દશ રાક્ષસકોટ્યશ્ચ દ્વાવિંશતિરથાપરાઃ। વર્જયિત્વા જરાવૃદ્ધાન્ બાલાંશ્ચ રજનીચરાન્
અહીં દસ કરોડ રાક્ષસો અને બાવીસ હજાર રથ છે, વૃદ્ધ, બાળ અને રાત્રે ફરતા રાક્ષસો સિવાય.
તેષાં પ્રભુરહં સીતે સર્વેષાં ભીમકર્મણામ્। સહસ્રમેકમેકસ્ય મમ કાર્યપુરઃસરમ્
હે સીતે, આ બધા ભયાનક કાર્યવાળા રાક્ષસોમાં હું સર્વનો સ્વામી છું; અને દરેક માટે મારા પાસે હજાર લોકો તૈયાર છે.
યદિદં રાજ્યતન્ત્રં મે ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્। જીવિતં ચ વિશાલાક્ષિ ત્વં મે પ્રાણૈર્ગરીયસી
હે વિશાળ નેત્રવાળી, મારું આખું રાજ્ય તારી પર આધારિત છે; અને સીતે, તું તો મારા શ્વાસથી પણ વધુ પ્રિય છે.
બહ્વીનામુત્તમસ્ત્રીણાં મમ યોઽસૌ પરિગ્રહઃ। તાસાં ત્વમીશ્વરી સીતે મમ ભાર્યા ભવ પ્રિયે
મારી ઘણી ઉત્તમ સ્ત્રીઓમાં, હે સીતે, તું બધાની માલિક બન, મારી પ્રિય પત્ની બની જા.
સાધુ કિં તેઽન્યથાબુદ્ધ્યા રોચયસ્વ વચો મમ। ભજસ્વ માભિતપ્તસ્ય પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
શુ તું બીજું વિચારીને શું લાભ? મારી વાત સ્વીકાર, હું જે દુઃખી છું તેને શાંત કરી, મને કૃપા કર.
પરિક્ષિપ્તા સમુદ્રેણ લઙ્કેયં શતયોજના। નેયં ધર્ષયિતું શક્યા સેન્દ્રૈરપિ સુરાસુરૈઃ
આ લંકા ચારેય બાજુ દરિયાથી ઘેરાયેલી છે અને શત યોજન જેટલી વિશાળ છે; તેને ઇન્દ્ર સહિત દેવો કે અસુરો પણ જીતી શકે તેમ નથી.
ન દેવેષુ ન યક્ષેષુ ન ગન્ધર્વેષુ નર્ષિષુ। અહં પશ્યામિ લોકેષુ યો મે વીર્યસમો ભવેત્
હું દેવો, યક્ષો, ગંધર્વો કે ઋષિઓમાં કોઈને પણ નથી જોતો જે મારી તાકાતને ટક્કર આપી શકે.
રાજ્યભ્રષ્ટેન દીનેન તાપસેન પદાતિના। કિં કરિષ્યસિ રામેણ માનુષેણાલ્પતેજસા
રાજ્ય ગુમાવેલો, દુઃખી, તપસ્વી અને પગપાળા ફરતો, સામાન્ય માનવ રામ તારી શું મદદ કરી શકે?
ભજસ્વ સીતે મામેવ ભર્તાહં સદૃશસ્તવ। યૌવનં ત્વધ્રુવં ભીરુ રમસ્વેહ મયા સહ
હે સીતા, તું મને જ પતિ સ્વીકાર, કેમ કે હું તારો યોગ્ય સાથી છું. હે ભયભીત, યુવાની તો ટકી રહેતી નથી, એટલે અહીં મારી સાથે આનંદથી જીવ.
દર્શને મા કૃથા બુદ્ધિં રાઘવસ્ય વરાનને। કાસ્ય શક્તિરિહાગન્તુમપિ સીતે મનોરથૈઃ
હે સુંદર મુખવાળી, રાઘવને જોવા માટે મનમાં વિચાર પણ ન કર, અહીં કોણ છે જે માત્ર કલ્પનાથી પણ તારી પાસે આવી શકે?
ન શક્યો વાયુરાકાશે પાશૈર્બદ્ધું મહાજવઃ। દીપ્યમાનસ્ય વાપ્યગ્નેર્ગ્રહીતું વિમલાઃ શિખાઃ
જેમ આકાશમાં દોડતો પવન ક્યારેય બંધાઈ શકતો નથી, કે પ્રજ્વલિત અગ્નિના શુદ્ધ શિખાઓ પકડાઈ શકતી નથી—
ત્રયાણામપિ લોકાનાં ન તં પશ્યામિ શોભને। વિક્રમેણ નયેદ્ યસ્ત્વાં મદ્બાહુપરિપાલિતામ્
હે સુંદર, ત્રણેય લોકમાં હું એવો કોઈ નથી જોયો, જે મારી બાહુઓથી રક્ષિત તને બળપૂર્વક લઈ જઈ શકે.
લઙ્કાયાઃ સુમહદ્રાજ્યમિદં ત્વમનુપાલય। ત્વત્પ્રેષ્યા મદ્વિધાશ્ચૈવ દેવાશ્ચાપિ ચરાચરમ્
હે સીતા, તું આ વિશાળ લંકાનું રાજ્ય સંભાળ. મારા જેવા અને દેવતાઓ સહિત ચાલતા-અચળ બધાજ તારા સેવક રહેશે.
અભિષેકજલક્લિન્ના તુષ્ટા ચ રમયસ્વ ચ। દુષ્કૃતં યત્પુરા કર્મ વનવાસેન તદ્ગતમ્
અભિષેકના પાણીથી ભીંજાઈ, ખુશ થઈને આનંદ માણ. વનમાં રહેવાની ભૂલ હવે ભૂતકાળ બની ગઈ છે.
યચ્ચ તે સુકૃતં કર્મ તસ્યેહ ફલમાપ્નુહિ। ઇહ સર્વાણિ માલ્યાનિ દિવ્યગન્ધાનિ મૈથિલિ
તારે જે સારા કર્મ કર્યા છે, તેનું ફળ તું અહીં મેળે. અહીં તારા માટે સર્વે સુગંધિત ફૂલોની માળાઓ તૈયાર છે, હે વૈદેહી.
ભૂષણાનિ ચ મુખ્યાનિ તાનિ સેવ મયા સહ। પુષ્પકં નામ સુશ્રોણિ ભ્રાતુર્વૈશ્રવણસ્ય મે
અહીં શ્રેષ્ઠ આભૂષણો પણ છે, જે તું મારી સાથે પહેરી આનંદ માણ. હે સુંદર કટિવાળી, પુષ્પક વિમાન મારા ભાઈ વૈશ્વરણેનું છે.
વિમાનં સૂર્યસંકાશં તરસા નિર્જિતં રણે। વિશાલં રમણીયં ચ તદ્વિમાનં મનોજવમ્
આ વિમાન સૂર્ય જેવું તેજસ્વી છે, યુદ્ધમાં ઝડપથી જીતેલું છે, વિશાળ અને મનોહર છે, અને વિચારો જેટલી ઝડપથી જાય છે.
તત્ર સીતે મયા સાર્ધં વિહરસ્વ યથાસુખમ્। વદનં પદ્મસંકાશં વિમલં ચારુદર્શનમ્
હે સીતા, એ વિમાનમાં તું મારી સાથે મનગમતું વિહાર કર. તારો મુખ કમળ જેવું નિર્મળ અને સુંદર છે.
શોકાર્તં તુ વરારોહે ન ભ્રાજતિ વરાનને। એવં વદતિ તસ્મિન્ સા વસ્ત્રાન્તેન વરાઙ્ગના
પણ હે રૂપવતી, દુઃખથી પીડાયેલી તારો ચહેરો તેજહીન છે. એ સમયે, તે મહાનારી કપડાંના કિનારે—
પિધાયેન્દુનિભં સીતા મન્દમશ્રૂણ્યવર્તયત્। ધ્યાયન્તીં તામિવાસ્વસ્થાં સીતાં ચિન્તાહતપ્રભામ્
હે ચંદ્રમુખી સીતા, ધીમે ધીમે આંસુ રોકી રહી હતી. ચિંતામાં ગરકાવ, તું અસ્વસ્થ અને ચિંતાથી તેજ ગુમાવેલી દેખાતી હતી.
ઉવાચ વચનં વીરો રાવણો રજનીચરઃ। અલં વ્રીડેન વૈદેહિ ધર્મલોપકૃતેન તે
પછી રાવણ એ રાત્રિચર વીર બોલ્યો: 'હે વૈદેહી, ધર્મનો ભંગ કરીને તને જે શરમ આવી છે, એ હવે પૂરતી છે.'
આર્ષોઽયં દેવિ નિષ્પન્દો યસ્ત્વામભિભવિષ્યતિ। એતૌ પાદૌ મયા સ્નિગ્ધૌ શિરોભિઃ પરિપીડિતૌ
'હે દેવી, તને જે નિષ્ક્રિયતા આવરી રહી છે, એ ઋષિનો શ્રાપ છે. મારા પગ, જે તારા માટે સ્નેહી છે, મારા માથે દબાયેલા છે.'
પ્રસાદં કુરુ મે ક્ષિપ્રં વશ્યો દાસોઽહમસ્મિ તે। ઇમાઃ શૂન્યા મયા વાચઃ શુષ્યમાણેન ભાષિતાઃ
'મારે પર તું જલ્દી કૃપા કર, હું તારો આજ્ઞાકારી દાસ છું. આ શબ્દો હું બોલું છું, પણ મારા અંતરમાં સુકાઈ ગયા છે.'
ન ચાપિ રાવણઃ કાંચિન્મૂર્ધ્ના સ્ત્રીં પ્રણમેત હ। એવમુક્ત્વા દશગ્રીવો મૈથિલીં જનકાત્મજામ્। કૃતાન્તવશમાપન્નો મમેયમિતિ મન્યતે
'રાવણ ક્યારેય કોઈ સ્ત્રીને માથું નમાવતો નથી.' આવું કહી દશમુખે જનકનંદિની વૈદેહી પાસે વિચાર્યું: 'હવે એ મારી છે.'
thumb|ષટ્પઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે ષટ્પઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે છપ્પનમો સર્ગ સાંભળો.
સા તથોક્તા તુ વૈદેહી નિર્ભયા શોકકર્શિતા। તૃણમન્તરતઃ કૃત્વા રાવણં પ્રત્યભાષત
એ રીતે બોલાતા, દુઃખથી પીડાયેલી પણ નિર્ભય વૈદેહી, રાવણ અને પોતાના વચ્ચે તૃણ મૂકી, તેને જવાબ આપ્યો.
રાજા દશરથો નામ ધર્મસેતુરિવાચલઃ। સત્યસંધઃ પરિજ્ઞાતો યસ્ય પુત્રઃ સ રાઘવઃ
એક રાજા છે, દશરથ નામે, જે ધર્મના પથ્થર જેવો અડગ અને સત્યવચન છે; એ રાઘવ એના પુત્ર છે.
રામો નામ સ ધર્માત્મા ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ। દીર્ઘબાહુર્વિશાલાક્ષો દૈવતં સ પતિર્મમ
એ ધર્મનિષ્ઠ રામ, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, લાંબા હાથ અને વિશાળ આંખો ધરાવે છે, એ જ મારા પતિ છે અને મારા માટે દેવ સમાન છે.
ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે જાતઃ સિંહસ્કન્ધો મહાદ્યુતિઃ। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા યસ્તે પ્રાણાન્ વધિષ્યતિ
એ ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં જન્મેલો, સિંહ જેવી છાતી અને તેજવાળો છે; એ પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે મળીને તારો અંત લાવશે.
પ્રત્યક્ષં યદ્યહં તસ્ય ત્વયા વૈ ધર્ષિતા બલાત્। શયિતા ત્વં હતઃ સંખ્યે જનસ્થાને યથા ખરઃ
જો એના સામે જ તું મને બળજબરીથી અપમાન કરેશે, તો જનસ્થાનમાં યુદ્ધમાં ખરા જેવો તું પણ મારો જશે.