મયા ચ યદનુષ્ઠેયં વિસ્રબ્ધેન તદુચ્યતામ્। વર્ષાસ્વિવ ચ સુક્ષેત્રે સર્વં સમ્પદ્યતે તવ
મારે જે કરવું જોઈએ, એ તું નિર્ભયપણે કહી દે; વરસાદમાં સારા ખેતરમાં જેમ ફળ મળે, તેમ તારા બધા કાર્યો સફળ થશે.
મયા ચ યદિદં વાક્યમભિમાનાત્ સમીરિતમ્। તત્ત્વયા હરિશાર્દૂલ તત્ત્વમિત્યુપધાર્યતામ્
મારે ગર્વથી જે કહેલું હોય, વાનરશ્રેષ્ઠ, એ તું સાચું જ માનજે.
અનૃતં નોક્તપૂર્વં મે ન ચ વક્ષ્યે કદાચન। એતત્તે પ્રતિજાનામિ સત્યેનૈવ શપામ્યહમ્
હું ક્યારેય ખોટું બોલ્યો નથી અને ક્યારેય બોલીશ પણ નહીં; એ વાતનું વચન આપું છું અને સત્યની શપથ ખાઉં છું.
તતઃ પ્રહૃષ્ટઃ સુગ્રીવો વાનરૈઃ સચિવૈઃ સહ। રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રતિજ્ઞાતં વિશેષતઃ
પછી સુગ્રીવ પોતાના વાનર મંત્રીઓ સાથે આનંદિત થયો, કારણ કે તેણે રાઘવના વચન અને ખાસ કરીને એના વચનબદ્ધતા સાંભળી.
એવમેકાન્તસમ્પૃક્તૌ તતસ્તૌ નરવાનરૌ। ઉભાવન્યોન્યસદૃશં સુખં દુઃખમભાષતામ્
આ રીતે, એ બે – મનુષ્ય અને વાનર – એકાંતમાં મળીને, એકબીજાને પોતાનું સુખ અને દુઃખ કહી રહ્યા હતા.
મહાનુભાવસ્ય વચો નિશમ્ય હરિર્નૃપાણામધિપસ્ય તસ્ય। કૃતં સ મેને હરિવીરમુખ્ય- સ્તદા ચ કાર્યં હૃદયેન વિદ્વાન્
મહાનુભાવ રાજાના વચન સાંભળીને, વાનરમુખ્ય સુગ્રીવે મનમાં કાર્ય પૂર્ણ થયું જ છે એમ માન્યું.
thumb|અષ્ટમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે અષ્ટમઃ સર્ગઃ ॥૪-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડનો આઠમો સર્ગ સાંભળો.
પરિતુષ્ટસ્તુ સુગ્રીવસ્તેન વાક્યેન હર્ષિતઃ। લક્ષ્મણસ્યાગ્રજં શૂરમિદં વચનમબ્રવીત્
સુગ્રીવ એ વચનોથી બહુ ખુશ અને આનંદિત થયો અને લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ શૂરવીર રાઘવને આ રીતે બોલ્યો.
સર્વથાહમનુગ્રાહ્યો દેવતાનાં ન સંશયઃ। ઉપપન્નો ગુણોપેતઃ સખા યસ્ય ભવાન્ મમ
નિષ્ઠાથી કહું તો, દેવતાઓએ મને ખાસ કૃપા કરી છે—આમાં કોઈ શંકા નથી—કારણ કે તમે ગુણોથી ભરપૂર છો અને મારા મિત્ર બન્યા છો.
શક્યં ખલુ ભવેદ્ રામ સહાયેન ત્વયાનઘ। સુરરાજ્યમપિ પ્રાપ્તું સ્વરાજ્યં કિમુત પ્રભો
હે નિર્દોષ, તમારી મદદથી તો દેવતાઓનું રાજ્ય પણ મેળવી શકાય, તો પછી મારા પોતાના રાજ્યની તો વાત જ શું છે, હે પ્રભુ!
સોઽહં સભાજ્યો બન્ધૂનાં સુહૃદાં ચૈવ રાઘવ। યસ્યાગ્નિસાક્ષિકં મિત્રં લબ્ધં રાઘવવંશજમ્
હે રાઘવ, મારા સગાં અને મિત્રોમાં હું બહુ માન પામ્યો છું, કારણ કે મેં અગ્નિને સાક્ષી રાખીને રાઘવ વંશના એક મિત્ર મેળવ્યા છે.
અહમપ્યનુરૂપસ્તે વયસ્યો જ્ઞાસ્યસે શનૈઃ। ન તુ વક્તું સમર્થોઽહં ત્વયિ આત્મગતાન્ ગુણાન્
હું પણ તમારો યોગ્ય મિત્ર છું, અને તમે ધીમે ધીમે એ જાણશો; પણ તમારી સામે હું મારા ગુણો કહી શકતો નથી.
મહાત્મનાં તુ ભૂયિષ્ઠં ત્વદ્વિધાનાં કૃતાત્મનામ્। નિશ્ચલા ભવતિ પ્રીતિર્ધૈર્યમાત્મવતાં વર
પણ, તમારી જેમ મહાન અને આત્મસંયમી લોકોમાં પ્રેમ હંમેશા અડગ રહે છે અને ધૈર્ય પણ મજબૂત હોય છે, હે આત્માવાનોમાં શ્રેષ્ઠ.
રજતં વા સુવર્ણં વા શુભાન્યાભરણાનિ ચ। અવિભક્તાનિ સાધૂનામવગચ્છન્તિ સાધવઃ
ચાંદી હોય કે સોનું કે સુંદર આભૂષણો, સારા લોકો જાણે છે કે આવી વસ્તુઓ સજ્જનોમાં વહેંચાયેલી નથી.
ધનત્યાગઃ સુખત્યાગો દેશત્યાગોઽપિ વાનઘ। વયસ્યાર્થે પ્રવર્તન્તે સ્નેહં દૃષ્ટ્વા તથાવિધમ્
મિત્ર માટે, હે નિર્દોષ, લોકો સંપત્તિ, સુખ અને પોતાનું વતન પણ ત્યજી દે છે, જ્યારે તેઓ એવો પ્રેમ જુએ છે.
તત્ તથેત્યબ્રવીદ્ રામઃ સુગ્રીવં પ્રિયવાદિનમ્। લક્ષ્મણસ્યાગ્રતો લક્ષ્મ્યા વાસવસ્યેવ ધીમતઃ
પછી રામે, લક્ષ્મણ અને વિદ્વાન લક્ષ્મી સામે, પ્રેમથી બોલતા સુગ્રીવને કહ્યું: 'જેમ કહ્યું તેમ જ થશે.'
તતો રામં સ્થિતં દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણં ચ મહાબલમ્। સુગ્રીવઃ સર્વતશ્ચક્ષુર્વને લોલમપાતયત્
પછી સુગ્રીવે રામ અને પરાક્રમી લક્ષ્મણને ઊભા જોયા અને વનમાં ચારે બાજુ ચંચળ નજર ફેરવી.
સ દદર્શ તતઃ સાલમવિદૂરે હરીશ્વરઃ। સુપુષ્પમીષત્પત્રાઢ્યં ભ્રમરૈરુપશોભિતમ્
એ પછી વાનરરાજ સુગ્રીવે નજીકમાં એક શાલ વૃક્ષ જોયું, જે ફૂલોથી અને થોડા પાંદડાંથી શોભાયમાન હતું અને મધમાખીઓથી સજ્જ હતું.
તસ્યૈકાં પર્ણબહુલાં શાખાં ભઙ્ક્ત્વા સુશોભિતામ્। રામસ્યાસ્તીર્ય સુગ્રીવો નિષસાદ સરાઘવઃ
એ વૃક્ષની એક ઘણી પાંદડાવાળી ડાળ તોડી, સુગ્રીવે રામ માટે પાથરી અને રાઘવ સાથે બેઠો.
તાવાસીનૌ તતો દૃષ્ટ્વા હનૂમાનપિ લક્ષ્મણમ્। શાલશાખાં સમુત્પાટ્ય વિનીતમુપવેશયત્
પછી હનુમાને, બંનેને બેઠેલા જોઈ, શાલ વૃક્ષની એક ડાળ તોડી, વિનમ્રતાથી લક્ષ્મણને પણ બેસાડ્યા.
સુખોપવિષ્ટં રામં તુ પ્રસન્નમુદધિં યથા। સાલપુષ્પાવસંકીર્ણે તસ્મિન્ ગિરિવરોત્તમે
રામ આરામથી બેઠેલા અને પ્રસન્ન હતા, જેમ શાંત સમુદ્ર હોય છે, એ ઉત્તમ પર્વત પર, જે શાલના ફૂલો થી ઢંકાયેલો હતો.
તતઃ પ્રહૃષ્ટઃ સુગ્રીવઃ શ્લક્ષ્ણયા શુભયા ગિરા। ઉવાચ પ્રણયાદ્ રામં હર્ષવ્યાકુલિતાક્ષરમ્
પછી સુગ્રીવ આનંદિત થઈને, પ્રેમથી અને મીઠા શબ્દોમાં, ખુશીથી કંપતી વાણીમાં રામને કહ્યું.
અહં વિનિકૃતો ભ્રાત્રા ચરામ્યેષ ભયાર્દિતઃ। ઋષ્યમૂકં ગિરિવરં હૃતભાર્યઃ સુદુઃખિતઃ
હું ભાઈએ વંચિત કર્યો છું, અને ભયથી આ ઋષ્યમૂક પર્વત પર ફરું છું, પત્ની છીનવાઈ ગઈ છે અને હું ખૂબ દુઃખી છું.
સોઽહં ત્રસ્તો ભયે મગ્નો વને સમ્ભ્રાન્તચેતનઃ। વાલિના નિકૃતો ભ્રાત્રા કૃતવૈરશ્ચ રાઘવ
હું ભયથી ગભરાઈને, મનમાં ઉલઝણ સાથે વનમાં ભટકું છું; વાલી ભાઈએ મને દુઃખ આપ્યું છે અને હવે હું તેનો દુશ્મન બન્યો છું, હે રાઘવ.
વાલિનો મે ભયાર્તસ્ય સર્વલોકાભયંકર। મમાપિ ત્વમનાથસ્ય પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
વાલી, જે આખા જગતને ડરાવે છે, એ જ મારા ભયનું કારણ છે; હું તો અનાથ છું, તમે મને દયા બતાવવી જોઈએ.
એવમુક્તસ્તુ તેજસ્વી ધર્મજ્ઞો ધર્મવત્સલઃ। પ્રત્યુવાચ સ કાકુત્સ્થઃ સુગ્રીવં પ્રહસન્નિવ
આ રીતે કહેતાં, તેજસ્વી, ધર્મને જાણનારા અને ધર્મપ્રેમી કકુત્સ્થ રામે હસતાં હસતાં સુગ્રીવને જવાબ આપ્યો.
ઉપકારફલં મિત્રમપકારોઽરિલક્ષણમ્। અદ્યૈવ તં વધિષ્યામિ તવ ભાર્યાપહારિણમ્
મિત્ર એ છે જે ઉપકારનું ફળ આપે છે, અને જે નુકસાન કરે છે તે દુશ્મન ગણાય છે. આજે જ હું તારી પત્ની હરણારને મારી નાખીશ.
ઇમે હિ મે મહાભાગ પત્રિણસ્તિગ્મતેજસઃ। કાર્તિકેયવનોદ્ભૂતાઃ શરા હેમવિભૂષિતાઃ
આ રહી મારી શક્તિશાળી અને તીક્ષ્ણ બાણો, જે કાર્તિકેયના વનમાં જન્મેલા છે અને સોનાથી શોભાયમાન છે.
કઙ્કપત્રપરિચ્છન્ના મહેન્દ્રાશનિસંનિભાઃ। સુપર્વાણઃ સુતીક્ષ્ણાગ્રાઃ સરોષા ભુજગા ઇવ
આ બાણો કાગડાની પાંખોથી સુશોભિત છે, ઇન્દ્રના વજ્ર જેવી કઠોરતા ધરાવે છે, મજબૂત જોડાણવાળા અને તીક્ષ્ણ છે, અને ક્રોધિત સાપ જેવાં લાગે છે.
વાલિસંજ્ઞમમિત્રં તે ભ્રાતરં કૃતકિલ્બિષમ્। શરૈર્વિનિહતં પશ્ય વિકીર્ણમિવ પર્વતમ્
જુઓ, તારો ભાઈ વાલી, જે દુશ્મન છે અને પાપી છે, તે મારા બાણોથી ઘાયલ થઈને પર્વત તૂટી પડ્યો હોય તેમ વિખેરાઈ ગયો છે.