અશ્મવર્ષં વિમુઞ્ચન્તી ભૈરવં વિચચાર સા ૧-૨૬-
એ ભયાનક રીતે ફરતી હતી અને પથ્થરવર્ષા વરસાવતી હતી.
દૃષ્ટ્વા ગાધિસુતઃ શ્રીમાનિદં વચનમબ્રવીત્ । અલં તે ઘૃણયા રામ પાપૈષા દુષ્ટચારિણી ॥૧-૨૬-
આ જોઈને ગાધિપુત્રે કહ્યું: 'રામ, હવે તારી દયા પૂરતી, આ પાપી અને દુષ્ટ વર્તનવાળી છે.'
યજ્ઞવિઘ્નકરી યક્ષી પુરા વર્ધેત માયયા । વધ્યતાં તાવદેવૈષા પુરા સંધ્યા પ્રવર્તતે ॥૧-૨૬-
'આ યક્ષિણી પહેલાં માયાથી વધતી ગઈ હતી અને યજ્ઞનો વિઘ્ન કરતી હતી; સંધ્યા થાય એ પહેલાં એને મારી નાખ.'
રક્ષાંસિ સંધ્યાકાલે તુ દુર્ધર્ષાણિ ભવન્તિ હિ । ઇત્યુક્તઃ સ તુ તાં યક્ષીમશ્મવૃષ્ટ્યાભિવર્ષણીમ્ ॥૧-૨૬-
સાંજના સમયે રાક્ષસો ખરેખર બહુ ભયાનક બની જાય છે. આવું કહેતાં, તેણે પથ્થરો વરસાવતી યક્ષીને સામનો કર્યો.
દર્શયઞ્શબ્દવેધિત્વં તાં રુરોધ સ સાયકૈઃ । સા રુદ્ધા બાણજાલેન માયાબલસમન્વિતા ॥૧-૨૬-
શબ્દ પરથી નિશાન લગાવવાની પોતાની કળા બતાવી, તેણે તીરો વડે તેને રોકી દીધી. માયાની શક્તિ ધરાવતી એ યક્ષા તીરોની વરસાદમાં અટવાઈ ગઈ.
અભિદુદ્રાવ કાકુત્સ્થં લક્ષ્મણં ચ વિનેષુદી । તામાપતન્તીં વેગેન વિક્રાન્તામશનીમિવ ॥૧-૨૬-
એ યક્ષા ભારે ગતિથી કાકુત્થ્સ અને લક્ષ્મણ તરફ વીજળી જેવી દોડતી આવી.
સાધુ સાધ્વિતિ કાકુત્સ્થં સુરાશ્ચાપ્યભિપૂજયન્ । ઉવાચ પરમપ્રીતઃ સહસ્રાક્ષઃ પુરન્દરઃ ॥૧-૨૬-
દેવતાઓએ કાકુત્થ્સની પ્રશંસા કરતા કહ્યું, 'શાબાશ, શાબાશ!' અને હજારો આંખો ધરાવતાં ઇન્દ્રે ખૂબ આનંદથી વાત કરી.
સુરાશ્ચ સર્વે સંહૃષ્ટા વિશ્વામિત્રમથાબ્રુવન્ । મુને કૌશિક ભદ્રં તે સેન્દ્રાઃ સર્વે મરુદ્ગણાઃ ॥૧-૨૬-
બધા દેવતાઓ આનંદિત થઈને વિશ્વામિત્રને કહ્યું: 'મુનિ કૌશિક, તને કલ્યાણ મળે! ઇન્દ્ર અને બધા મરુદગણ અહીં હાજર છે.'
તોષિતાઃ કર્મણાનેન સ્નેહં દર્શય રાઘવે । પ્રજાપતેઃ કૃશાશ્વસ્ય પુત્રાન્ સત્યપરાક્રમાન્ ॥૧-૨૬-
'આ કાર્યથી અમે પ્રસન્ન છીએ. રાઘવને પ્રેમ બતાવ અને પ્રજાપતિના પુત્ર કૃશાશ્વના વીર પુત્રો વિશે તેને જણાવ.'
તપોબલભૃતો બ્રહ્મન્ રાઘવાય નિવેદય । પાત્રભૂતશ્ચ તે બ્રહ્મંસ્તવાનુગમને રતઃ ॥૧-૨૬-
'તપશ્ચર્યાની શક્તિ ધરાવતા બ્રાહ્મણ, રાઘવને આ જ્ઞાન આપો. તે સાચે જ લાયક છે અને તારા માર્ગે ચાલવામાં તત્પર છે.'
કર્તવ્યં સુમહત્ કર્મ સુરાણાં રાજસૂનુના । એવમુક્ત્વા સુરાઃ સર્વે જગ્મુર્હૃષ્ટા વિહાયસમ્ ॥૧-૨૬-
'રાજકુમારે દેવતાઓ માટે મહાન કાર્ય કરવાનું છે.' આવું કહી બધા દેવતાઓ આનંદથી આકાશમાં વિલીન થઈ ગયા.
વિશ્વામિત્રં પૂજયન્તસ્તતઃ સંધ્યા પ્રવર્તતે । તતો મુનિવરઃ પ્રીતસ્તાટકાવધતોષિતઃ ॥૧-૨૬-
વિશ્વામિત્રનું સન્માન કરતા સાંજ શરૂ થઈ. તાટકાનો વિનાશ થતાં મહામુનિ ખૂબ ખુશ થયા.
મૂર્ધ્નિ રામમુપાઘ્રાય ઇદં વચનમબ્રવીત્ । ઇહાદ્ય રજનીં રામ વસામ શુભદર્શન ॥૧-૨૬-
મુનિએ રામને માથા પર વાળીને કહ્યું: 'શુભ રૂપ ધરાવનાર રામ, આજે રાતે આપણે અહીં રહી જઈએ.'
શ્વઃ પ્રભાતે ગમિષ્યામસ્તદાશ્રમપદં મમ । વિશ્વામિત્રવચઃ શ્રુત્વા હૃષ્ટો દશરથાત્મજઃ ॥૧-૨૬-
'કાલે સવારે આપણે મારા આશ્રમ તરફ જઈશું.' વિશ્વામિત્રના આ વચન સાંભળી દશરથપુત્ર રામ આનંદિત થયો.
ઉવાસ રજનીં તત્ર તાટકાયા વને સુખમ્ । મુક્તશાપં વનં તચ્ચ તસ્મિન્નેવ તદાહનિ । રમણીયં વિબભ્રાજ યથા ચૈત્રરથં વનમ્ ॥૧-૨૬-
તેણે તાટકાના વનમાં એ રાત આનંદથી વિતાવી. એ જ દિવસે શ્રાપમુક્ત થયેલું વન ચૈત્રરથ વન જેવું સુંદર દેખાતું હતું.
નિહત્ય તાં યક્ષસુતાં સ રામઃ ::પ્રશસ્યમાનઃ સુરસિદ્ધસઙ્ઘૈઃ । ઉવાસ તસ્મિન્ મુનિના સહૈવ ::પ્રભાતવેલાં પ્રતિબોધ્યમાનઃ ॥૧-૨૬-
યક્ષપુત્રીને સંહાર્યા પછી, દેવતાઓ અને સિદ્ધોએ રામની પ્રશંસા કરી. રામ મુનિ સાથે ત્યાં રહ્યો અને પ્રભાતે જગાડવામાં આવ્યો.
thumb|સપ્તવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકીયરામાયણે બાલકાણ્ડે સપ્તવિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો સત્તાવીસમો સર્ગ અહીં શરૂ થાય છે.
અથ તાં રજનીમુષ્ય વિશ્વામિત્રો મહાયશાઃ । પ્રહસ્ય રાઘવં વાક્યમુવાચ મધુરસ્વરમ્ ॥૧-૨૭-
પછી, રાત પસાર કર્યા પછી, મહાપ્રસિદ્ધ વિશ્વામિત્ર હસીને મધુર સ્વરે રાઘવને કહ્યું.
પરિતુષ્ટોઽસ્મિ ભદ્રં તે રાજપુત્ર મહાયશઃ । પ્રીત્યા પરમયા યુક્તો દદામ્યસ્ત્રાણિ સર્વશઃ ॥૧-૨૭-
'હું તારી પર ખૂબ ખુશ છું, મહાન યશસ્વી રાજકુમાર. વિશેષ પ્રેમથી હું તને બધાં શસ્ત્રો અર્પણ કરું છું.'
દેવાસુરગણાન્ વાપિ સગન્ધર્વોરગાન્ ભુવિ । યૈરમિત્રાન્ પ્રસહ્યાજૌ વશીકૃત્ય જયિષ્યસિ ॥૧-૨૭-
'આ શસ્ત્રોથી તું દેવ, અસુર, ગંધર્વ કે નાગ જેવો કોઈ પણ દુશ્મન યુદ્ધમાં જીતશે.'
તાનિ દિવ્યાનિ ભદ્રં તે દદામ્યસ્ત્રાણિ સર્વશઃ । દણ્ડચક્રં મહદ્ દિવ્યં તવ દાસ્યામિ રાઘવ ॥૧-૨૭-
'હું તને બધા દિવ્ય શસ્ત્રો અર્પણ કરું છું. રાઘવ, હું તને મહાન અને દિવ્ય દંડચક્ર પણ આપીશ.'
ધર્મચક્રં તતો વીર કાલચક્રં તથૈવ ચ । વિષ્ણુચક્રં તથાત્યુગ્રમૈન્દ્રં ચક્રં તથૈવ ચ ॥૧-૨૭-
પછી, હે વીર, ધર્મનું ચક્ર, સમયનું ચક્ર, વિષ્ણુનું ભયાનક ચક્ર અને ઇન્દ્રનું ચક્ર—all આપું છું.
વજ્રમસ્ત્રં નરશ્રેષ્ઠ શૈવં શૂલવરં તથા । અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરશ્ચૈવ ઐષીકમપિ રાઘવ ॥૧-૨૭-
હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, વજ્રાસ્ત્ર, શિવજીનું શ્રેષ્ઠ ત્રિશૂલ, બ્રહ્મશિર અને ઈશાનુનું શસ્ત્ર પણ તને આપું છું, હે રાઘવ.
દદામિ તે મહાબાહો બ્રાહ્મમસ્ત્રમનુત્તમમ્ । ગદે દ્વે ચૈવ કાકુત્સ્થ મોદકીશિખરી શુભે ॥૧-૨૭-
હે મહાબાહુ, તને શ્રેષ્ઠ બ્રહ્માસ્ત્ર અને કાકુત્સ્થ વંશજ, શુભ મોડકી અને શિખરી નામની બે ગદાઓ પણ આપું છું.
પ્રદીપ્તે નરશાર્દૂલ પ્રયચ્છામિ નૃપાત્મજ । ધર્મપાશમહં રામ કાલપાશં તથૈવ ચ ॥૧-૨૭-
હે પુરુષશાર્દૂલ, હે રાજપુત્ર, હું તને ધર્મનો પ્રજ્વલિત ફાંસો અને સમયનો ફાંસો પણ આપું છું, હે રામ.
વારુણં પાશમસ્ત્રં ચ દદાન્યહમનુત્તમમ્ । અશની દ્વે પ્રયચ્છામિ શુષ્કાર્દ્રે રઘુનન્દન ॥૧-૨૭-
હું તને શ્રેષ્ઠ વારુણ ફાંસો અને વારુણ શસ્ત્ર આપું છું; અને રઘુનંદન, સુકા અને ભીના એમ બે આકાશી વીજળી પણ આપું છું.
દદામિ ચાસ્ત્રં પૈનાકમસ્ત્રં નારાયણં તથા । આગ્નેયમસ્ત્રં દયિતં શિખરં નામ નામતઃ ॥૧-૨૭-
હું તને પિનાક શસ્ત્ર, નારાયણ શસ્ત્ર અને પ્રિય અગ્નેય શસ્ત્ર, જેનું નામ શિખર છે, તે પણ આપું છું.
વાયવ્યં પ્રથમં નામ દદામિ તવ ચાનઘ । અસ્ત્રં હયશિરો નામ ક્રૌઞ્ચમસ્ત્રં તથૈવ ચ ॥૧-૨૭-
હે નિર્દોષ, હું તને સૌપ્રથમ વાયવ્ય શસ્ત્ર, હયશિર નામનું શસ્ત્ર અને ક્રૌંચ શસ્ત્ર પણ આપું છું.
શક્તિદ્વયં ચ કાકુત્સ્થ દદામિ તવ રાઘવ । કઙ્કાલં મુસલં ઘોરં કાપાલમથ કિઙ્કિણીમ્ ॥૧-૨૭-
હે કાકુત્સ્થ, હે રાઘવ, હું તને બે શક્તિ, ભયાનક કંકાળ, મુંસળ, કપાળ અને કિંકિણી પણ આપું છું.
વધાર્થં રક્ષસાં યાનિ દદામ્યેતાનિ સર્વશઃ । વૈદ્યાધરં મહાસ્ત્રં ચ નન્દનં નામ નામતઃ ॥૧-૨૭-
હું રાક્ષસોના વિનાશ માટે આ બધાં શસ્ત્રો તને આપું છું; મહાન વૈદ્યાધર શસ્ત્ર અને નંદન નામનું શસ્ત્ર પણ આપું છું.