મહિષો દુન્દુભિર્નામ કૈલાસશિખરપ્રભઃ। બલં નાગસહસ્રસ્ય ધારયામાસ વીર્યવાન્
દુન્દુભિ નામે એક મહાન મહિષ હતો, જે કૈલાસ શિખર જેવો તેજસ્વી અને હજાર હાથી જેટલું બળ ધરાવતો હતો.
સ વીર્યોત્સેકદુષ્ટાત્મા વરદાનેન મોહિતઃ। જગામ સ મહાકાયઃ સમુદ્રં સરિતાં પતિમ્
એ મહાબળવાન, પોતાના બળના ગર્વમાં અને વરદાનથી મોહિત થઈ, નદીઓના સ્વામી એવા દરિયે પાસે ગયો.
ઊર્મિમન્તમતિક્રમ્ય સાગરં રત્નસંચયમ્। મમ યુદ્ધં પ્રયચ્છેતિ તમુવાચ મહાર્ણવમ્
લહેરાતો અને રત્નોથી ભરેલો દરિયો પાર કરીને, એ મહાસાગરને કહ્યું: 'મારે તારી સાથે યુદ્ધ કરવું છે.'
તતઃ સમુદ્રો ધર્માત્મા સમુત્થાય મહાબલઃ। અબ્રવીદ્ વચનં રાજન્નસુરં કાલચોદિતમ્
પછી ધર્મપ્રિય અને શક્તિશાળી સમુદ્ર ઊભો થયો અને કાળના પ્રેરણે એ અસુરનેこう કહ્યું.
શૈલરાજો મહારણ્યે તપસ્વિશરણં પરમ્। શંકરશ્વશુરો નામ્ના હિમવાનિતિ વિશ્રુતઃ
પર્વતોનો રાજા, વિશાળ જંગલમાં તપસ્વીઓ માટે આશ્રયસ્થાન, શંકરના સસરા તરીકે પ્રસિદ્ધ એવા હિમવાન છે.
મહાપ્રસ્રવણોપેતો બહુકન્દરનિર્ઝરઃ। સ સમર્થસ્તવ પ્રીતિમતુલાં કર્તુમર્હતિ
મહાન ઝરણાઓ, અનેક ગુફાઓ અને ધોધો ધરાવતો એ પર્વત, તને અનન્ય પ્રસન્નતા આપી શકે છે.
તં ભીતમિતિ વિજ્ઞાય સમુદ્રમસુરોત્તમઃ। હિમવદ્વનમાગમ્ય શરશ્ચાપાદિવ ચ્યુતઃ
એને ડરેલો જાણીને, શ્રેષ્ઠ અસુર તીરની જેમ હિમવાનના જંગલમાં પહોંચી ગયો.
તતસ્તસ્ય ગિરેઃ શ્વેતા ગજેન્દ્રપ્રતિમાઃ શિલાઃ। ચિક્ષેપ બહુધા ભૂમૌ દુન્દુભિર્વિનનાદ ચ
પછી દુન્દુભિએ એ પર્વતની સફેદ, હાથી જેવી શિલાઓ અનેક રીતે જમીન પર ફેંકી અને જોરથી ગર્જના કરી.
તતઃ શ્વેતામ્બુદાકારઃ સૌમ્યઃ પ્રીતિકરાકૃતિઃ। હિમવાનબ્રવીદ્ વાક્યં સ્વ એવ શિખરે સ્થિતઃ
એ સમયે, સફેદ વાદળ જેવો, શાંત અને આનંદદાયક હિમવાન પોતાની શિખર પર ઊભો રહીને બોલ્યો.
ક્લેષ્ટુમર્હસિ માં ન ત્વં દુન્દુભે ધર્મવત્સલ। રણકર્મસ્વકુશલસ્તપસ્વિશરણો હ્યહમ્
દુન્દુભિ, ધર્મપ્રેમી, તું મને દુઃખ આપવો યોગ્ય નથી; હું યુદ્ધમાં નહિ, તપસ્વીઓના આશ્રયમાં નિપુણ છું.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ગિરિરાજસ્ય ધીમતઃ। ઉવાચ દુન્દુભિર્વાક્યં ક્રોધાત્ સંરક્તલોચનઃ
પર્વતરાજના એ વચન સાંભળીને, દુન્દુભિ ગુસ્સામાં આંખે લાલ થઈને જવાબ આપ્યો.
યદિ યુદ્ધેઽસમર્થસ્ત્વં મદ્ભયાદ્ વા નિરુદ્યમઃ। તમાચક્ષ્વ પ્રદદ્યાન્મે યો હિ યુદ્ધં યુયુત્સતઃ
જો તું યુદ્ધમાં અસમર્થ હોય કે મારા ડરથી ટાળી રહ્યો હોય, તો મને એનું નામ કહેજે, જે મારી સાથે યુદ્ધ કરવા તૈયાર હોય.
હિમવાનબ્રવીદ્ વાક્યં શ્રુત્વા વાક્યવિશારદઃ। અનુક્તપૂર્વં ધર્માત્મા ક્રોધાત્ તમસુરોત્તમમ્
વચનકૌશલ્ય ધરાવતા અને ધર્મનિષ્ઠ હિમવાને, પહેલાં કદી ન બોલેલા, ગુસ્સામાં એ શ્રેષ્ઠ અસુરને这样 કહ્યું.
વાલી નામ મહાપ્રાજ્ઞ શક્રપુત્રઃ પ્રતાપવાન્। અધ્યાસ્તે વાનરઃ શ્રીમાન્ કિષ્કિન્ધામતુલપ્રભામ્
વાળી નામનો મહાબુદ્ધિશાળી, ઇન્દ્રપુત્ર અને તેજસ્વી વાનર, અતુલ્ય કીર્તિવાળી કિષ્કિંધા નગરીમાં નિવાસ કરે છે.
સ સમર્થો મહાપ્રાજ્ઞસ્તવ યુદ્ધવિશારદઃ। દ્વન્દ્વયુદ્ધં સ દાતું તે નમુચેરિવ વાસવઃ
તે બહુ શક્તિશાળી, બુદ્ધિશાળી અને યુદ્ધમાં પારંગત છે; એ તને એકલાં યુદ્ધ માટે તૈયાર છે, જેમ ઇન્દ્રે નમુચિને આમંત્રિત કર્યો હતો.
તં શીઘ્રમભિગચ્છ ત્વં યદિ યુદ્ધમિહેચ્છસિ। સ હિ દુર્મર્ષણો નિત્યં શૂરઃ સમરકર્મણિ
જો તને યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છા હોય તો તું તરત જ એના પાસે જા, કારણ કે એ હંમેશા અપરાજિત અને યુદ્ધમાં બહાદુર છે.
શ્રુત્વા હિમવતો વાક્યં કોપાવિષ્ટઃ સ દુન્દુભિઃ। જગામ તાં પુરીં તસ્ય કિષ્કિન્ધાં વાલિનસ્તદા
હિમવંતના વચન સાંભળીને, દુંદુભિ ક્રોધથી ભરાઈને તરત જ વાલીનું કિષ્કિંધા નગર તરફ ગયો.
ધારયન્ માહિષં રૂપં તીક્ષ્ણશૃઙ્ગો ભયાવહઃ। પ્રાવૃષીવ મહામેઘસ્તોયપૂર્ણો નભસ્તલે
એણે ભયાનક અને તીક્ષ્ણ શિંગાવાળો મહિષનું રૂપ ધારણ કર્યું, અને પાણીથી ભરેલા મેઘ જેવો આકાશમાં દેખાતો હતો.
તતસ્તુ દ્વારમાગમ્ય કિષ્કિન્ધાયા મહાબલઃ। નનર્દ કમ્પયન્ ભૂમિં દુન્દુભિર્દુન્દુભિર્યથા
પછી એ મહાબલશાળી દુંદુભિ કિષ્કિંધાના દ્વારે આવીને, યુદ્ધના ઢોલ જેવો ગર્જના કરી, ધરતી હલાવી નાખી.
સમીપજાન્ દ્રુમાન્ ભઞ્જન્ વસુધાં દારયન્ ખુરૈઃ। વિષાણેનોલ્લિખન્ દર્પાત્ તદ્દ્વારં દ્વિરદો યથા
એણે આસપાસના વૃક્ષો તોડી નાખ્યા, ખુરથી જમીન ઉખેડી નાખી અને શિંગાથી દ્વાર ખૂંદી નાખ્યું, જાણે કોઈ ઉગ્ર હાથી હોય એમ.
અન્તઃપુરગતો વાલી શ્રુત્વા શબ્દમમર્ષણઃ। નિષ્પપાત સહ સ્ત્રીભિસ્તારાભિરિવ ચન્દ્રમા
વાલી અંદરના મહલમાં હતો, પણ એ ગર્જના સાંભળીને, સહન ન થઈ, પોતાની પત્નીઓ સાથે બહાર આવ્યો, જેમ ચાંદ્રમા તારાઓ સાથે આવે છે.
મિતં વ્યક્તાક્ષરપદં તમુવાચ સ દુન્દુભિમ્। હરીણામીશ્વરો વાલી સર્વેષાં વનચારિણામ્
વાંદરો અને બધા વનવાસીઓના સ્વામી વાલી એ દુંદુભિને સ્પષ્ટ અને તટસ્થ શબ્દોમાં કહ્યું.
કિમર્થં નગરદ્વારમિદં રુદ્ધ્વા વિનર્દસે। દુન્દુભે વિદિતો મેઽસિ રક્ષ પ્રાણાન્ મહાબલ
દુંદુભિ, તું શા માટે નગરના દ્વારને રોકી ને આવી રીતે ગર્જના કરે છે? હું તને ઓળખું છું—મોટા બલવાન, તું પોતાનો જીવ બચાવ.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા વાનરેન્દ્રસ્ય ધીમતઃ। ઉવાચ દુન્દુભિર્વાક્યં ક્રોધાત્ સંરક્તલોચનઃ
વાંદરોના બુદ્ધિશાળી રાજા વાલીનું એ વચન સાંભળીને, દુંદુભિ ક્રોધથી આંખ લાલ કરી જવાબ આપ્યો.
ન ત્વં સ્ત્રીસંનિધૌ વીર વચનં વક્તુમર્હસિ। મમ યુદ્ધં પ્રયચ્છાદ્ય તતો જ્ઞાસ્યામિ તે બલમ્
હે વીર, સ્ત્રીઓની હાજરીમાં તારે આવું બોલવું યોગ્ય નથી; આજે મને યુદ્ધ આપ, પછી હું તારી તાકાત જાણીશ.
અથવા ધારયિષ્યામિ ક્રોધમદ્ય નિશામિમામ્। ગૃહ્યતામુદયઃ સ્વૈરં કામભોગેષુ વાનર
નહીંતર, હું આજ રાત્રે મારો ક્રોધ રોકી રાખીશ; તું મન ભરીને ઉત્સવ મનાવ અને ઇચ્છા મુજબ ભોગ ભોગવી લે, હે વાનર.
દીયતાં સમ્પ્રદાનં ચ પરિષ્વજ્ય ચ વાનરાન્। સર્વશાખામૃગેન્દ્રસ્ત્વં સંસાદય સુહૃજ્જનમ્
ઉપહાર આપ અને બધાને વહેંચ, વાંદરોને ગળે લગાડ; વનવાસીઓના રાજા તરીકે તું તારા મિત્રોને આનંદ આપ.
સુદૃષ્ટાં કુરુ કિષ્કિન્ધાં કુરુષ્વાત્મસમં પુરે। ક્રીડસ્વ ચ સમં સ્ત્રીભિરહં તે દર્પશાસનઃ
કિષ્કિંધાને મજબૂત અને સુરક્ષિત બનાવ, અને એ નગરને તારા જીવ જેટલું પ્રિય રાખ; સ્ત્રીઓ સાથે આનંદ કર, કારણ કે હું તારો અહંકાર તોડીશ.
યો હિ મત્તં પ્રમત્તં વા ભગ્નં વા રહિતં કૃશમ્। હન્યાત્ સ ભ્રૂણહા લોકે ત્વદ્વિધં મદમોહિતમ્
જે કોઈ નશામાં, બેભાન, દુઃખી, એકલો કે દુર્બળ હોય એવા માણસને મારે છે, એ જગતમાં ભ્રૂણહંતાની જેમ ગણાય છે—તારી જેમ અહંકારમાં ચૂર.
સ પ્રહસ્યાબ્રવીન્મન્દં ક્રોધાત્ તમસુરેશ્વરમ્। વિસૃજ્ય તાઃ સ્ત્રિયઃ સર્વાસ્તારાપ્રભૃતિકાસ્તદા
પછી વાલી એ ક્રોધથી ધીમે હસીને, તારા સહિત બધી સ્ત્રીઓને વિદાય આપી, એ અસુરના રાજાને કહ્યું.