જમ્બૂપ્રિયાલપનસા ન્યગ્રોધપ્લક્ષતિન્દુકાઃ। અશ્વત્થાઃ કર્ણિકારાશ્ચ ચૂતાશ્ચાન્યે ચ પાદપાઃ
અહીં જાંબુ, પ્રિયાળ, પનસ, વડ, પિપળ, તિંડોળ, અશ્વથ, કર્ણિકાર, કેરી અને બીજા અનેક વૃક્ષો ઉગેલા છે.
ધન્વના નાગવૃક્ષાશ્ચ તિલકા નક્તમાલકાઃ। નીલાશોકાઃ કદમ્બાશ્ચ કરવીરાશ્ચ પુષ્પિતાઃ
અહીં નાગવૃક્ષ, તિલક, રાતે ખીલતા માળા, નીલ અશોક, કદંબ અને ફૂલો છલકાવતા કરવીર પણ છે.
અગ્નિમુખ્યા અશોકાશ્ચ સુરક્તાઃ પારિભદ્રકાઃ। તાનારુહ્યાથવા ભૂમૌ પાતયિત્વા ચ તાન્ બલાત્
અગ્નિ જેવાં તેજસ્વી અશોક અને લાલ પડછાયાવાળા પારિભદ્ર વૃક્ષો પણ છે; તમે એ વૃક્ષો પર ચડીને કે જોરથી હલાવીને ફળ પાડી શકો છો.
ફલાન્યમૃતકલ્પાનિ ભક્ષયિત્વા ગમિષ્યથઃ। તદતિક્રમ્ય કાકુત્સ્થ વનં પુષ્પિતપાદપમ્
એ ફળો અમૃત સમાન સ્વાદવાળા છે, એ ખાઈને તમે આગળ જઈ શકો છો.
નન્દનપ્રતિમં ચાન્યત્ કુરવસ્તૂત્તરા ઇવ। સર્વકાલફલા યત્ર પાદપા મધુરસ્રવાઃ
પછી, કકુત્સ્થકુળના વંશજ, એથી આગળ એક બીજું વન છે, જ્યાં ફૂલો છલકાવતા વૃક્ષો છે, જે ઉત્તર તરફના કુરવવન જેવા અને નંદનવનને પણ સરખાવે છે.
સર્વે ચ ઋતવસ્તત્ર વને ચૈત્રરથે યથા। ફલભારનતાસ્તત્ર મહાવિટપધારિણઃ
એ વનમાં ચૈત્રરથની જેમ બધાં ઋતુઓનું સૌંદર્ય છે; મોટા ફળોથી ઝૂકેલા અને વિશાળ છાંયાવાળા વૃક્ષો સર્વત્ર શોભે છે.
શોભન્તે સર્વતસ્તત્ર મેઘપર્વતસંનિભાઃ। તાનારુહ્યાથવા ભૂમૌ પાતયિત્વાથવા સુખમ્
ત્યાં મેઘ અને પર્વત જેવા દેખાતા વૃક્ષો સર્વત્ર છે; તમે એ વૃક્ષો પર ચડીને કે સરળતાથી હલાવીને ફળ પાડી શકો છો.
ફલાન્યમૃતકલ્પાનિ લક્ષ્મણસ્તે પ્રદાસ્યતિ। ચઙ્ક્રમન્તૌ વરાન્ શૈલાન્ શૈલાચ્છૈલં વનાદ્ વનમ્
લક્ષ્મણ તમને એ અમૃત સમાન ફળો આપશે; તમે બંને પર્વતેથી પર્વત અને વનથી વન ફરતા જઈ શકો છો.
તતઃ પુષ્કરિણીં વીરૌ પમ્પાં નામ ગમિષ્યથઃ। અશર્કરામવિભ્રંશાં સમતીર્થામશૈવલામ્
પછી, હે વીરોએ, તમે પંપા નામની સુંદર સરોવર પાસે પહોંચશો, જે સમતળ, કંકર વગરની, શાંત અને શેવાળ વિહોણી છે.
રામ સંજાતવાલૂકાં કમલોત્પલશોભિતામ્। તત્ર હંસાઃ પ્લવાઃ ક્રૌઞ્ચાઃ કુરરાશ્ચૈવ રાઘવ
રામ, એ સરોવર તાજી રેતીથી ભરેલું છે અને કમળ-ઉત્પલથી શોભાયમાન છે; ત્યાં હંસ, પાંખી, ક્રૌંચ અને કુરર પક્ષીઓ વસે છે, હે રાઘવ.
વલ્ગુસ્વરા નિકૂજન્તિ પમ્પાસલિલગોચરાઃ। નોદ્વિજન્તે નરાન્ દૃષ્ટ્વા વધસ્યાકોવિદાઃ શુભાઃ
પંપાના પાણીમાં એ સૌમ્ય અવાજે કૂજન કરે છે; એ નિર્દોષ અને શુભ પક્ષીઓ માનવોને જોઈને ડરે નહીં.
ઘૃતપિણ્ડોપમાન્ સ્થૂલાંસ્તાન્ દ્વિજાન્ ભક્ષયિષ્યથઃ। રોહિતાન્ વક્રતુણ્ડાંશ્ચ નલમીનાંશ્ચ રાઘવ
તમે ત્યાં ઘી જેવા ગોળ, મોટા પક્ષીઓ, લાલ રંગના, વાંકડી ચાંચવાળા અને નળમાં રહેતા માછલીઓ પણ ખાઈ શકો છો, હે રાઘવ.
પમ્પાયામિષુભિર્મત્સ્યાંસ્તત્ર રામ વરાન્ હતાન્। નિસ્ત્વક્પક્ષાનયસ્તપ્તાનકૃશાનૈકકણ્ટકાન્
પંપામાં મળતા શ્રેષ્ઠ, તાજા, ચામડી અને પાંખ વિના, શેકેલા, પાતળા અને એક જ કાંટાવાળી માછલીઓ પણ તમે ખાશો, રામ.
તવ ભક્ત્યા સમાયુક્તો લક્ષ્મણઃ સમ્પ્રદાસ્યતિ। ભૃશં તાન્ ખાદતો મત્સ્યાન્ પમ્પાયાઃ પુષ્પસંચયે
લક્ષ્મણ, આપની ભક્તિથી ભરપૂર, એ માછલીઓ પંપાના ફૂલો વચ્ચે બેઠા બેઠા આપને પ્રેમથી પરોસશે.
પદ્મગન્ધિ શિવં વારિ સુખશીતમનામયમ્। ઉદ્ધૃત્ય સ તદાક્લિષ્ટં રૂપ્યસ્ફટિકસંનિભમ્
પંપા સરોવરનું કમળની સુગંધ ધરાવતું, શીતળ અને શુદ્ધ પાણી, ચાંદી કે સ્ફટિક જેવું ચોખ્ખું, તે તમારા માટે લક્ષ્મણ લાવશે.
અથ પુષ્કરપર્ણેન લક્ષ્મણઃ પાયયિષ્યતિ। સ્થૂલાન્ ગિરિગુહાશય્યાન્ વાનરાન્ વનચારિણઃ
પછી લક્ષ્મણ કમળના પાનમાં પાણી આપશે અને જંગલમાં રહેતા, પહાડની ગુફામાં વસતા મોટા વાનરો પણ તમને દેખાડશે.
સાયાહ્ને વિચરન્ રામ દર્શયિષ્યતિ લક્ષ્મણઃ। અપાં લોભાદુપાવૃત્તાન્ વૃષભાનિવ નર્દતઃ
સાંજના સમયે, જ્યારે તમે ફરતા હો, ત્યારે લક્ષ્મણ તમને એવા વાનરો બતાવશે, જે પાણીની લાલચમાં દૂર થઈને, વાછરડાં જેવી દહાડે છે.
સ્થૂલાન્ પીતાંશ્ચ પમ્પાયાં દ્રક્ષ્યસિ ત્વં નરોત્તમ। સાયાહ્ને વિચરન્ રામ વિટપી માલ્યધારિણઃ
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, પંપામાં મોટા પીળા રંગના વાનરો પણ તમે જોશો; સાંજે ફરતા ફરતા, હે રામ, ફૂલોની માળા પહેરેલા વૃક્ષો પણ નજરે પડશે.
શિવોદકં ચ પમ્પાયાં દૃષ્ટ્વા શોકં વિહાસ્યસિ। સુમનોભિશ્ચિતાસ્તત્ર તિલકા નક્તમાલકાઃ
પંપાના પવિત્ર પાણી જોઈને તમારો દુઃખ ઓગળી જશે; ત્યાંના વૃક્ષો તિલક અને રાતરાણીના ફૂલો વડે શોભાયમાન છે.
ઉત્પલાનિ ચ ફુલ્લાનિ પઙ્કજાનિ ચ રાઘવ। ન તાનિ કશ્ચિન્માલ્યાનિ તત્રારોપયિતા નરઃ
હે રાઘવ, ત્યાં ફૂલેલા કમળ અને પદ્મ પણ છે; એ માળાઓ કોઈ મનુષ્યે ત્યાં રાખી નથી.
ન ચ વૈ મ્લાનતાં યાન્તિ ન ચ શીર્યન્તિ રાઘવ। મતઙ્ગશિષ્યાસ્તત્રાસન્નૃષયઃ સુસમાહિતાઃ
હે રાઘવ, એ ફૂલો ક્યારેય સુકાતા નથી કે જમીન પર પડતા નથી; ત્યાં મતંગ ઋષિના શિષ્યો, ધ્યાનમાં લીન મુનિઓ વસે છે.
તેષાં ભારાભિતપ્તાનાં વન્યમાહરતાં ગુરોઃ। યે પ્રપેતુર્મહીં તૂર્ણં શરીરાત્ સ્વેદબિન્દવઃ
ગુરુ માટે જંગલના ફળ-ફૂલો લાવતા, ભારે થાકેલા એ મુનિઓના શરીર પરથી જે પસીનાના ટીપાં જમીન પર પડ્યા...
તાનિ માલ્યાનિ જાતાનિ મુનીનાં તપસા તદા। સ્વેદબિન્દુસમુત્થાનિ ન વિનશ્યન્તિ રાઘવ
હે રાઘવ, એ મુનિઓના તપથી, પસીનાના ટીપાંમાંથી એ માળાઓ ઉત્પન્ન થઈ, અને એ ક્યારેય નાશ પામતી નથી.
તેષાં ગતાનામદ્યાપિ દૃશ્યતે પરિચારિણી। શ્રમણી શબરી નામ કાકુત્સ્થ ચિરજીવિની
હે કકુત્સ્થ, આજે પણ ત્યાં તેમની સેવા કરતી, લાંબા આયુષ્ય ધરાવતી શ્રમણી, શબરી નામની સ્ત્રી જોવા મળે છે.
ત્વાં તુ ધર્મે સ્થિતા નિત્યં સર્વભૂતનમસ્કૃતમ્। દૃષ્ટ્વા દેવોપમં રામ સ્વર્ગલોકં ગમિષ્યતિ
હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર અને સર્વ જીવો દ્વારા પૂજ્ય એવી એ શબરી, હે રામ, તમને દેવ સમાન રૂપે જોઈને સ્વર્ગલોકને પામશે.
તતસ્તદ્રામ પમ્પાયાસ્તીરમાશ્રિત્ય પશ્ચિમમ્। આશ્રમસ્થાનમતુલં ગુહ્યં કાકુત્સ્થ પશ્યસિ
પછી, હે કકુત્સ્થ, પંપાના પશ્ચિમ કાંઠે આવેલું, અનન્ય અને ગુપ્ત આશ્રમ સ્થાન તમે જોશો.
ન તત્રાક્રમિતું નાગાઃ શક્નુવન્તિ તદાશ્રમે। ઋષેસ્તસ્ય મતઙ્ગસ્ય વિધાનાત્ તચ્ચ કાનનમ્
મતંગ ઋષિના નિયમથી, ત્યાંના આશ્રમ અને જંગલમાં હાથીઓ પણ પ્રવેશી શકતા નથી.
મતઙ્ગવનમિત્યેવ વિશ્રુતં રઘુનન્દન। તસ્મિન્ નન્દનસંકાશે દેવારણ્યોપમે વને
હે રઘુનંદન, એ જંગલ મતંગવન તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; તે નંદનવન જેવું અને દેવોના વન સમાન છે.
નાનાવિહગસંકીર્ણે રંસ્યસે રામ નિર્વૃતઃ। ઋષ્યમૂકસ્તુ પમ્પાયાઃ પુરસ્તાત્ પુષ્પિતદ્રુમઃ
વિવિધ પક્ષીઓની કલરવથી ગુંજતું એ વન, હે રામ, તમને આનંદ આપશે; પંપાની સામે પુષ્પોથી શોભતા ઋષ્યમૂક પર્વત છે.
સુદુઃખારોહણશ્ચૈવ શિશુનાગાભિરક્ષિતઃ। ઉદારો બ્રહ્મણા ચૈવ પૂર્વકાલેઽભિનિર્મિતઃ
એ પર્વત ચડવા બહુ મુશ્કેલ છે, બાળક હાથીઓ દ્વારા રક્ષાયેલો છે અને પ્રાચીનકાળે બ્રહ્માજીએ તેને રચ્યો છે.