તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ગિરિરાજસ્ય ધીમતઃ। ઉવાચ દુન્દુભિર્વાક્યં ક્રોધાત્ સંરક્તલોચનઃ
પર્વતરાજના એ વચન સાંભળીને, દુન્દુભિ ગુસ્સામાં આંખે લાલ થઈને જવાબ આપ્યો.
યદિ યુદ્ધેઽસમર્થસ્ત્વં મદ્ભયાદ્ વા નિરુદ્યમઃ। તમાચક્ષ્વ પ્રદદ્યાન્મે યો હિ યુદ્ધં યુયુત્સતઃ
જો તું યુદ્ધમાં અસમર્થ હોય કે મારા ડરથી ટાળી રહ્યો હોય, તો મને એનું નામ કહેજે, જે મારી સાથે યુદ્ધ કરવા તૈયાર હોય.
હિમવાનબ્રવીદ્ વાક્યં શ્રુત્વા વાક્યવિશારદઃ। અનુક્તપૂર્વં ધર્માત્મા ક્રોધાત્ તમસુરોત્તમમ્
વચનકૌશલ્ય ધરાવતા અને ધર્મનિષ્ઠ હિમવાને, પહેલાં કદી ન બોલેલા, ગુસ્સામાં એ શ્રેષ્ઠ અસુરને这样 કહ્યું.
વાલી નામ મહાપ્રાજ્ઞ શક્રપુત્રઃ પ્રતાપવાન્। અધ્યાસ્તે વાનરઃ શ્રીમાન્ કિષ્કિન્ધામતુલપ્રભામ્
વાળી નામનો મહાબુદ્ધિશાળી, ઇન્દ્રપુત્ર અને તેજસ્વી વાનર, અતુલ્ય કીર્તિવાળી કિષ્કિંધા નગરીમાં નિવાસ કરે છે.
સ સમર્થો મહાપ્રાજ્ઞસ્તવ યુદ્ધવિશારદઃ। દ્વન્દ્વયુદ્ધં સ દાતું તે નમુચેરિવ વાસવઃ
તે બહુ શક્તિશાળી, બુદ્ધિશાળી અને યુદ્ધમાં પારંગત છે; એ તને એકલાં યુદ્ધ માટે તૈયાર છે, જેમ ઇન્દ્રે નમુચિને આમંત્રિત કર્યો હતો.
તં શીઘ્રમભિગચ્છ ત્વં યદિ યુદ્ધમિહેચ્છસિ। સ હિ દુર્મર્ષણો નિત્યં શૂરઃ સમરકર્મણિ
જો તને યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છા હોય તો તું તરત જ એના પાસે જા, કારણ કે એ હંમેશા અપરાજિત અને યુદ્ધમાં બહાદુર છે.
શ્રુત્વા હિમવતો વાક્યં કોપાવિષ્ટઃ સ દુન્દુભિઃ। જગામ તાં પુરીં તસ્ય કિષ્કિન્ધાં વાલિનસ્તદા
હિમવંતના વચન સાંભળીને, દુંદુભિ ક્રોધથી ભરાઈને તરત જ વાલીનું કિષ્કિંધા નગર તરફ ગયો.
ધારયન્ માહિષં રૂપં તીક્ષ્ણશૃઙ્ગો ભયાવહઃ। પ્રાવૃષીવ મહામેઘસ્તોયપૂર્ણો નભસ્તલે
એણે ભયાનક અને તીક્ષ્ણ શિંગાવાળો મહિષનું રૂપ ધારણ કર્યું, અને પાણીથી ભરેલા મેઘ જેવો આકાશમાં દેખાતો હતો.
તતસ્તુ દ્વારમાગમ્ય કિષ્કિન્ધાયા મહાબલઃ। નનર્દ કમ્પયન્ ભૂમિં દુન્દુભિર્દુન્દુભિર્યથા
પછી એ મહાબલશાળી દુંદુભિ કિષ્કિંધાના દ્વારે આવીને, યુદ્ધના ઢોલ જેવો ગર્જના કરી, ધરતી હલાવી નાખી.
સમીપજાન્ દ્રુમાન્ ભઞ્જન્ વસુધાં દારયન્ ખુરૈઃ। વિષાણેનોલ્લિખન્ દર્પાત્ તદ્દ્વારં દ્વિરદો યથા
એણે આસપાસના વૃક્ષો તોડી નાખ્યા, ખુરથી જમીન ઉખેડી નાખી અને શિંગાથી દ્વાર ખૂંદી નાખ્યું, જાણે કોઈ ઉગ્ર હાથી હોય એમ.
અન્તઃપુરગતો વાલી શ્રુત્વા શબ્દમમર્ષણઃ। નિષ્પપાત સહ સ્ત્રીભિસ્તારાભિરિવ ચન્દ્રમા
વાલી અંદરના મહલમાં હતો, પણ એ ગર્જના સાંભળીને, સહન ન થઈ, પોતાની પત્નીઓ સાથે બહાર આવ્યો, જેમ ચાંદ્રમા તારાઓ સાથે આવે છે.
મિતં વ્યક્તાક્ષરપદં તમુવાચ સ દુન્દુભિમ્। હરીણામીશ્વરો વાલી સર્વેષાં વનચારિણામ્
વાંદરો અને બધા વનવાસીઓના સ્વામી વાલી એ દુંદુભિને સ્પષ્ટ અને તટસ્થ શબ્દોમાં કહ્યું.
કિમર્થં નગરદ્વારમિદં રુદ્ધ્વા વિનર્દસે। દુન્દુભે વિદિતો મેઽસિ રક્ષ પ્રાણાન્ મહાબલ
દુંદુભિ, તું શા માટે નગરના દ્વારને રોકી ને આવી રીતે ગર્જના કરે છે? હું તને ઓળખું છું—મોટા બલવાન, તું પોતાનો જીવ બચાવ.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા વાનરેન્દ્રસ્ય ધીમતઃ। ઉવાચ દુન્દુભિર્વાક્યં ક્રોધાત્ સંરક્તલોચનઃ
વાંદરોના બુદ્ધિશાળી રાજા વાલીનું એ વચન સાંભળીને, દુંદુભિ ક્રોધથી આંખ લાલ કરી જવાબ આપ્યો.
ન ત્વં સ્ત્રીસંનિધૌ વીર વચનં વક્તુમર્હસિ। મમ યુદ્ધં પ્રયચ્છાદ્ય તતો જ્ઞાસ્યામિ તે બલમ્
હે વીર, સ્ત્રીઓની હાજરીમાં તારે આવું બોલવું યોગ્ય નથી; આજે મને યુદ્ધ આપ, પછી હું તારી તાકાત જાણીશ.
અથવા ધારયિષ્યામિ ક્રોધમદ્ય નિશામિમામ્। ગૃહ્યતામુદયઃ સ્વૈરં કામભોગેષુ વાનર
નહીંતર, હું આજ રાત્રે મારો ક્રોધ રોકી રાખીશ; તું મન ભરીને ઉત્સવ મનાવ અને ઇચ્છા મુજબ ભોગ ભોગવી લે, હે વાનર.
દીયતાં સમ્પ્રદાનં ચ પરિષ્વજ્ય ચ વાનરાન્। સર્વશાખામૃગેન્દ્રસ્ત્વં સંસાદય સુહૃજ્જનમ્
ઉપહાર આપ અને બધાને વહેંચ, વાંદરોને ગળે લગાડ; વનવાસીઓના રાજા તરીકે તું તારા મિત્રોને આનંદ આપ.
સુદૃષ્ટાં કુરુ કિષ્કિન્ધાં કુરુષ્વાત્મસમં પુરે। ક્રીડસ્વ ચ સમં સ્ત્રીભિરહં તે દર્પશાસનઃ
કિષ્કિંધાને મજબૂત અને સુરક્ષિત બનાવ, અને એ નગરને તારા જીવ જેટલું પ્રિય રાખ; સ્ત્રીઓ સાથે આનંદ કર, કારણ કે હું તારો અહંકાર તોડીશ.
યો હિ મત્તં પ્રમત્તં વા ભગ્નં વા રહિતં કૃશમ્। હન્યાત્ સ ભ્રૂણહા લોકે ત્વદ્વિધં મદમોહિતમ્
જે કોઈ નશામાં, બેભાન, દુઃખી, એકલો કે દુર્બળ હોય એવા માણસને મારે છે, એ જગતમાં ભ્રૂણહંતાની જેમ ગણાય છે—તારી જેમ અહંકારમાં ચૂર.
સ પ્રહસ્યાબ્રવીન્મન્દં ક્રોધાત્ તમસુરેશ્વરમ્। વિસૃજ્ય તાઃ સ્ત્રિયઃ સર્વાસ્તારાપ્રભૃતિકાસ્તદા
પછી વાલી એ ક્રોધથી ધીમે હસીને, તારા સહિત બધી સ્ત્રીઓને વિદાય આપી, એ અસુરના રાજાને કહ્યું.
મત્તોઽયમિતિ મા મંસ્થા યદ્યભીતોઽસિ સંયુગે। મદોઽયં સમ્પ્રહારેઽસ્મિન્ વીરપાનં સમર્થ્યતામ્
મને નશામાં છે એવું માનતો નહીં—જો તને યુદ્ધમાં ડર ન હોય; વીરનું પાન તો યુદ્ધમાં જ સાચું સાબિત થાય છે.
તમેવમુક્ત્વા સંક્રુદ્ધો માલામુત્ક્ષિપ્ય કાઞ્ચનીમ્। પિત્રા દત્તાં મહેન્દ્રેણ યુદ્ધાય વ્યવતિષ્ઠત
એવું કહીને, વાલી ક્રોધથી ભરાઈને પિતાએ મહેન્દ્ર પાસેથી અપાયેલી સુવર્ણ માળા ધારણ કરી, યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભો રહ્યો.
વિષાણયોર્ગૃહીત્વા તં દુન્દુભિં ગિરિસંનિભમ્। આવિધ્યત તથા વાલી વિનદન્ કપિકુઞ્જરઃ
વાલીએ, પર્વત જેટલા મોટા દુન્દુભિને તેના શિંગડા પકડીને, ગર્જના કરતાં ઉઠાવીને ફેંકી દીધો.
બલાદ્ વ્યાપાદયાંચક્રે નનર્દ ચ મહાસ્વનમ્। શ્રોત્રાભ્યામથ રક્તં તુ તસ્ય સુસ્રાવ પાત્યતઃ
એણે જોરથી દુન્દુભિને જમીન પર પછાડી દીધો અને ભયાનક અવાજે દહાડ્યો; દુન્દુભિના કાનમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું.
તયોસ્તુ ક્રોધસંરમ્ભાત્ પરસ્પરજયૈષિણોઃ। યુદ્ધં સમભવદ્ ઘોરં દુન્દુભેર્વાલિનસ્તથા
દુન્દુભિ અને વાલી, બંને ગુસ્સાથી અને એકબીજાને હરાવવાની ઇચ્છાથી, ભયાનક યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
અયુધ્યત તદા વાલી શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ। મુષ્ટિભિર્જાનુભિઃ પદ્ભિઃ શિલાભિઃ પાદપૈસ્તથા
પછી વાલી, જેનું બળ ઇન્દ્ર જેટલું હતું, એણે મુઠ્ઠી, ઘૂંટણ, પગ, પથ્થરો અને ઝાડ વડે યુદ્ધ કર્યું.
પરસ્પરં ઘ્નતોસ્તત્ર વાનરાસુરયોસ્તદા। આસીદ્ધીનોઽસુરો યુદ્ધે શક્રસૂનુર્વ્યવર્ધત
એ સમયે વાનર અને અસુર એકબીજાને મારતા હતા; યુદ્ધમાં અસુર નબળો પડતો ગયો અને ઇન્દ્રપુત્ર વાલી વધુ શક્તિશાળી બનતો ગયો.
તં તુ દુન્દુભિમુદ્યમ્ય ધરણ્યામભ્યપાતયત્। યુદ્ધે પ્રાણહરે તસ્મિન્નિષ્પિષ્ટો દુન્દુભિસ્તદા
પછી વાલીએ દુન્દુભિને ઉઠાવીને જમીન પર ફેંકી દીધો; એ ઘાતક યુદ્ધમાં દુન્દુભિ ચકનાચૂર થઈ ગયો.
સ્રોતોભ્યો બહુ રક્તં તુ તસ્ય સુસ્રાવ પાત્યતઃ। પપાત ચ મહાબાહુઃ ક્ષિતૌ પઞ્ચત્વમાગતઃ
દુન્દુભિના ઘા પરથી ઘણું લોહી વહેવા લાગ્યું અને એ પૃથ્વી પર પડીને મૃત્યુ પામ્યો.
તં તોલયિત્વા બાહુભ્યાં ગતસત્ત્વમચેતનમ્। ચિક્ષેપ વેગવાન્ વાલી વેગેનૈકેન યોજનમ્
પછી વાલીએ એ નિર્જીવ અને બેભાન શરીરને પોતાના હાથમાં ઉઠાવી એક જ ઝાટકામાં આખું એક યોજન દૂર ફેંકી દીધું.