તસ્યાયં પૂર્વજઃ પુત્રસ્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ। સુગ્રીવં વાનરેન્દ્રં તુ રામઃ શરણમાગતઃ
એના જ મોટા પુત્ર, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ એવા રામ, વાનરરાજ સુગ્રીવના આશ્રયમાં આવ્યા છે.
શોકાભિભૂતે રામે તુ શોકાર્તે શરણં ગતે। કર્તુમર્હતિ સુગ્રીવઃ પ્રસાદં સહ યૂથપૈઃ
શોકથી વ્યાકુળ અને દુઃખી રામ જ્યારે આશ્રય માગે છે, ત્યારે સુગ્રીવે પોતાના મુખ્ય વાનરો સાથે મળીને કૃપા કરવી જોઈએ.
એવં બ્રુવાણં સૌમિત્રિં કરુણં સાશ્રુપાતનમ્। હનૂમાન્ પ્રત્યુવાચેદં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ
આવી રીતે કરુણાભરી વાતો, આંખમાંથી આંસુ સાથે બોલનાર સોમિત્રિની સામે વાક્યકુશળ હનુમાને ઉત્તર આપ્યો.
ઈદૃશા બુદ્ધિસમ્પન્ના જિતક્રોધા જિતેન્દ્રિયાઃ। દ્રષ્ટવ્યા વાનરેન્દ્રેણ દિષ્ટ્યા દર્શનમાગતાઃ
જે લોકો એવી બુદ્ધિ ધરાવે છે, ક્રોધ અને ઇન્દ્રિયોને જીત્યા છે, એવા લોકોને વાનરરાજે મળવું ખરેખર શુભ છે.
સ હિ રાજ્યાશ્ચ વિભ્રષ્ટઃ કૃતવૈરશ્ચ વાલિના। હૃતદારો વને ત્રસ્તો ભ્રાત્રા વિનિકૃતો ભૃશમ્
એ પોતાનું રાજ્ય ગુમાવી બેઠો છે, વાલી સાથે દુશ્મનાઈ થઈ છે, પત્નીનું અપહરણ થયું છે, વનમાં ભયભીત છે અને ભાઈએ પણ બહુ દુઃખ આપ્યું છે.
કરિષ્યતિ સ સાહાય્યં યુવયોર્ભાસ્કરાત્મજઃ। સુગ્રીવઃ સહ ચાસ્માભિઃ સીતાયાઃ પરિમાર્ગણે
સૂર્યપુત્ર સુગ્રીવ અમારા સાથે મળી, સીતાજીની શોધમાં તમારે બંનેને જરૂર મદદ કરશે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા હનુમાન્ શ્લક્ષ્ણં મધુરયા ગિરા। બભાષે સાધુ ગચ્છામઃ સુગ્રીવમિતિ રાઘવમ્
આ રીતે મીઠા અને નમ્ર શબ્દોમાં વાત કરીને હનુમાને રાઘવને કહ્યું: 'ચાલો, હવે સુગ્રીવ પાસે જઈએ.'
એવં બ્રુવન્તં ધર્માત્મા હનૂમન્તં સ લક્ષ્મણઃ। પ્રતિપૂજ્ય યથાન્યાયમિદં પ્રોવાચ રાઘવમ્
ધર્મનિષ્ઠ લક્ષ્મણે હનુમાનનું યોગ્ય રીતે સન્માન કર્યું અને પછી રાઘવને આ રીતે કહ્યું.
કપિઃ કથયતે હૃષ્ટો યથાયં મારુતાત્મજઃ। કૃત્યવાન્ સોઽપિ સમ્પ્રાપ્તઃ કૃતકૃત્યોઽસિ રાઘવ
પવનપુત્ર વાનર આનંદથી બોલે છે, કારણ કે તેણે પોતાનું કામ પૂરું કર્યું છે; હવે, રાઘવ, તું પણ તારો હેતુ હાંસલ કરી લીધો છે.
પ્રસન્નમુખવર્ણશ્ચ વ્યક્તં હૃષ્ટશ્ચ ભાષતે। નાનૃતં વક્ષ્યતે વીરો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
હનુમાન, પવનપુત્ર, ખુશમિજાજ ચહેરા અને સ્પષ્ટ આનંદ સાથે બોલે છે; આ વીર ક્યારેય ખોટું બોલતો નથી.
તતઃ સ સુમહાપ્રાજ્ઞો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। જગામાદાય તૌ વીરૌ હરિરાજાય રાઘવૌ
પછી મહા બુદ્ધિશાળી હનુમાન, પવનપુત્ર, એ બંને વીર રાઘવોને લઈને વાનરરાજ પાસે ગયો.
ભિક્ષુરૂપં પરિત્યજ્ય વાનરં રૂપમાસ્થિતઃ। પૃષ્ઠમારોપ્ય તૌ વીરૌ જગામ કપિકુઞ્જરઃ
ભિક્ષુકનું રૂપ છોડીને વાનરનું સ્વરૂપ ધારણ કરી, એ મહાવાનરે બંને વીરને પીઠ પર બેસાડ્યા અને ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
સ તુ વિપુલયશાઃ કપિપ્રવીરઃ પવનસુતઃ કૃતકૃત્યવત્ પ્રહૃષ્ટઃ। ગિરિવરમુરુવિક્રમઃ પ્રયાતઃ સ શુભમતિઃ સહ રામલક્ષ્મણાભ્યામ્
પવનપુત્ર, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, વિશાળ યશવાળો અને પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરનાર, આનંદથી, પર્વત જેવો બળવાન, શુભ મનથી રામ અને લક્ષ્મણ સાથે નીકળી પડ્યો.
thumb|પઞ્ચમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે પઞ્ચમઃ સર્ગઃ ॥૪-
હવે પાંચમો સર્ગ સાંભળો. શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડનો પાંચમો સર્ગ અહીં પૂર્ણ થાય છે.
ઋષ્યમૂકાત્ તુ હનુમાન્ ગત્વા તં મલયં ગિરિમ્। આચચક્ષે તદા વીરૌ કપિરાજાય રાઘવૌ
હનુમાન ઋષ્યમૂક પરથી મલય પર્વત પર ગયો અને બંને વીર રાઘવો વાનરરાજને આવ્યાં છે એ વાત કહી.
અયં રામો મહાપ્રાજ્ઞ સમ્પ્રાપ્તો દૃઢવિક્રમઃ। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા રામોઽયં સત્યવિક્રમઃ
આ રામ છે, મહા બુદ્ધિશાળી અને દૃઢ પરાક્રમી, જે પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે અહીં આવ્યો છે; આ રામ સાચા પરાક્રમમાં અડગ છે.
ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે જાતો રામો દશરથાત્મજઃ। ધર્મે નિગદિતશ્ચૈવ પિતુર્નિર્દેશકારકઃ
રામ ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં જન્મેલા દશરથના પુત્ર છે, ધર્મમાં પ્રસિદ્ધ અને પિતાના આજ્ઞાપાલક છે.
રાજસૂયાશ્વમેધૈશ્ચ વહ્નિર્યેનાભિતર્પિતઃ। દક્ષિણાશ્ચ તથોત્સૃષ્ટા ગાવઃ શતસહસ્રશઃ
રામે રાજસૂય અને અશ્વમેઘ યજ્ઞો દ્વારા અગ્નિદેવને તૃપ્ત કર્યા છે અને હજારો ગાયો દાનમાં આપી છે.
તસ્યાસ્ય વસતોઽરણ્યે નિયતસ્ય મહાત્મનઃ। રાવણેન હૃતા ભાર્યા સ ત્વાં શરણમાગતઃ
જ્યારે આ મહાત્મા વનમાં રહેતો હતો ત્યારે રાવણે તેની પત્નીને અપહરણ કરી હતી; હવે એ તારી શરણમાં આવ્યો છે.
ભવતા સખ્યકામૌ તૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। પ્રગૃહ્ય ચાર્ચયસ્વૈતૌ પૂજનીયતમાવુભૌ
રામ અને લક્ષ્મણ, બંને ભાઈ તારી મિત્રતા ઇચ્છે છે; તું તેમને સન્માનપૂર્વક આવકાર અને પૂજા કર, કારણ કે બંને સૌથી વધુ પૂજનીય છે.
શ્રુત્વા હનૂમતો વાક્યં સુગ્રીવો વાનરાધિપઃ। દર્શનીયતમો ભૂત્વા પ્રીત્યોવાચ ચ રાઘવમ્
હનુમાનના વચન સાંભળીને વાનરાધિપ સુગ્રીવ સૌથી સુંદર દેખાવ સાથે, પ્રેમથી રાઘવને બોલ્યો.
ભવાન્ ધર્મવિનીતશ્ચ સુતપાઃ સર્વવત્સલઃ। આખ્યાતા વાયુપુત્રેણ તત્ત્વતો મે ભવદ્ગુણાઃ
તમે ધર્મમાં સ્થિર, તપસ્વી અને સર્વે પર દયાળુ છો; પવનપુત્ર હનુમાને તમારા ગુણો મને સાચા રીતે કહ્યા છે.
તન્મમૈવૈષ સત્કારો લાભશ્ચૈવોત્તમઃ પ્રભો। યત્ત્વમિચ્છસિ સૌહાર્દં વાનરેણ મયા સહ
મારે માટે આ બહુ મોટો સન્માન અને લાભ છે, પ્રભુ, કે તમે મારા જેવા વાનર સાથે મિત્રતા ઇચ્છો છો.
રોચતે યદિ મે સખ્યં બાહુરેષ પ્રસારિતઃ। ગૃહ્યતાં પાણિના પાણિર્મર્યાદા બધ્યતાં ધ્રુવા
જો તને મારી મિત્રતા પસંદ હોય તો, આ મારો હાથ આગળ છે; હાથમાં હાથ આપ અને આપણી મિત્રતા મજબૂત બનાવો.
એતત્ તુ વચનં શ્રુત્વા સુગ્રીવસ્ય સુભાષિતમ્। સમ્પ્રહૃષ્ટમના હસ્તં પીડયામાસ પાણિના
સુગ્રીવના સુંદર વચન સાંભળીને રામ આનંદિત હૃદયથી સુગ્રીવનો હાથ પોતાના હાથમાં દબાવી લીધો.
હૃષ્ટઃ સૌહૃદમાલમ્બ્ય પર્યષ્વજત પીડિતમ્। તતો હનૂમાન્ સંત્યજ્ય ભિક્ષુરૂપમરિંદમઃ
મિત્રતાનો બંધન સ્વીકારી આનંદિત થઈ સુગ્રીવે રામને ભેળવીને ભેટ્યો; ત્યારબાદ દુશ્મનોને જીતનાર હનુમાને ભિક્ષુકનું રૂપ છોડી દીધું.
કાષ્ઠયોઃ સ્વેન રૂપેણ જનયામાસ પાવકમ્। દીપ્યમાનં તતો વહ્નિં પુષ્પૈરભ્યર્ચ્ય સત્કૃતમ્
પછી તેણે પોતાની રીત પ્રમાણે બે લાકડાં ઘસીને અગ્નિ પ્રગટાવ્યો; પછી તે જ્વલંત અગ્નિને ફૂલોથી પૂજ્યો અને સન્માન આપ્યો.
તયોર્મધ્યે તુ સુપ્રીતો નિદધૌ સુસમાહિતઃ। તતોઽગ્નિં દીપ્યમાનં તૌ ચક્રતુશ્ચ પ્રદક્ષિણમ્
પછી બંને વચ્ચે આનંદપૂર્વક એ અગ્નિને રાખી, બંનેએ એ જ્વલંત અગ્નિની પરિક્રમા કરી.
સુગ્રીવો રાઘવશ્ચૈવ વયસ્યત્વમુપાગતૌ। તતઃ સુપ્રીતમનસૌ તાવુભૌ હરિરાઘવૌ
એ રીતે સુગ્રીવ અને રાઘવ મિત્ર બન્યા; પછી બંને વાનર અને રાઘવ આનંદથી ભરાયેલા મનથી,
અન્યોન્યમભિવીક્ષન્તૌ ન તૃપ્તિમભિજગ્મતુઃ। ત્વં વયસ્યોઽસિ હૃદ્યો મે હ્યેકં દુઃખં સુખં ચ નૌ
એકબીજાને નિહાળતા રહ્યા, પણ તૃપ્તિ ન આવી; 'તું હવે મારું પ્રિય મિત્ર છે, હવે આપણું દુઃખ અને સુખ એક છે.'