કિં નુ કર્તું મયા શક્યમેવં ત્વયિ દુરાત્મનિ। એષ ગચ્છામ્યહં તાત સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ નિશાચર
હવે તું એવો દુષ્ટ બની ગયો છે કે હું શું કરી શકું? હે રાત્રિમાં ફરનાર, હવે હું જાઉં છું, તને શુભકામના.
પ્રહૃષ્ટસ્ત્વભવત્ તેન વચનેન સ રાક્ષસઃ। પરિષ્વજ્ય સુસંશ્લિષ્ટમિદં વચનમબ્રવીત્
એમ કહીને, રાક્ષસ એ વાતથી ખુશ થયો અને તેને ભળીને, પ્રેમથી આ શબ્દો કહ્યા.
એતચ્છૌટીર્યયુક્તં તે મચ્છન્દવશવર્તિનઃ। ઇદાનીમસિ મારીચઃ પૂર્વમન્યો હિ રાક્ષસઃ
હવે તું મારી ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલે છે અને તારી અંદર સાહસ છે; હવે તું સાચો મારિચ છે, પહેલાં તો તું બીજો રાક્ષસ હતો.
આરુહ્યતામયં શીઘ્રં ખગો રત્નવિભૂષિતઃ। મયા સહ રથો યુક્તઃ પિશાચવદનૈઃ ખરૈઃ
આ રત્નોથી શોભિત, પક્ષી જેવો ઝડપી રથ ચઢી જા; મારા સાથે, ભયાનક ચહેરાવાળા ખરો જોડાયેલા છે.
પ્રલોભયિત્વા વૈદેહીં યથેષ્ટં ગન્તુમર્હસિ। તાં શૂન્યે પ્રસભં સીતામાનયિષ્યામિ મૈથિલીમ્
વૈદેહીને લલચાવીને, તું તારી મરજી પ્રમાણે અહીંથી જઈ શકે છે; પછી, જ્યારે ત્યાં કોઈ ન હોય, ત્યારે હું મૈથિલી સીતાને જોરથી લઇ જઈશ.
તતસ્તથેત્યુવાચૈનં રાવણં તાટકાસુતઃ। તતો રાવણમારીચૌ વિમાનમિવ તં રથમ્
પછી તાટકાપુત્રે રાવણને 'જેમ તું કહે છે તેમ' કહી સંમત થયો; ત્યારબાદ મારીચ અને રાવણ એ રથમાં બેઠા, જે આકાશમાં ઉડતા મહેલ જેવું લાગતું હતું.
આરુહ્યાયયતુઃ શીઘ્રં તસ્માદાશ્રમમણ્ડલાત્। તથૈવ તત્ર પશ્યન્તૌ પત્તનાનિ વનાનિ ચ
એ રથ પર ચડીને, તેઓ આશ્રમોના પરિસરમાંથી ઝડપથી નીકળી ગયા; રસ્તામાં, તેઓ શહેરો અને જંગલો બંને જોઈ રહ્યા હતા.
ગિરીંશ્ચ સરિતઃ સર્વા રાષ્ટ્રાણિ નગરાણિ ચ। સમેત્ય દણ્ડકારણ્યં રાઘવસ્યાશ્રમં તતઃ
તેઓએ પહાડો, બધી નદીઓ, પ્રદેશો અને નગરો જોયા; પછી દંડકવનમાં પહોંચી, ત્યાંથી રાઘવના આશ્રમ પાસે આવ્યા.
દદર્શ સહમારીચો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ। અવતીર્ય રથાત્ તસ્માત્ તતઃ કાઞ્ચનભૂષણાત્
ત્યાં રાક્ષસોના રાજા રાવણએ મારીચ સાથે મળીને એ સ્થળ જોયું; પછી તેઓ સોનાથી શોભતા એ રથમાંથી નીચે ઉતર્યા.
હસ્તે ગૃહીત્વા મારીચં રાવણો વાક્યમબ્રવીત્। એતદ્ રામાશ્રમપદં દૃશ્યતે કદલીવૃતમ્
રાવણે મારીચનો હાથ પકડીને કહ્યું: 'આ રામનો આશ્રમ છે, જે કેળાના ઝાડોથી ઘેરાયેલો છે.'
ક્રિયતાં તત્ સખે શીઘ્રં યદર્થં વયમાગતાઃ। સ રાવણવચઃ શ્રુત્વા મારીચો રાક્ષસસ્તદા
'મિત્ર, જે કામ માટે આપણે અહીં આવ્યા છીએ, એ તું ઝડપથી કરી નાખ.' રાવણના આ શબ્દો સાંભળી, ત્યારે રાક્ષસ મારીચ—
મૃગો ભૂત્વાઽઽશ્રમદ્વારિ રામસ્ય વિચચાર હ। સ તુ રૂપં સમાસ્થાય મહદદ્ભુતદર્શનમ્
હરણનું રૂપ ધારણ કરીને, રામના આશ્રમના દ્વારે ફરવા લાગ્યો; એણે અદ્દભુત અને આશ્ચર્યજનક રૂપ ધારણ કર્યું.
મણિપ્રવરશૃઙ્ગાગ્રઃ સિતાસિતમુખાકૃતિઃ। રક્તપદ્મોત્પલમુખ ઇન્દ્રનીલોત્પલશ્રવાઃ
એના શીંગડા ઉત્તમ મણિ જેવા ઝગમગતા, ચહેરો સફેદ અને કાળો, મુખ લાલ કમળ જેવું, અને કાન વાદળી કમળ જેવા હતા.
કિંચિદભ્યુન્નતગ્રીવ ઇન્દ્રનીલનિભોદરઃ। મધૂકનિભપાર્શ્વશ્ચ કઞ્જકિઞ્જલ્કસંનિભઃ
થોડી ઊંચી ગળાવાળો, પેટ ઈન્દ્રનીલ મણિ જેવું વાદળી, બાજુઓ મધૂકના ફૂલ જેવી રંગીન અને કમળના રેસા જેવી હતી.
વૈદૂર્યસંકાશખુરસ્તનુજઙ્ઘઃ સુસંહતઃ। ઇન્દ્રાયુધસવર્ણેન પુચ્છેનોર્ધ્વં વિરાજિતઃ
ખુરા વૈદૂર્ય મણિ જેવા ચમકતા, પગ પાતળા અને સરસ, પૂંછડી ઈન્દ્રધનુષ જેવા રંગથી ઉપર ઉઠેલી અને તેજસ્વી હતી.
મનોહરસ્નિગ્ધવર્ણો રત્નૈર્નાનાવિધૈર્વૃતઃ। ક્ષણેન રાક્ષસો જાતો મૃગઃ પરમશોભનઃ
મોહક અને ચમકદાર રંગોવાળો, વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન, એક પળમાં એ રાક્ષસ અતિ સુંદર હરણ બની ગયો.
વનં પ્રજ્વલયન્ રમ્યં રામાશ્રમપદં ચ તત્। મનોહરં દર્શનીયં રૂપં કૃત્વા સ રાક્ષસઃ
એ રાક્ષસે એવું મનોહર અને દૃષ્ટિને આનંદ આપતું રૂપ ધારણ કર્યું કે આખું સુંદર જંગલ અને રામનો આશ્રમ પ્રકાશિત થઈ ઉઠ્યા.
પ્રલોભનાર્થં વૈદેહ્યા નાનાધાતુવિચિત્રિતમ્। વિચરન્ ગચ્છતે સમ્યક્ શાદ્વલાનિ સમન્તતઃ
વૈદેહીને લલચાવવા માટે, અનેક ધાતુઓથી શોભાયમાન બનીને, એ ચારે બાજુના લીલા મેદાનોમાં સરસ રીતે ફરતો રહ્યો.
રૌપ્યૈર્બિન્દુશતૈશ્ચિત્રં ભૂત્વા ચ પ્રિયદર્શનઃ। વિટપીનાં કિસલયાન્ ભક્ષયન્ વિચચાર હ
સાંદ્ર ચાંદી જેવા અનેક ધબ્બા ધરાવતો અને સૌને ગમે એવું રૂપ ધારણ કરીને, એ ઝાડોની કૂમળી પાંદડીઓ ખાઈને ફરતો રહ્યો.
કદલીગૃહકં ગત્વા કર્ણિકારાનિતસ્તતઃ। સમાશ્રયન્ મન્દગતિં સીતાસંદર્શનં તતઃ
કેળાના વન અને પછી કર્ણિકારના ઝાડોમાં જઈ, એ ધીમી ચાલે ફરતો રહ્યો અને સીતાના દર્શન માટે રાહ જોતો રહ્યો.
રાજીવચિત્રપૃષ્ઠઃ સ વિરરાજ મહામૃગઃ। રામાશ્રમપદાભ્યાશે વિચચાર યથાસુખમ્
પીઠ પર કમળ જેવા રંગીન ચિત્રો ધરાવતો એ મહાન હરણ રામના આશ્રમ પાસે મનમેળે ફરતો અને ખૂબ જ ઝગમગતો હતો.
પુનર્ગત્વા નિવૃત્તશ્ચ વિચચાર મૃગોત્તમઃ। ગત્વા મુહૂર્તં ત્વરયા પુનઃ પ્રતિનિવર્તતે
પછી એ શ્રેષ્ઠ હરણ ક્યારેક દૂર જઈ ફરી પાછો આવતો અને થોડો સમય ઝડપથી જઈને, પછી ફરી પાછો વળી આવતો હતો.
વિક્રીડંશ્ચ ક્વચિદ્ ભૂમૌ પુનરેવ નિષીદતિ। આશ્રમદ્વારમાગમ્ય મૃગયૂથાનિ ગચ્છતિ
ક્યારેક જમીન પર રમતો, પછી ફરી બેઠો જાય છે; આશ્રમના દ્વાર પાસે આવી, તે હરણોના ટોળામાં ફરી વળે છે.
મૃગયૂથૈરનુગતઃ પુનરેવ નિવર્તતે। સીતાદર્શનમાકાંક્ષન્ રાક્ષસો મૃગતાં ગતઃ
હરણોના ટોળા પાછળ આવે છે, ત્યારે તે પાછો વળી જાય છે; સીતા તરફથી નજર મળવાની આશા રાખે છે, એ રાક્ષસ હરણ રૂપે આવ્યો છે.
પરિભ્રમતિ ચિત્રાણિ મણ્ડલાનિ વિનિષ્પતન્। સમુદ્વીક્ષ્ય ચ સર્વે તં મૃગા યેઽન્યે વનેચરાઃ
તે ચમકદાર ગોળાકાર પાટTERN બનાવતો ફરતો રહે છે, અને જંગલમાં રહેતા બધા બીજા હરણો તેને આશ્ચર્યથી જુએ છે.
ઉપગમ્ય સમાઘ્રાય વિદ્રવન્તિ દિશો દશ। રાક્ષસઃ સોઽપિ તાન્ વન્યાન્ મૃગાન્ મૃગવધે રતઃ
હરણો તેની પાસે આવી, તેને વાંધે છે અને પછી દસ દિશામાં ભાગી જાય છે; છતાં એ રાક્ષસ, શિકારમાં આનંદ માણતો, વનના હરણોમાં મળી જાય છે.
પ્રચ્છાદનાર્થં ભાવસ્ય ન ભક્ષયતિ સંસ્પૃશન્। તસ્મિન્ નેવ તતઃ કાલે વૈદેહી શુભલોચના
પોતાનો અસલ સ્વરૂપ છુપાવવા માટે, તે તેમને સ્પર્શે છે પણ ખાયતો નથી; એ સમયે જ સુંદર આંખોવાળી વૈદેહી—
કુસુમાપચયે વ્યગ્રા પાદપાનત્યવર્તત। કર્ણિકારાનશોકાંશ્ચ ચૂતાંશ્ચ મદિરેક્ષણા
ફૂલો ભેગા કરવામાં વ્યસ્ત રહી, તે કર્ણિકાર, અશોક અને કેરીના વૃક્ષોમાં ફરતી હતી, તેની આંખો મદભરી હતી.
કુસુમાન્યપચિન્વન્તી ચચાર રુચિરાનના। અનર્હા વનવાસસ્ય સા તં રત્નમયં મૃગમ્
ફૂલો ભેગા કરતી, તેજસ્વી ચહેરાવાળી સીતા જંગલમાં ફરી રહી હતી; જંગલ જીવન માટે અયોગ્ય એવી એ સ્ત્રીએ એ રત્નમય હરણને જોયું.
મુક્તામણિવિચિત્રાઙ્ગં દદર્શ પરમાઙ્ગના। તં વૈ રુચિરદન્તોષ્ઠં રૂપ્યધાતુતનૂરુહમ્
મુક્તા અને મણિથી શોભતા અંગો ધરાવતું, તેજસ્વી દાંત અને હોઠવાળું, ચાંદી જેવું વાળ ધરાવતું એ હરણ, પરમ સ્ત્રીએ જોયું.