અશ્રુપૂર્ણમુખીં દીનાં શોકભારાવપીડિતામ્। વાયુવેગૈરિવાક્રાન્તાં મજ્જન્તીં નાવમર્ણવે
આ સ્ત્રીનું મુખ આંસુઓથી ભીંજાયું હતું, તે બહુ દુઃખી અને શોકના ભારથી પીડાતી હતી, જાણે કોઈ નાવડી દરિયામાં વાવાઝોડાના ઝોકથી ડૂબી રહી હોય એમ.
મૃગયૂથપરિભ્રષ્ટાં મૃગીં શ્વભિરિવાવૃતામ્। અધોગતમુખીં સીતાં તામભ્યેત્ય નિશાચરઃ
મૃગસમૂહથી વિખૂટેલી અને શ્વાનો દ્વારા ઘેરાયેલી હરણીની જેમ, સીતાએ માથું ઝુકાવ્યું હતું, ત્યારે રાત્રિમાં ફરતો રાક્ષસ તેની પાસે આવ્યો.
તાં તુ શોકવશાદ્ દીનામવશાં રાક્ષસાધિપઃ। સબલાદ્ દર્શયામાસ ગૃહં દેવગૃહોપમમ્
શોકથી દુઃખી અને લાચાર થયેલી સીતાને રાક્ષસરાજે પોતાના દેવલોક જેવાં મહેલ બતાવ્યાં.
હર્મ્યપ્રાસાદસમ્બાધં સ્ત્રીસહસ્રનિષેવિતમ્। નાનાપક્ષિગણૈર્જુષ્ટં નાનારત્નસમન્વિતમ્
તેણે સીતાને એવી મહેલીઓ બતાવી, જ્યાં હજારો સ્ત્રીઓ સેવા કરતી, અનેક પ્રકારનાં પક્ષીઓ ગૂંજી રહ્યા હતા અને અનેક રત્નોથી શોભાયમાન હતી.
દાન્તકૈસ્તાપનીયૈશ્ચ સ્ફાટિકૈ રાજતૈસ્તથા। વજ્રવૈદૂર્યચિત્રૈશ્ચ સ્તમ્ભૈર્દૃષ્ટિમનોરમૈઃ
આ મહેલોના થાંભલાં દાંતના, સોનાના, સ્ફટિકના અને ચાંદીના હતા, અને વજ્ર તથા વૈદૂર્યના સુંદર નકશાંથી શોભતા, નજરે ગમતા હતા.
દિવ્યદુન્દુભિનિર્ઘોષં તપ્તકાઞ્ચનભૂષણમ્। સોપાનં કાઞ્ચનં ચિત્રમારુરોહ તયા સહ
દિવ્ય ઢોલના ગૂંજનથી મહેલ ગુંજી ઉઠ્યો હતો, ચમકતા સોનાથી શોભતો હતો અને તે સીતાને લઈને સુંદર સોનાની સીડીએ ચઢ્યો.
દાન્તકા રાજતાશ્ચૈવ ગવાક્ષાઃ પ્રિયદર્શનાઃ। હેમજાલાવૃતાશ્ચાસંસ્તત્ર પ્રાસાદપઙ્ક્તયઃ
ત્યાં મહેલોની પંક્તિઓમાં દાંત અને ચાંદીના મનમોહક જાંબિયા હતા અને તેઓ સોનાની જાળીથી ઢંકાયેલા હતા.
સુધામણિવિચિત્રાણિ ભૂમિભાગાનિ સર્વશઃ। દશગ્રીવઃ સ્વભવને પ્રાદર્શયત મૈથિલીમ્
દશમુખ રાવણે પોતાના મહેલમાં વૈદેહીને ચુનાની કળા અને રત્નોથી શોભાયેલા બધા આંગણાં બતાવ્યાં.
દીર્ઘિકાઃ પુષ્કરિણ્યશ્ચ નાનાપુષ્પસમાવૃતાઃ। રાવણો દર્શયામાસ સીતાં શોકપરાયણામ્
રાવણે સીતાને અનેક પ્રકારના ફૂલોોથી ઢંકાયેલી લાંબી તળાવો અને સરોવરો બતાવ્યાં, છતાં તે તો શોકમાં જ ડૂબેલી રહી.
દર્શયિત્વા તુ વૈદેહીં કૃત્સ્નં તદ્ભવનોત્તમમ્। ઉવાચ વાક્યં પાપાત્મા સીતાં લોભિતુમિચ્છયા
વૈદેહીને આખું સુંદર મહેલ બતાવ્યા પછી, દુષ્ટ હૃદયે તેને લલચાવા માટે સીતાને વાત કરી.
દશ રાક્ષસકોટ્યશ્ચ દ્વાવિંશતિરથાપરાઃ। વર્જયિત્વા જરાવૃદ્ધાન્ બાલાંશ્ચ રજનીચરાન્
અહીં દસ કરોડ રાક્ષસો અને બાવીસ હજાર રથ છે, વૃદ્ધ, બાળ અને રાત્રે ફરતા રાક્ષસો સિવાય.
તેષાં પ્રભુરહં સીતે સર્વેષાં ભીમકર્મણામ્। સહસ્રમેકમેકસ્ય મમ કાર્યપુરઃસરમ્
હે સીતે, આ બધા ભયાનક કાર્યવાળા રાક્ષસોમાં હું સર્વનો સ્વામી છું; અને દરેક માટે મારા પાસે હજાર લોકો તૈયાર છે.
યદિદં રાજ્યતન્ત્રં મે ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્। જીવિતં ચ વિશાલાક્ષિ ત્વં મે પ્રાણૈર્ગરીયસી
હે વિશાળ નેત્રવાળી, મારું આખું રાજ્ય તારી પર આધારિત છે; અને સીતે, તું તો મારા શ્વાસથી પણ વધુ પ્રિય છે.
બહ્વીનામુત્તમસ્ત્રીણાં મમ યોઽસૌ પરિગ્રહઃ। તાસાં ત્વમીશ્વરી સીતે મમ ભાર્યા ભવ પ્રિયે
મારી ઘણી ઉત્તમ સ્ત્રીઓમાં, હે સીતે, તું બધાની માલિક બન, મારી પ્રિય પત્ની બની જા.
સાધુ કિં તેઽન્યથાબુદ્ધ્યા રોચયસ્વ વચો મમ। ભજસ્વ માભિતપ્તસ્ય પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
શુ તું બીજું વિચારીને શું લાભ? મારી વાત સ્વીકાર, હું જે દુઃખી છું તેને શાંત કરી, મને કૃપા કર.
પરિક્ષિપ્તા સમુદ્રેણ લઙ્કેયં શતયોજના। નેયં ધર્ષયિતું શક્યા સેન્દ્રૈરપિ સુરાસુરૈઃ
આ લંકા ચારેય બાજુ દરિયાથી ઘેરાયેલી છે અને શત યોજન જેટલી વિશાળ છે; તેને ઇન્દ્ર સહિત દેવો કે અસુરો પણ જીતી શકે તેમ નથી.
ન દેવેષુ ન યક્ષેષુ ન ગન્ધર્વેષુ નર્ષિષુ। અહં પશ્યામિ લોકેષુ યો મે વીર્યસમો ભવેત્
હું દેવો, યક્ષો, ગંધર્વો કે ઋષિઓમાં કોઈને પણ નથી જોતો જે મારી તાકાતને ટક્કર આપી શકે.
રાજ્યભ્રષ્ટેન દીનેન તાપસેન પદાતિના। કિં કરિષ્યસિ રામેણ માનુષેણાલ્પતેજસા
રાજ્ય ગુમાવેલો, દુઃખી, તપસ્વી અને પગપાળા ફરતો, સામાન્ય માનવ રામ તારી શું મદદ કરી શકે?
ભજસ્વ સીતે મામેવ ભર્તાહં સદૃશસ્તવ। યૌવનં ત્વધ્રુવં ભીરુ રમસ્વેહ મયા સહ
હે સીતા, તું મને જ પતિ સ્વીકાર, કેમ કે હું તારો યોગ્ય સાથી છું. હે ભયભીત, યુવાની તો ટકી રહેતી નથી, એટલે અહીં મારી સાથે આનંદથી જીવ.
દર્શને મા કૃથા બુદ્ધિં રાઘવસ્ય વરાનને। કાસ્ય શક્તિરિહાગન્તુમપિ સીતે મનોરથૈઃ
હે સુંદર મુખવાળી, રાઘવને જોવા માટે મનમાં વિચાર પણ ન કર, અહીં કોણ છે જે માત્ર કલ્પનાથી પણ તારી પાસે આવી શકે?
ન શક્યો વાયુરાકાશે પાશૈર્બદ્ધું મહાજવઃ। દીપ્યમાનસ્ય વાપ્યગ્નેર્ગ્રહીતું વિમલાઃ શિખાઃ
જેમ આકાશમાં દોડતો પવન ક્યારેય બંધાઈ શકતો નથી, કે પ્રજ્વલિત અગ્નિના શુદ્ધ શિખાઓ પકડાઈ શકતી નથી—
ત્રયાણામપિ લોકાનાં ન તં પશ્યામિ શોભને। વિક્રમેણ નયેદ્ યસ્ત્વાં મદ્બાહુપરિપાલિતામ્
હે સુંદર, ત્રણેય લોકમાં હું એવો કોઈ નથી જોયો, જે મારી બાહુઓથી રક્ષિત તને બળપૂર્વક લઈ જઈ શકે.
લઙ્કાયાઃ સુમહદ્રાજ્યમિદં ત્વમનુપાલય। ત્વત્પ્રેષ્યા મદ્વિધાશ્ચૈવ દેવાશ્ચાપિ ચરાચરમ્
હે સીતા, તું આ વિશાળ લંકાનું રાજ્ય સંભાળ. મારા જેવા અને દેવતાઓ સહિત ચાલતા-અચળ બધાજ તારા સેવક રહેશે.
અભિષેકજલક્લિન્ના તુષ્ટા ચ રમયસ્વ ચ। દુષ્કૃતં યત્પુરા કર્મ વનવાસેન તદ્ગતમ્
અભિષેકના પાણીથી ભીંજાઈ, ખુશ થઈને આનંદ માણ. વનમાં રહેવાની ભૂલ હવે ભૂતકાળ બની ગઈ છે.
યચ્ચ તે સુકૃતં કર્મ તસ્યેહ ફલમાપ્નુહિ। ઇહ સર્વાણિ માલ્યાનિ દિવ્યગન્ધાનિ મૈથિલિ
તારે જે સારા કર્મ કર્યા છે, તેનું ફળ તું અહીં મેળે. અહીં તારા માટે સર્વે સુગંધિત ફૂલોની માળાઓ તૈયાર છે, હે વૈદેહી.
ભૂષણાનિ ચ મુખ્યાનિ તાનિ સેવ મયા સહ। પુષ્પકં નામ સુશ્રોણિ ભ્રાતુર્વૈશ્રવણસ્ય મે
અહીં શ્રેષ્ઠ આભૂષણો પણ છે, જે તું મારી સાથે પહેરી આનંદ માણ. હે સુંદર કટિવાળી, પુષ્પક વિમાન મારા ભાઈ વૈશ્વરણેનું છે.
વિમાનં સૂર્યસંકાશં તરસા નિર્જિતં રણે। વિશાલં રમણીયં ચ તદ્વિમાનં મનોજવમ્
આ વિમાન સૂર્ય જેવું તેજસ્વી છે, યુદ્ધમાં ઝડપથી જીતેલું છે, વિશાળ અને મનોહર છે, અને વિચારો જેટલી ઝડપથી જાય છે.
તત્ર સીતે મયા સાર્ધં વિહરસ્વ યથાસુખમ્। વદનં પદ્મસંકાશં વિમલં ચારુદર્શનમ્
હે સીતા, એ વિમાનમાં તું મારી સાથે મનગમતું વિહાર કર. તારો મુખ કમળ જેવું નિર્મળ અને સુંદર છે.
શોકાર્તં તુ વરારોહે ન ભ્રાજતિ વરાનને। એવં વદતિ તસ્મિન્ સા વસ્ત્રાન્તેન વરાઙ્ગના
પણ હે રૂપવતી, દુઃખથી પીડાયેલી તારો ચહેરો તેજહીન છે. એ સમયે, તે મહાનારી કપડાંના કિનારે—
પિધાયેન્દુનિભં સીતા મન્દમશ્રૂણ્યવર્તયત્। ધ્યાયન્તીં તામિવાસ્વસ્થાં સીતાં ચિન્તાહતપ્રભામ્
હે ચંદ્રમુખી સીતા, ધીમે ધીમે આંસુ રોકી રહી હતી. ચિંતામાં ગરકાવ, તું અસ્વસ્થ અને ચિંતાથી તેજ ગુમાવેલી દેખાતી હતી.