જપતસ્તુ મુનેસ્તસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ય ધીમતઃ । ઉપતસ્થુર્મહાર્હાણિ સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ રાઘવમ્ ॥૧-૨૭-
જ્યારે વિદ્વાન અને બુદ્ધિશાળી વિશ્વામિત્ર મંત્રોચ્ચાર કરતા હતા, ત્યારે બધા મહાન શસ્ત્રો રાઘવ પાસે આવ્યા.
ઊચુશ્ચ મુદિતા રામં સર્વે પ્રાઞ્જલયસ્તદા । ઇમે ચ પરમોદાર કિંકરાસ્તવ રાઘવ ॥૧-૨૭-
બધા શસ્ત્રોએ આનંદપૂર્વક હાથ જોડીને રામને કહ્યું: 'હે રાઘવ, અમે બધા તારા સેવક છીએ, હે મહાન અને ઉદાર!'
યદ્યદિચ્છસિ ભદ્રં તે તત્સર્વં કરવામ વૈ । તતો રામઃ પ્રસન્નાત્મા તૈરિત્યુક્તો મહાબલૈઃ ॥૧-૨૭-
'તને જે કંઈ ઇચ્છા હોય, તે બધું અમે પૂર્ણ કરીશું, અને તારા માટે શુભ રહે,' એમ તેઓએ કહ્યું. પછી રામ, એ મહાબળીઓના વચનથી, અંતરમાં શાંત અને પ્રસન્ન થયા.
તતઃ પ્રીતમના રામો વિશ્વામિત્રં મહામુનિમ્। અભિવાદ્ય મહાતેજા ગમનાયોપચક્રમે ॥૧-૨૭-
પછી આનંદિત મનથી તેજસ્વી રામે મહર્ષિ વિશ્વામિત્રને વંદન કર્યું અને પછી આગળ જવાની તૈયારી કરી.
thumb|અષ્ટાવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે અષ્ટાવિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
આ હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો અઠ્ઠાવીસમો અધ્યાય છે, સાંભળો.
પ્રતિગૃહ્ય તતોઽસ્ત્રાણિ પ્રહૃષ્ટવદનઃ શુચિઃ । ગચ્છન્નેવ ચ કાકુત્સ્થો વિશ્વામિત્રમથાબ્રવીત્ ॥૧-૨૮-
શસ્ત્રો પ્રાપ્ત કરીને, શુદ્ધ અને આનંદિત ચહેરાવાળો કકુત્સ્થ, ચાલતાં ચાલતાં વિશ્વામિત્રને પૂછવા લાગ્યા.
ગૃહીતાસ્ત્રોઽસ્મિ ભગવન્ દુરાધર્ષઃ સુરૈરપિ । અસ્ત્રાણાં ત્વહમિચ્છામિ સંહારાન્ મુનિપુઙ્ગવ ॥૧-૨૮-
'હે ભગવાન, હવે હું શસ્ત્રો ધરાવું છું અને દેવતાઓ પણ મને જીતવા અસમર્થ છે. પણ હે મહાન ઋષિ, હવે હું શસ્ત્રો પાછા ખેંચવાની રીત પણ શીખવા માંગું છું.'
એવં બ્રુવતિ કાકુત્સ્થે વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ । સંહારાન્ વ્યાજહારાથ ધૃતિમાન્ સુવ્રતઃ શુચિઃ ॥૧-૨૮-
કકુત્સ્થ એ રીતે બોલ્યા ત્યારે, મહાતપસ્વી, ધીર અને શુદ્ધ વિશ્વામિત્રે શસ્ત્રો પાછા ખેંચવાની રીત પણ તેમને શીખવી.
સત્યવન્તં સત્યકીર્તિં ધૃષ્ટં રભસમેવ ચ । પ્રતિહારતરં નામ પરાઙ્મુખમવાઙ્મુખમ્ ॥૧-૨૮-
તેમણે સત્યવંત, સત્યકીર્તિ, ધૃષ્ટ, રભસ અને પ્રતિહારતરા નામનાં શસ્ત્રો તથા સામનો અને પીઠ ફેરવવાની રીત પણ શીખવી.
લક્ષ્યાલક્ષ્યાવિમૌ ચૈવ દૃઢનાભસુનાભકૌ । દશાક્ષશતવક્ત્રૌ ચ દશશીર્ષશતોદરૌ ॥૧-૨૮-
તેમણે લક્ષ્ય અને અલક્ષ્ય, દૃઢનાભ અને સુનાભક, દશાક્ષ અને શતવક્ત્ર, દશશીર્ષ અને શતોદર નામનાં શસ્ત્રો પણ શીખવ્યા.
પદ્મનાભમહાનાભૌ દુન્દુનાભસુનાભકૌ । જ્યોતિષં શકુનં ચૈવ નૈરાસ્યવિમલાવુભૌ ॥૧-૨૮-
પછી પદ્મનાભ, મહાનાભ, દુન્દુનાભ, સુનાભક, જ્યોતિષ, શકુન અને બંને નૈરાસ્ય તથા વિમલ નામનાં શસ્ત્રો પણ શીખવ્યા.
યૌગન્ધરવિનિદ્રૌ ચ દૈત્યપ્રમથનૌ તથા । શુચિબાહુર્મહાબાહુર્નિષ્કલિર્વિરુચસ્તથા । સાર્ચિર્માલી ધૃતિમાલી વૃત્તિમાન્ રુચિરસ્તથા ॥૧-૨૮-
તેમણે યૌગંધર અને વિનિદ્ર, દૈત્યવિનાશક, શુચિબાહુ, મહાબાહુ, નિષ્કલિ, વિરુચ, સાર્ચિર્માળી, ધૃતિમાળી, વૃત્તિમાન અને રુચિર નામનાં શસ્ત્રો પણ શીખવ્યા.
પિત્ર્યઃ સૌમનસશ્ચૈવ વિધૂતમકરાવુભૌ । પરવીરં રતિં ચૈવ ધનધાન્યૌ ચ રાઘવ ॥૧-૨૮-
પિત્રીય, સૌમનસ, બંને વિધૂતમકર, પરવીર, રતિ અને ધનધાન્ય નામનાં શસ્ત્રો પણ, હે રાઘવ, શીખવ્યા.
કામરૂપં કામરુચિં મોહમાવરણં તથા । જૃમ્ભકં સર્વનાભં ચ પન્થનવરુણૌ તથા ॥૧-૨૮-
કામરૂપ, કામરુચિ, મોહમાવરણ, જૃંભક, સર્વનાભ અને પંથનવરું નામનાં શસ્ત્રો પણ શીખવ્યા.
કૃશાશ્વતનયાન્ રામ ભાસ્વરાન્ કામરૂપિણઃ । પ્રતીચ્છ મમ ભદ્રં તે પાત્રભૂતોઽસિ રાઘવ ॥૧-૨૮-
હે રામ, કૃશાશ્વના તેજસ્વી અને રૂપ બદલતા પુત્રો પણ મારી તરફથી સ્વીકાર, તું યોગ્ય છે અને તારા માટે શુભ રહે.
બાઢમિત્યેવ કાકુત્સ્થઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના । દિવ્યભાસ્વરદેહાશ્ચ મૂર્તિમન્તઃ સુખપ્રદાઃ ॥૧-૨૮-
કકુત્સ્થએ હર્ષભર્યા અંતરથી 'જરૂર' એમ કહ્યું. ત્યારે દિવ્ય અને તેજસ્વી, સ્વરૂપ ધરાવનારા શસ્ત્રો દેખાયા અને આનંદ આપ્યા.
કેચિદઙ્ગારસદૃશાઃ કેચિદ્ ધૂમોપમાસ્તથા । ચન્દ્રાર્કસદૃશાઃ કેચિત્ પ્રહ્વાઞ્જલિપુટાસ્તથા ॥૧-૨૮-
કેટલાક શસ્ત્રો અંગાર જેવા, કેટલાક ધૂમ જેવા, કેટલાક ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવા તેજસ્વી, અને કેટલાક હાથ જોડીને નમ્રતાથી ઊભા રહ્યા.
રામં પ્રાઞ્જલયો ભૂત્વાબ્રુવન્ મધુરભાષિણઃ । ઇમે સ્મ નરશાર્દૂલ શાધિ કિં કરવામ તે ॥૧-૨૮-
રામજીને હાથ જોડીને, મીઠા બોલ વાળા એ પુરુષોએ કહ્યું: 'હું હાજર છું, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, અમને આજ્ઞા આપો, અમે તમારા માટે શું કરીએ?'
ગમ્યતામિતિ તાનાહ યથેષ્ટં રઘુનન્દનઃ । માનસાઃ કાર્યકાલેષુ સાહાય્યં મે કરિષ્યથ ॥૧-૨૮-
રઘુવંશી રામે તેમને કહ્યું: 'તમે તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે જાઓ. જ્યારે જરૂર પડશે ત્યારે તમે મનથી મારી મદદ કરશો.'
અથ તે રામમામન્ત્ર્ય કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્ । એવમસ્ત્વિતિ કાકુત્સ્થમુક્ત્વા જગ્મુર્યથાગતમ્ ॥૧-૨૮-
પછી, તેઓ રામજીને વિદાય લઈને, પરિક્રમા કરીને કાકુત્સ્થને 'એવું જ થાઓ' કહી, જેમ આવ્યા હતા તેમ જ પાછા ગયા.
સ ચ તાન્ રાઘવો જ્ઞાત્વા વિશ્વામિત્રં મહામુનિમ્ । ગચ્છન્નેવાથ મધુરં શ્લક્ષ્ણં વચનમબ્રવીત્ ॥૧-૨૮-
રાઘવએ તેમને ઓળખીને, ચાલતા ચાલતા મહાન ઋષિ વિશ્વામિત્રજીને મધુર અને નમ્ર વાણીમાં કહ્યું.
કિમેતન્મેઘસંકાશં પર્વતસ્યાવિદૂરતઃ । વૃક્ષખણ્ડમિતો ભાતિ પરં કૌતૂહલં હિ મે ॥૧-૨૮-
આ પર્વતની નજીક, મેઘ જેવું ઘાટું વૃક્ષોનું ઝુંડ શું છે? મને એ વિશે બહુ જ ઉત્સુકતા છે.
દર્શનીયં મૃગાકીર્ણં મનોહરમતીવ ચ । નાનાપ્રકારૈઃ શકુનૈર્વલ્ગુભાષૈરલઙ્કૃતમ્ ॥૧-૨૮-
એ સ્થળ જોવા માટે સુંદર છે, હરણોથી ભરેલું અને ખૂબ જ મનમોહક છે, અનેક પ્રકારના પક્ષીઓના મીઠા અવાજોથી શોભાયમાન છે.
નિઃસૃતાઃસ્મો મુનિશ્રેષ્ઠ કાન્તારાદ્ રોમહર્ષણાત્ । અનયા ત્વવગચ્છામિ દેશસ્ય સુખવત્તયા ॥૧-૨૮-
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, અમે એ ઘનઘોર જંગલમાંથી બહાર નીકળી આવ્યા છીએ, જે અમને રોમાંચિત કરતું હતું; હવે હું સમજું છું કે આ પ્રદેશ કેટલો સુખદ છે.
સર્વં મે શંસ ભગવન્ કસ્યાશ્રમપદં ત્વિદમ્ । સંપ્રાપ્તા યત્ર તે પાપા બ્રહ્મઘ્ના દુષ્ટચારિણઃ ॥૧-૨૮-
હે ભગવંત, મને બધું કહો: આ કુંજ કાનું છે, જ્યાં એ પાપી, દુષ્ટ બ્રાહ્મણહંતાઓ તમારી પાસે આવ્યા હતા?
તવ યજ્ઞસ્ય વિઘ્નાય દુરાત્માનો મહામુને । ભગવંસ્તસ્ય કો દેશઃ સા યત્ર તવ યાજ્ઞિકી ॥૧-૨૮-
હે મહામુની, તમારા યજ્ઞમાં વિઘ્ન પાડવા માટે એ દુષ્ટ મનવાળા લોકો આવ્યા હતા; હે ભગવંત, એ કયું સ્થાન છે જ્યાં તમે યજ્ઞ કરશો?
thumb|એકોનત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે એકોનત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો ઓગણત્રીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
અથ તસ્યાપ્રમેયસ્ય વચનં પરિપૃચ્છતઃ । વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વ્યાખ્યાતુમુપચક્રમે ॥૧-૨૯-
પછી, જ્યારે તેમણે એ અપરિમિત વિષય વિશે પૂછ્યું, ત્યારે તેજસ્વી વિશ્વામિત્રજીએ સમજાવવાનું શરૂ કર્યું.
ઇહ રામ મહાબાહો વિષ્ણુર્દેવનમસ્કૃતઃ । વર્ષાણિ સુબહૂનીહ તથા યુગશતાનિ ચ ॥૧-૨૯-
હે મહાબલી રામ, અહીં દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત વિષ્ણુએ ઘણા વર્ષો અને અનેક યુગો વિતાવ્યા હતા.
એતસ્મિન્નન્તરે રામ કશ્યપોગ્નિસમપ્રભઃ । અદિત્યા સહિતો રામ દીપ્યમાન ઇવૌજસા ॥૧-૨૯-
એ જ સમયે, હે રામ, અગ્નિ સમાન તેજવાળા કશ્યપ અને અદિતિ અહીં સાથે હતા અને તેજથી પ્રકાશિત થતા હતા.