ષણોવાળી ગજપુષ્પી લતા તું તોડી, મહાત્મા સુગ્રીવના ગળામાં પહેરાવી દે.
તતો ગિરિતટે જાતામુત્પાટ્ય કુસુમાયુતામ્। લક્ષ્મણો ગજપુષ્પીં તાં તસ્ય કણ્ઠે વ્યસર્જયત્
પછી લક્ષ્મણે, પર્વતની કાંઠે ઉગેલી અને ફૂલો થી ભરપૂર એવી ગજપુષ્પી લતા તોડી, સુગ્રીવના ગળામાં પહેરાવી.
સ તયા શુશુભે શ્રીમાઁલ્લતયા કણ્ઠસક્તયા। માલયેવ બલાકાનાં સસંધ્ય ઇવ તોયદઃ
એ સુંદર લતા ગળે પહેરાવાથી સુગ્રીવ એ રીતે તેજસ્વી લાગતો હતો, જાણે સાંજના સમયે વાદળે બગલાની માળા પહેરી હોય.
વિભ્રાજમાનો વપુષા રામવાક્યસમાહિતઃ। જગામ સહ રામેણ કિષ્કિન્ધાં પુનરાપ સઃ
તે પોતાના રૂપે તેજસ્વી અને રામના વચન પર ધ્યાન આપતો, રામ સાથે ફરી કિષ્કિંધા તરફ ચાલ્યો.
thumb|ત્રયોદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે ત્રયોદશઃ સર્ગઃ ॥૪-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડનો તેરમો સર્ગ સાંભળો.
ઋષ્યમૂકાત્ સ ધર્માત્મા કિષ્કિન્ધાં લક્ષ્મણાગ્રજઃ। જગામ સહ સુગ્રીવો વાલિવિક્રમપાલિતામ્
ઋષ્યમૂક પરથી ધર્મનિષ્ઠ લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ સુગ્રીવ સાથે વાલી દ્વારા રક્ષાતી કિષ્કિંધા તરફ ગયા.
સમુદ્યમ્ય મહચ્ચાપં રામઃ કાઞ્ચનભૂષિતમ્। શરાંશ્ચાદિત્યસંકાશાન્ ગૃહીત્વા રણસાધકાન્
રામે પોતાનું સુવર્ણથી શોભિત મોટું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને યુદ્ધ માટે યોગ્ય, સૂર્ય સમાન તેજવાળા તીરો હાથમાં લીધા.
અગ્રતસ્તુ યયૌ તસ્ય રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ। સુગ્રીવઃ સંહતગ્રીવો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ
મહાત્મા રાઘવના આગળ સુગ્રીવ, જેણે પોતાનું ગળું મજબૂત રાખ્યું હતું, અને મહાબલી લક્ષ્મણ ચાલ્યા.
પૃષ્ઠતો હનુમાન્ વીરો નલો નીલશ્ચ વીર્યવાન્। તારશ્ચૈવ મહાતેજા હરિયૂથપયૂથપઃ
પાછળથી વીર હનુમાન, નલ, શક્તિશાળી નીલ અને મહાતેજસ્વી વાનરસેનાપતિ તાર પણ જોડાયા.
તે વીક્ષમાણા વૃક્ષાંશ્ચ પુષ્પભારાવલમ્બિનઃ। પ્રસન્નામ્બુવહાશ્ચૈવ સરિતઃ સાગરંગમાઃ
તેઓએ રસ્તામાં ફૂલોના ભારથી વાંકડાયેલા વૃક્ષો અને સાફ પાણીવાળી, દરિયા તરફ વહેતી નદીઓ જોઈ.
કન્દરાણિ ચ શૈલાંશ્ચ નિર્દરાણિ ગુહાસ્તથા। શિખરાણિ ચ મુખ્યાનિ દરીશ્ચ પ્રિયદર્શનાઃ
તેઓએ પર્વતની ખીણો, શિખરો, દરા, ગુફાઓ અને સુંદર દેખાતા મુખ્ય શિખરો તથા રમણીય વાદીઓ જોયા.
વૈદૂર્યવિમલૈસ્તોયૈઃ પદ્મૈશ્ચાકોશકુડ્મલૈઃ। શોભિતાન્ સજલાન્ માર્ગે તટાકાંશ્ચાવલોકયન્
માર્ગમાં તેમણે વૈદૂર્ય જેવી નિર્મળ પાણીવાળા, કૂમળા અને ફૂલેલા કમળોથી શોભતા, પાણીથી ભરેલા તળાવો જોયા.
કારણ્ડૈઃ સારસૈર્હંસૈર્વઞ્જુલૈર્જલકુક્કુટૈઃ। ચક્રવાકૈસ્તથા ચાન્યૈઃ શકુનૈઃ પ્રતિનાદિતાન્
તળાવોમાં કરડ, સારસ, હંસ, વંજુલ, જળકુકડ, ચક્રવાક અને બીજા અનેક પક્ષીઓની બોલથી ગુંજતા હતા.
મૃદુશષ્પાઙ્કુરાહારાન્નિર્ભયાન્ વનગોચરાન્। ચરતઃ સર્વતઃ પશ્યન્ સ્થલીષુ હરિણાન્ સ્થિતાન્
તેઓએ બધે જ કુમળા ઘાસના અંકુર ખાવા વાળા, નિર્ભય રીતે જંગલમાં ફરતા અને મેદાનમાં ઊભેલા હરણો જોયા.
તટાકવૈરિણશ્ચાપિ શુક્લદન્તવિભૂષિતાન્। ઘોરાનેકચરાન્ વન્યાન્ દ્વિરદાન્ કૂલઘાતિનઃ
તેઓએ તળાવના દુશ્મન, સફેદ દાંતથી શોભતા, ભયાનક અને એકલા ફરતા, કિનારા તોડતા જંગલી હાથીઓ પણ જોયા.
મત્તાન્ ગિરિતટોત્કૃષ્ટાન્ પર્વતાનિવ જઙ્ગમાન્। વાનરાન્ દ્વિરદપ્રખ્યાન્ મહીરેણુસમુક્ષિતાન્
તેઓએ પર્વતની કાંઠે ઉછળતા, પર્વતો જેટલા મોટા, હાથી જેવા દેખાતા અને ધૂળથી ઢંકાયેલા ઉન્મત્ત વાનરો જોયા.
વને વનચરાંશ્ચાન્યાન્ ખેચરાંશ્ચ વિહંગમાન્। પશ્યન્તસ્ત્વરિતા જગ્મુઃ સુગ્રીવવશવર્તિનઃ
વનમાં રહેતા બીજા પ્રાણીઓ અને આકાશમાં ઉડતાં પક્ષીઓને જોઈ, બધા સુગ્રીવના આદેશ હેઠળ ઝડપથી આગળ વધ્યા.
એષ મેઘ ઇવાકાશે વૃક્ષષણ્ડઃ પ્રકાશતે। મેઘસંઘાતવિપુલઃ પર્યન્તકદલીવૃતઃ
આ વૃક્ષોનો જૂથ આકાશમાં મેઘ જેવા દેખાય છે, ઘનઘોર વાદળની જેમ વિશાળ છે અને ચારેય બાજુ કેળાના ઝાડોથી ઘેરાયેલો છે.
કિમેતજ્જ્ઞાતુમિચ્છામિ સખે કૌતૂહલં મમ। કૌતૂહલાપનયનં કર્તુમિચ્છામ્યહં ત્વયા
મિત્ર, આ શું છે તે જાણવા મારી ઈચ્છા છે; મનમાં કૌતૂહલ જાગ્યું છે. કૃપા કરીને મારા આ કૌતૂહલને દૂર કર.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ। ગચ્છન્ નેવાચચક્ષેઽથ સુગ્રીવસ્તન્મહદ્ વનમ્
મહાન આત્માવાળા રાઘવના આ શબ્દો સાંભળી, સુગ્રીવે ચાલતા ચાલતા એ મહાન વન વિશે કંઈ કહ્યું નહીં.
એતદ્ રાઘવ વિસ્તીર્ણમાશ્રમં શ્રમનાશનમ્। ઉદ્યાનવનસમ્પન્નં સ્વાદુમૂલફલોદકમ્
હે રાઘવ, આ વિશાળ આશ્રમ છે, જે થાક દૂર કરે છે, બાગ-બગીચા અને વનોથી ભરપૂર છે, અને મીઠા મૂળ, ફળ અને પાણીથી સમૃદ્ધ છે.
અત્ર સપ્તજના નામ મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ। સપ્તૈવાસન્નધઃશીર્ષા નિયતં જલશાયિનઃ
અહીં સાતજના નામે પ્રસિદ્ધ, કડક વ્રતવાળા ઋષિઓ રહે છે, જે સદા ઊંધા મોઢા પાણીમાં શયન કરે છે.
સપ્તરાત્રે કૃતાહારા વાયુનાચલવાસિનઃ। દિવં વર્ષશતૈર્યાતાઃ સપ્તભિઃ સકલેવરાઃ
સાત રાત સુધી માત્ર વાયુ પર જીવન ધરાવી, પહાડો પર રહેતા, તેઓ સાતે જ પોતાના શરીર સાથે સો વર્ષ પછી સ્વર્ગે ગયા.
તેષામેતત્પ્રભાવેણ દ્રુમપ્રાકારસંવૃતમ્। આશ્રમં સુદુરાધર્ષમપિ સેન્દ્રૈઃ સુરાસુરૈઃ
આ ઋષિઓની શક્તિથી, વૃક્ષોની દીવાલથી ઘેરાયેલો આ આશ્રમ દેવો અને દૈત્યો સહિત ઇન્દ્ર માટે પણ અતિ દુર્ગમ છે.
પક્ષિણો વર્જયન્ત્યેતત્ તથાન્યે વનચારિણઃ। વિશન્તિ મોહાદ્ યેઽપ્યત્ર ન નિવર્તન્તિ તે પુનઃ
પક્ષીઓ અને બીજા વનપ્રાણી આ સ્થળ ટાળી જાય છે; અને જે અજ્ઞાનતાથી અહીં પ્રવેશે છે, તેઓ પાછા ફરતા નથી.
વિભૂષણરવાશ્ચાત્ર શ્રૂયન્તે સકલાક્ષરાઃ। તૂર્યગીતસ્વનશ્ચાપિ ગન્ધો દિવ્યશ્ચ રાઘવ
અહીં વાદ્યના અવાજ, સ્પષ્ટ ગાન અને આભૂષણોની ઝણઝણ સંભળાય છે, અને દિવ્ય સુગંધ પણ પ્રસરે છે, હે રાઘવ.