મલદાશ્ચ કરૂષાશ્ચ દેવનિર્માણનિર્મિતૌ । પુરા વૃત્રવધે રામ મલેન સમભિપ્લુતમ્ ॥૧-૨૪-
"મલદા અને કરૂષા—દેવતાઓએ રચેલા—અહીં હતાં. એક સમયે, વિત્રના સંહાર પછી, રામ, ઇન્દ્ર અશુદ્ધિથી ઘેરાઈ ગયા હતા."
ક્ષુધા ચૈવ સહસ્રાક્ષં બ્રહ્મહત્યા સમાવિશત્ । તમિન્દ્રં મલિનં દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ ॥૧-૨૪-
"અને ભૂખ તથા બ્રહ્મહત્યાએ પણ સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્રને ઘેરી લીધા. એ મલિન ઇન્દ્રને દેવતાઓ અને તપસ્વી ઋષિઓએ—"
કલશૈઃ સ્નાપયામાસુર્મલં ચાસ્ય પ્રમોચયન્ । ઇહ ભૂમ્યાં મલં દત્ત્વા દેવાઃ કારૂષમેવ ચ ॥૧-૨૪-
"પાત્રોમાંથી સ્નાન કરાવ્યું અને તેની અશુદ્ધિ દૂર કરી. અહીં ધરા પર એ અશુદ્ધિ અને કરૂષા પણ મૂકવામાં આવ્યા."
શરીરજં મહેન્દ્રસ્ય તતો હર્ષં પ્રપેદિરે । નિર્મલો નિષ્કરૂષશ્ચ શુદ્ધ ઇન્દ્રો યથાભવત્ ॥૧-૨૪-
"મહેન્દ્રના શરીરમાંથી જે અશુદ્ધિ ઉત્પન્ન થઈ હતી, તે પછી બધા આનંદિત થયા; શુદ્ધ અને નિર્મલ બનેલા ઇન્દ્ર પૂર્વવત્ પવિત્ર થયા."
દદૌ દેશસ્ય સુપ્રીતો વરં પ્રાદાતનુત્તમમ્ । ઇમૌ જનપદૌ સ્ફીતૌ ખ્યાતિં લોકે ગમિષ્યતઃ ॥૧-૨૪-
"પ્રસન્ન થઈ ઇન્દ્રે એ પ્રદેશને શ્રેષ્ઠ આશીર્વાદ આપ્યો; આ બંને સમૃદ્ધ પ્રદેશો જગતમાં પ્રસિદ્ધિ પામશે."
મલદાશ્ચ કરૂષાશ્ચ મમાઙ્ગમલધારિણૌ । સાધુ સાધ્વિતિ તં દેવાઃ પાકશાસનમબ્રુવન્ ॥૧-૨૪-
મલદા અને કરૂષ, જે મારા શરીરની અશુદ્ધિ વહન કરતા હતા, તેમને દેવોએ પ્રશંસા કરી અને ઇન્દ્રને કહ્યું: 'શાબાશ, શાબાશ.'
મલદાશ્ચ કરૂષાશ્ચ મુદિતા ધનધાન્યતઃ । કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય યક્ષિણી કામરૂપિણી ॥૧-૨૪-
મલદા અને કરૂષ, ધન અને અનાજથી સમૃદ્ધ અને આનંદિત હતા, પણ થોડા સમય પછી એક રૂપ બદલતી યક્ષિણીના ઉપદ્રવમાં આવી ગયા.
બલં નાગસહસ્રસ્ય ધારયન્તી તદા હ્યભૂત્ । તાટકા નામ ભદ્રં તે ભાર્યા સુન્દસ્ય ધીમતઃ ॥૧-૨૪-
એ યક્ષિણી પાસે હજારો હાથી જેટલું બળ હતું; તેનું નામ તાટકા હતું અને તે બુદ્ધિશાળી સુન્દાની પત્ની હતી.
મારીચો રાક્ષસઃ પુત્રો યસ્યાઃ શક્રપરાક્રમઃ । વૃત્તબાહુર્મહાશીર્ષો વિપુલાસ્યતનુર્મહાન્ ॥૧-૨૪-
એના પુત્રનું નામ મારીચ હતું, જે રાક્ષસ હતો અને ઇન્દ્ર જેવું પરાક્રમ ધરાવતો હતો; તેની બાંયો મજબૂત, માથું મોટું, મોઢું વિશાળ અને શરીર પણ વિશાળ હતું.
રાક્ષસો ભૈરવાકારો નિત્યં ત્રાસયતે પ્રજાઃ । ઇમૌ જનપદૌ નિત્યં વિનાશયતિ રાઘવ ॥૧-૨૪-
આ રાક્ષસ ભયાનક દેખાવ ધરાવે છે અને હંમેશા પ્રજાને ડરાડે છે; રાઘવ, એ સતત આ બે પ્રદેશોને નાશ કરે છે.
મલદાંશ્ચ કરૂષાંશ્ચ તાટકા દુષ્ટચારિણી । સેયં પન્થાનમાવૃત્ય વસત્યત્યર્ધયોજને ॥૧-૨૪-
દુષ્ટ આચરણ ધરાવતી તાટકા મલદા અને કરૂષને બરબાદ કરે છે; એ આ રસ્તાને અડધી યોજન દૂર અવરોધી રહીને વસે છે.
અત એવ ચ ગન્તવ્યં તાટકાયા વનં યતઃ । સ્વબાહુબલમાશ્રિત્ય જહીમાં દુષ્ટચારિણીમ્ ॥૧-૨૪-
આથી, તારે તાટકાના વનમાં જવું જોઈએ; પોતાનાં બળ પર આધાર રાખી, આ દુષ્ટ યક્ષિણીનો નાશ કર.
મન્નિયોગાદિમં દેશં કુરુ નિષ્કણ્ટકં પુનઃ । નહિ કશ્ચિદિમં દેશં શક્તો હ્યાગન્તુમીદૃશમ્ ॥૧-૨૪-
મારા આદેશથી આ પ્રદેશને ફરી એકવાર નિર્વિઘ્ન બનાવ; કેમ કે હાલ તો કોઈ પણ અહીં આવી શકતો નથી.
યક્ષિણ્યા ઘોરયા રામ ઉત્સાદિતમસહ્યયા । એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યથૈતદ્ દારુણં વનમ્ । યક્ષ્યા ચોત્સાદિતં સર્વમદ્યાપિ ન નિવર્તતે ॥૧-૨૪-
રામ, આ પ્રદેશ ભયાનક અને સહન ન કરી શકાય તેવી યક્ષિણી દ્વારા બરબાદ થયો છે; આ ભયાનક વન વિશે બધું તને કહી દીધું છે, અને યક્ષિણીના ઉપદ્રવથી આજે પણ અહીં શાંતિ નથી.
thumb|પઞ્ચવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે પઞ્ચવિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો પঁચવીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
અથ તસ્યાપ્રમેયસ્ય મુનેર્વચનમુત્તમમ્। શ્રુત્વા પુરુષશાર્દૂલઃ પ્રત્યુવાચ શુભાં ગિરમ્ ॥૧-૨૫-
પછી, જ્યારે એ અપરિમિત તપસ્વીના ઉત્તમ વચન સાંભળ્યા, ત્યારે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠે શુભ વાણીથી જવાબ આપ્યો.
અલ્પવીર્યા યદા યક્ષી શ્રૂયતે મુનિપુઙ્ગવ । કથં નાગસહસ્રસ્ય ધારયત્યબલા બલમ્ ॥૧-૨૫-
મુનિશ્રેષ્ઠ, કહેવામાં આવે છે કે એ યક્ષિણી નબળી છે; તો પછી એ અશક્ત સ્ત્રી કેવી રીતે હજારો હાથીનું બળ ધરાવે છે?
ઇત્યુક્તં વચનં શ્રુત્વા રાઘવસ્યામિતૌજસઃ । હર્ષયઞ્શ્લક્ષ્ણયા વાચા સલક્ષ્મણમરિન્દમમ્ ॥૧-૨૫-
રાઘવના બેઉકાંઠા વચન સાંભળીને, મુનિએ આનંદથી, લક્ષ્મણ સાથે દુશ્મનનો નાશ કરનારને મૃદુ વાણીથી કહ્યું.
વિશ્વામિત્રોઽબ્રવીદ્ વાક્યં શૃણુ યેન બલોત્કટા । વરદાનકૃતં વીર્યં ધારયત્યબલા બલમ્ ॥૧-૨૫-
વિશ્વામિત્રે કહ્યું: 'શ્રવણ કર, એ કેવી રીતે એટલી શક્તિશાળી બની; વરદાનના કારણે એ નબળી હોવા છતાં પણ એટલું બળ ધરાવે છે.'
પૂર્વમાસીન્મહાયક્ષઃ સુકેતુર્નામ વીર્યવાન્ । અનપત્યઃ શુભાચારઃ સ ચ તેપે મહત્તપઃ ॥૧-૨૫-
પહેલાં સુકેતુ નામનો મહાન યક્ષ હતો, જે બલવાન અને સદાચાર ધરાવતો હતો; એ સંતાન વિહોણો હતો અને એણે ભારે તપ કર્યો હતો.
પિતામહસ્તુ સુપ્રીતસ્તસ્ય યક્ષપતેસ્તદા । કન્યારત્નં દદૌ રામ તાટકાં નામ નામતઃ ॥૧-૨૫-
ત્યારે યક્ષપતિ, તેના પિતા, ખૂબ પ્રસન્ન થઈને, રામ, તેને તાટકા નામની રત્ન જેવી પુત્રી આપી.
દદૌ નાગસહસ્રસ્ય બલં ચાસ્યાઃ પિતામહઃ । ન ત્વેવ પુત્રં યક્ષાય દદૌ ચાસૌ મહાયશાઃ ॥૧-૨૫-
પિતાએ તેને હજારો હાથીનું બળ પણ આપ્યું, પણ યક્ષને પુત્ર આપ્યો નહીં, ભલે તે મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળો હતો.
તાં તુ બાલાં વિવર્ધન્તીં રૂપયૌવનશાલિનીમ્ । જમ્ભપુત્રાય સુન્દાય દદૌ ભાર્યાં યશસ્વિનીમ્ ॥૧-૨૫-
જ્યારે એ બાળા મોટી થઈ, રૂપ અને યુવાનીથી યુક્ત બની, ત્યારે તેને જંભપુત્ર સુન્દને પત્ની તરીકે આપવામાં આવી.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય યક્ષી પુત્રં વ્યજાયત । મારીચં નામ દુર્ધર્ષં યઃ શાપાદ્ રાક્ષસોઽભવત્ ॥૧-૨૫-
કેટલાક સમય પછી, એક યક્ષિએ મારીચ નામના દાઠિયા પુત્રને જન્મ આપ્યો, જે શાપના કારણે રાક્ષસ બની ગયો.
સુન્દે તુ નિહતે રામ અગસ્ત્યમૃષિસત્તમમ્ । તાટકા સહપુત્રેણ પ્રધર્ષયિતુમિચ્છતિ ॥૧-૨૫-
સુન્દનુ મૃત્યુ થયા પછી, હે રામ, તાટકા પોતાના પુત્ર સાથે મહાન ઋષિ અગસ્ત્ય પર તૂટી પડી.
ભક્ષાર્થં જાતસંરમ્ભા ગર્જન્તી સાભ્યધાવત । આપતન્તીં તુ તાં દૃષ્ટ્વા અગસ્ત્યો ભગવાનૃષિઃ ॥૧-૨૫-
ભૂખ અને ગુસ્સાથી ભરાઈને, તાટકા ગર્જના કરતી દોડતી આવી; તેને આવી રહી છે એ જોઈને પૂજ્ય અગસ્ત્ય ઋષિએ—
રાક્ષસત્વં ભજસ્વેતિ મારીચં વ્યાજહાર સઃ । અગસ્ત્યઃ પરમામર્ષસ્તાટકામપિ શપ્તવાન્ ॥૧-૨૫-
મારીચને કહ્યું: 'હવે તું રાક્ષસ સ્વરૂપ ધારણ કર.' અને અગસ્ત્યે ભારે ગુસ્સામાં તાટકાને પણ શાપ આપ્યો.
પુરુષાદી મહાયક્ષી વિકૃતા વિકૃતાનના । ઇદં રૂપમ્ વિહાયાશુ દારુણં રૂપમસ્તુ તે ॥૧-૨૫-
'હે મહાયક્ષિ, માનવ ભક્ષક અને ભયાનક મુખવાળી, તું તારા આ રૂપને ત્યજીને તરત જ ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કર.'
સૈષા શાપકૃતામર્ષા તાટકા ક્રોધમૂર્છિતા । દેશમુત્સાદયત્યેનમગસ્ત્યાચરિતં શુભમ્ ॥૧-૨૫-
શાપથી બદલાઈ અને ગુસ્સાથી ભરાઈ, તાટકા હવે ક્રોધમાં આવીને, અગસ્ત્યએ પવિત્ર કરેલા આ પ્રદેશને ઉજાડે છે.
એનાં રાઘવ દુર્વૃત્તાં યક્ષીં પરમદારુણામ્ । ગોબ્રાહ્મણહિતાર્થાય જહિ દુષ્ટપરાક્રમામ્ ॥૧-૨૫-
હે રાઘવ, ગાયો અને બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે, તું આ દુષ્ટ અને ભયાનક તાટકા યક્ષીને, જેનાં કર્મો અત્યંત ખરાબ છે, મારે.