સમાઃ શિખરિણઃ સ્નિગ્ધાઃ પાણ્ડુરા દશનાસ્તવ। વિશાલે વિમલે નેત્રે રક્તાન્તે કૃષ્ણતારકે
તારા દાંત પહાડ પર પડેલા તાજા હિમ જેવા સફેદ, ગોળ અને ચોખ્ખા છે; તારી આંખો વિશાળ, નિર્મળ, લાલ કિનારાવાળી અને કાળી પ્યુપિલવાળી છે.
વિશાલં જઘનં પીનમૂરૂ કરિકરોપમૌ। એતાવુપચિતૌ વૃત્તૌ સંહતૌ સમ્પ્રગલ્ભિતૌ
તારો કટિ વિસ્તારેલો, તારા જાંઘો ગોળ, ભરાવદાર અને મજબૂત છે, જાણે યુવાન હાથીના સુંડ જેવી સુંદર અને નજીક-નજીક છે.
પીનોન્નતમુખૌ કાન્તૌ સ્નિગ્ધતાલફલોપમૌ। મણિપ્રવેકાભરણૌ રુચિરૌ તે પયોધરૌ
તારા સ્તન ઊંચા, ભરાવદાર અને મનોહર છે, ચમકતા તાડફળ જેવા, રત્નો અને મુક્તાથી શોભિત, નજરે ખૂબ જ આકર્ષક લાગે છે.
ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ। મનો હરસિ મે રામે નદીકૂલમિવામ્ભસા
હસતી, સુંદર દાંતવાળી, મોહક આંખોવાળી રમણી, રામની પ્રિય, તું મારી બુદ્ધિને એ રીતે ખેંચી લે છે જેમ પાણી નદીના કિનારે ધોઈ જાય.
કરાન્તમિતમધ્યાસિ સુકેશે સંહતસ્તનિ। નૈવ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિંનરી
તારો કમર હાથમાં આવી જાય એટલો પાતળો છે, વાળ સુંદર છે, સ્તન નજીક-નજીક છે; તું ન તો દેવી છે, ન ગંધર્વી, ન યક્ષી અને ન કિન્નરી.
નૈવંરૂપા મયા નારી દૃષ્ટપૂર્વા મહીતલે। રૂપમગ્ર્યં ચ લોકેષુ સૌકુમાર્યં વયશ્ચ તે
આ ધરા પર મેં ક્યારેય આવી રૂપાળી સ્ત્રી જોઈ નથી; તારું સૌંદર્ય, કોમળતા અને યુવાની ત્રણેય લોકમાં શ્રેષ્ઠ છે.
ઇહ વાસશ્ચ કાન્તારે ચિત્તમુન્માથયન્તિ મે। સા પ્રતિક્રામ ભદ્રં તે ન ત્વં વસ્તુમિહાર્હસિ
આ જંગલમાં તારો નિવાસ મારા મનને ઉથલપાથલ કરે છે; હે સુમને, તું અહીંથી ચાલ જ, તને અહીં રહેવું યોગ્ય નથી.
રાક્ષસાનામયં વાસો ઘોરાણાં કામરૂપિણામ્। પ્રાસાદાગ્રાણિ રમ્યાણિ નગરોપવનાનિ ચ
આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે, જેઓ ભયાનક અને સ્વરૂપ બદલતા હોય છે; અહીં સુંદર મહેલો અને નગરના બગીચા છે.
સમ્પન્નાનિ સુગન્ધીનિ યુક્તાન્યાચરિતું ત્વયા। વરં માલ્યં વરં ગન્ધં વરં વસ્ત્રં ચ શોભને
આ બધું સુગંધિત, સમૃદ્ધ અને તારા માટે માણવા યોગ્ય છે; હે સુંદર, તું શ્રેષ્ઠ ફૂલોની માળા, ઉત્તમ સુગંધ અને સુંદર વસ્ત્રો પહેરવા યોગ્ય છે.
ભર્તારં ચ વરં મન્યે ત્વદ્યુક્તમસિતેક્ષણે। કા ત્વં ભવસિ રુદ્રાણાં મરુતાં વા શુચિસ્મિતે
હે કાળી આંખવાળી, તું યોગ્ય પતિ લાયક છે; તું કોણ છે, શુદ્ધ સ્મિતવાળી—શું તું રુદ્રોની કે મરુતોની પત્ની છે?
વસૂનાં વા વરારોહે દેવતા પ્રતિભાસિ મે। નેહ ગચ્છન્તિ ગન્ધર્વા ન દેવા ન ચ કિન્નરાઃ
હે ભવ્ય કટિવાળી, તું મને વસુઓમાંની કોઈ દેવી જેવી લાગે છે; અહીં તો ગંધર્વો, દેવો કે કિન્નર આવતાં જ નથી.
રાક્ષસાનામયં વાસઃ કથં તુ ત્વમિહાગતા। ઇહ શાખામૃગાઃ સિંહા દ્વીપિવ્યાઘ્રમૃગા વૃકાઃ
આ રાક્ષસોનું નિવાસ છે—તું અહીં કેવી રીતે આવી? અહીં વૃક્ષો પર રહેતા હરણ, સિંહ, દ્વીપોમાં રહેતા વાઘ અને વરુ છે.
ઋક્ષાસ્તરક્ષવઃ કઙ્કાઃ કથં તેભ્યો ન બિભ્યસે। મદાન્વિતાનાં ઘોરાણાં કુઞ્જરાણાં તરસ્વિનામ્
અહીં રીંછ, તરસ, કંક જેવા પક્ષીઓ છે—તું એમના ડરથી કેમ નથી? અને મદમસ્ત, ભયાનક, ઝડપી હાથીઓથી પણ કેમ નથી ડરે?
કથમેકા મહારણ્યે ન બિભેષિ વરાનને। કાસિ કસ્ય કુતશ્ચ ત્વં કિં નિમિત્તં ચ દણ્ડકાન્
હે સુંદર ચહેરાવાળી, તું આ વિશાળ જંગલમાં એકલી છે, છતાં તને ડર કેમ નથી લાગતો? તું કોણ છે, કોની દીકરી છે, કયાંથી આવી છે અને દંડક જંગલમાં આવવાનો તારો કારણ શું છે?
એકા ચરસિ કલ્યાણિ ઘોરાન્ રાક્ષસસેવિતાન્। ઇતિ પ્રશસ્તા વૈદેહી રાવણેન મહાત્મના
હે કલ્યાણી, તું એકલી જ ભયાનક રાક્ષસો વસે એવા સ્થળોએ ફરતી છે; એમ મહાત્મા રાવણે વૈદેહીનું વખાણ કર્યું.
દ્વિજાતિવેષેણ હિ તં દૃષ્ટ્વા રાવણમાગતમ્। સર્વૈરતિથિસત્કારૈઃ પૂજયામાસ મૈથિલી
દ્વિજાતિનો વેશ ધારણ કરીને રાવણને આવતાં જોઈને, માઇથિલીએ તમામ મહેમાનસન્માનથી તેની આત્મિયતાપૂર્વક આવકાર કર્યો.
ઉપાનીયાસનં પૂર્વં પાદ્યેનાભિનિમન્ત્ર્ય ચ। અબ્રવીત્ સિદ્ધમિત્યેવ તદા તં સૌમ્યદર્શનમ્
માથે બેઠાડવા માટે પહેલા આસન લાવી, પગ ધોવા માટે પાણી આપ્યું અને એ સૌમ્યમુખને કહ્યું: 'બધું તૈયાર છે'.
દ્વિજાતિવેષેણ સમીક્ષ્ય મૈથિલી સમાગતં પાત્રકુસુમ્ભધારિણમ્। અશક્યમુદ્દ્વેષ્ટુમુપાયદર્શના- ન્ન્યમન્ત્રયદ્ બ્રાહ્મણવત્ તથાગતમ્
માથે દ્વિજાતિનો વેશ અને હાથમાં પાત્ર તથા કુસુંભ લઈને આવનારને જોઈ, માઇથિલી એ બ્રાહ્મણ સમજીને, તેને નકારવું અશક્ય લાગ્યું અને યોગ્ય રીતે આવકાર્યો.
ઇયં બૃસી બ્રાહ્મણ કામમાસ્યતા- મિદં ચ પાદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામિતિ। ઇદં ચ સિદ્ધં વનજાતમુત્તમં ત્વદર્થમવ્યગ્રમિહોપભુજ્યતામ્
'હે બ્રાહ્મણ, આ આસન છે, કૃપા કરીને બેસો; આ પગ ધોવા માટેનું પાણી સ્વીકારો. તારા માટે તૈયાર કરેલું શ્રેષ્ઠ વનફળ અહીં નિર્ભયતાથી ભોજનરૂપે ગ્રહણ કરો'.
નિમન્ત્ર્યમાણઃ પ્રતિપૂર્ણભાષિણીં નરેન્દ્રપત્નીં પ્રસમીક્ષ્ય મૈથિલીમ્। પ્રસહ્ય તસ્યા હરણે દૃઢં મનઃ સમર્પયામાસ વધાય રાવણઃ
મૈથિલી, રાજપત્ની, સૌમ્ય અને પૂરેપૂરા સન્માનથી બોલતી જોઈને, રાવણે તેને બળજબરીથી અપહરણ કરવાનો દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.
તતઃ સુવેષં મૃગયાગતં પતિં પ્રતીક્ષમાણા સહલક્ષ્મણં તદા। નિરીક્ષમાણા હરિતં દદર્શ ત- ન્મહદ્ વનં નૈવ તુ રામલક્ષ્મણૌ
પછી, જ્યારે તે પોતાના શિકારથી પરત આવનારા સુંદર વેશમાં પતિ અને લક્ષ્મણની રાહ જોઈ રહી હતી, ત્યારે તેણે ચારે બાજુ લીલોછમ વન જોયું, પણ રામ કે લક્ષ્મણ ક્યાંય દેખાયા નહીં.
thumb|સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે મહાન વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો સત્તેરમો અધ્યાય સાંભળો.
રાવણેન તુ વૈદેહી તદા પૃષ્ટા જિહીર્ષુણા। પરિવ્રાજકરૂપેણ શશંસાત્માનમાત્મના
પછી, વૈદેહીને રાવણે, જે તેને અપહરણ કરવા ઇચ્છતો હતો, પરિભ્રમક સાધુના વેશમાં આવીને પોતાનું પરિચય આપ્યો.
બ્રાહ્મણશ્ચાતિથિશ્ચૈષ અનુક્તો હિ શપેત મામ્। ઇતિ ધ્યાત્વા મુહૂર્તં તુ સીતા વચનમબ્રવીત્
'જો આ બ્રાહ્મણ મહેમાનને યોગ્ય રીતે આવકારવામાં નહીં આવે તો એ મને શાપ આપી શકે,' એમ વિચાર કરીને, થોડું વિરામ લઈને સીતાએ કહ્યું.
દુહિતા જનકસ્યાહં મૈથિલસ્ય મહાત્મનઃ। સીતા નામ્નાસ્મિ ભદ્રં તે રામસ્ય મહિષી પ્રિયા
'હું મહાન મૈથિલા રાજા જનકની પુત્રી છું; મારું નામ સીતાં છે. તને શુભકામનાઓ. હું રામની પ્રિય પત્ની છું.'
ઉષિત્વા દ્વાદશ સમા ઇક્ષ્વાકૂણાં નિવેશને। ભુઞ્જાના માનુષાન્ ભોગાન્ સર્વકામસમૃદ્ધિની
હું બાર વર્ષ સુધી ઇક્ષ્વાકુઓના મહેલમાં રહી, માનવીય સુખ-સગવડ અને સર્વે ઇચ્છાઓથી પરિપૂર્ણ જીવન જીવ્યું.
તત્ર ત્રયોદશે વર્ષે રાજાઽમન્ત્રયત પ્રભુઃ। અભિષેચયિતું રામં સમેતો રાજમન્ત્રિભિઃ
ત્યાં ત્રયોદશમાં વર્ષે, રાજાએ પોતાના મંત્રીઓ સાથે મળીને રામના રાજ્યાભિષેક કરવાનો નિશ્ચય કર્યો.
તસ્મિન્ સમ્ભ્રિયમાણે તુ રાઘવસ્યાભિષેચને। કૈકેયી નામ ભર્તારં મમાર્યા યાચતે વરમ્
રાઘવના અભિષેકની તૈયારી ચાલી રહી હતી ત્યારે, મારી આર્ય માતા કૈકેયીએ પતિ પાસે વરદાન માગ્યું.
પરિગૃહ્ય તુ કૈકેયી શ્વશુરં સુકૃતેન મે। મમ પ્રવ્રાજનં ભર્તુર્ભરતસ્યાભિષેચનમ્
કૈકેયીએ મારા સસરાને પ્રસન્ન કરી, મારા પતિનું વનવાસ અને ભરતના રાજ્યાભિષેક માટે વચન મેળવ્યું.
દ્વાવયાચત ભર્તારં સત્યસંધં નૃપોત્તમમ્। નાદ્ય ભોક્ષ્યે ન ચ સ્વપ્સ્યે ન પાસ્યે ન કદાચન
કૈકેયીએ સત્યનિષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ રાજાને બે વરદાન માગ્યા: 'હું હવે ખાઈશ નહીં, ઊંઘીશ નહીં, ક્યારેય પીશ પણ નહીં'.