તં તથા દણ્ડકારણ્યે યજ્ઞમુદ્દિશ્ય દીક્ષિતમ્। બભૂવોપસ્થિતો રામશ્ચિત્રં વિસ્ફારયન્ ધનુઃ
ત્યાં દંડકવનમાં, યજ્ઞ માટે દિક્ષા લીધેલી સ્થિતિમાં, રામ પોતાનું ધનુષ્ય તાણતો અદ્ભુત રીતે ઉભો રહ્યો.
અજાતવ્યઞ્જનઃ શ્રીમાન્ બાલઃ શ્યામઃ શુભેક્ષણઃ। એકવસ્ત્રધરો ધન્વી શિખી કનકમાલયા
મુછ-દાઢી વગર, તેજસ્વી, શ્યામવર્ણનો સુંદર આંખો ધરાવતો યુવાન, એક વસ્ત્રમાં, ધનુષ્ય ધારણ કરેલો, શિખા પર સોનાની માળા પહેરેલી.
શોભયન્ દણ્ડકારણ્યં દીપ્તેન સ્વેન તેજસા। અદૃશ્યત તદા રામો બાલચન્દ્ર ઇવોદિતઃ
પોતાના તેજથી દંડકવનને પ્રકાશિત કરતો, રામ એ સમયે નવઉગતા ચાંદની જેમ દેખાતો હતો.
તતોઽહં મેઘસંકાશસ્તપ્તકાઞ્ચનકુણ્ડલઃ। બલી દત્તવરો દર્પાદાજગામાશ્રમાન્તરમ્
પછી હું, મેઘ જેવો શ્યામ, તેજસ્વી સોનાની કુંડળ પહેરેલો, બળવાન અને મળેલા વરદાનથી ગર્વિત, આશ્રમમાં પ્રવેશ્યો.
તેન દૃષ્ટઃ પ્રવિષ્ટોઽહં સહસૈવોદ્યતાયુધઃ। માં તુ દૃષ્ટ્વા ધનુઃ સજ્યમસમ્ભ્રાન્તશ્ચકાર હ
જ્યારે હું અંદર ગયો, ત્યારે તેણે મને હથિયાર સાથે જોયો; મને જોઈને, તેણે ધનુષ્ય ચડાવ્યું અને એકદમ શાંત રહ્યો.
અવજાનન્નહં મોહાદ્ બાલોઽયમિતિ રાઘવમ્। વિશ્વામિત્રસ્ય તાં વેદિમભ્યધાવં કૃતત્વરઃ
મારે મોહમાં આવીને, 'આ તો બાળક છે' એમ રાઘવને અવગણ્યો અને ઝડપથી વિશ્વામિત્રની યજ્ઞવેદિ તરફ દોડી ગયો.
તેન મુક્તસ્તતો બાણઃ શિતઃ શત્રુનિબર્હણઃ। તેનાહં તાડિતઃ ક્ષિપ્તઃ સમુદ્રે શતયોજને
પછી, દુશ્મનોનો નાશ કરનાર, તેના દ્વારા છોડાયેલું તીક્ષ્ણ બાણ મને વાગ્યું અને મને એકસો યોજન દૂર સમુદ્રમાં ફેંકી દીધો.
નેચ્છતા તાત માં હન્તું તદા વીરેણ રક્ષિતઃ। રામસ્ય શરવેગેન નિરસ્તો ભ્રાન્તચેતનઃ
એ વીર મને મારવા ઇચ્છતો નહોતો, પિતા, પણ તેણે મને બચાવ્યો; રામના બાણના પ્રભાવથી હું દૂર ફેંકાયો અને શૂન્ય થયો.
પાતિતોઽહં તદા તેન ગમ્ભીરે સાગરામ્ભસિ। પ્રાપ્ય સંજ્ઞાં ચિરાત્ તાત લઙ્કાં પ્રતિ ગતઃ પુરીમ્
પછી તેણે મને ઊંડા દરિયામાં ફેંકી દીધો; લાંબા સમય પછી હું સંજ્ઞાનમાં આવ્યો અને, પિતા, લંકા શહેર તરફ ગયો.
એવમસ્મિ તદા મુક્તઃ સહાયાસ્તે નિપાતિતાઃ। અકૃતાસ્ત્રેણ રામેણ બાલેનાક્લિષ્ટકર્મણા
એ સમયે હું તો બચી ગયો, પણ રામે, જે બાળક અને નિષ્કલંક હતો, તમારા સાથીઓને મારી નાખ્યા.
તન્મયા વાર્યમાણસ્તુ યદિ રામેણ વિગ્રહમ્। કરિષ્યસ્યાપદાં ઘોરાં ક્ષિપ્રં પ્રાપ્ય ન શિષ્યસિ
મારી ચેતવણી છતાં જો તમે રામ સાથે વિવાદ કરશો, તો જલ્દી જ ભયાનક દુઃખો ભોગવશો અને જીવતા નહીં રહો.
ક્રીડારતિવિધિજ્ઞાનાં સમાજોત્સવદર્શિનામ્। રક્ષસાં ચૈવ સંતાપમનર્થં ચાહરિષ્યસિ
રમણ, વિહાર અને ઉત્સવોમાં નિપુણ અને મેળાવડાઓ માણતા રાક્ષસો પર દુઃખ અને વિનાશ લાવશો.
હર્મ્યપ્રાસાદસમ્બાધાં નાનારત્નવિભૂષિતામ્। દ્રક્ષ્યસિ ત્વં પુરીં લઙ્કાં વિનષ્ટાં મૈથિલીકૃતે
તમે લંકા શહેરને, જે મહેલો અને મકાનોથી ભરપૂર અને વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન છે, માઇથિલી માટે વિનાશ પામેલી જોઈ લેશો.
અકુર્વન્તોઽપિ પાપાનિ શુચયઃ પાપસંશ્રયાત્। પરપાપૈર્વિનશ્યન્તિ મત્સ્યા નાગહ્રદે યથા
પાપ ન કરતા, શુદ્ધ મનવાળા લોકો પણ, દુષ્ટોની સંગતથી, બીજાના પાપથી નષ્ટ થાય છે—જેમ માછલીઓ સાપવાળા તળાવમાં મરી જાય છે.
દિવ્યચન્દનદિગ્ધાઙ્ગાન્ દિવ્યાભરણભૂષિતાન્। દ્રક્ષ્યસ્યભિહતાન્ ભૂમૌ તવ દોષાત્ તુ રાક્ષસાન્
તમે તમારા દોષના કારણે દિવ્ય ચંદન લગાવેલા અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભતા રાક્ષસોને ધરતી પર પડેલા જોઈ લેશો.
હૃતદારાન્ સદારાંશ્ચ દશ વિદ્રવતો દિશઃ। હતશેષાનશરણાન્ દ્રક્ષ્યસિ ત્વં નિશાચરાન્
તમે રાતે ફરતા રાક્ષસોને જોઈ લેશો, જેમની પત્નીઓ છીનવાઈ ગઈ છે, કેટલાક પોતાની પત્નીઓ સાથે ચારેય દિશામાં ભાગી રહ્યા છે અને બચેલા, આશ્રયવિહિન, નિરાધાર છે.
શરજાલપરિક્ષિપ્તામગ્નિજ્વાલાસમાવૃતામ્। પ્રદગ્ધભવનાં લઙ્કાં દ્રક્ષ્યસિ ત્વમસંશયમ્
તમે નિશ્ચિતપણે લંકાને જોઈ લેશો, જે તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘેરાઈ ગઈ છે, અગ્નિની જ્વાળાઓથી ઢંકાઈ ગઈ છે અને જેના મકાનો બળી ગયા છે.
પરદારાભિમર્શાત્ તુ નાન્યત્ પાપતરં મહત્। પ્રમદાનાં સહસ્રાણિ તવ રાજન્ પરિગ્રહે
બીજાની પત્ની પર દુષ્કર્મ કરવું એ સૌથી મોટું પાપ છે; રાજા, તારી પાસે તો હજારો સ્ત્રીઓ છે.
ભવ સ્વદારનિરતઃ સ્વકુલં રક્ષ રાક્ષસાન્। માનં વૃદ્ધિં ચ રાજ્યં ચ જીવિતં ચેષ્ટમાત્મનઃ
તમે તમારી પત્ની પ્રત્યે વફાદાર રહો, તમારો કુળ અને રાક્ષસોનું રક્ષણ કરો, અને તમારો માન, સમૃદ્ધિ, રાજ્ય અને પોતાનું પ્રિય જીવન બચાવો.
કલત્રાણિ ચ સૌમ્યાનિ મિત્રવર્ગં તથૈવ ચ। યદીચ્છસિ ચિરં ભોક્તું મા કૃથા રામવિપ્રિયમ્
જો તમે લાંબા સમય સુધી તમારી સૌમ્ય પત્નીઓ અને મિત્રમંડળ સાથે આનંદ માણવા ઈચ્છો છો તો રામને અપ્રિય એવું કંઈ પણ ન કરો.
નિવાર્યમાણઃ સુહૃદા મયા ભૃશં પ્રસહ્ય સીતાં યદિ ધર્ષયિષ્યસિ। ગમિષ્યસિ ક્ષીણબલઃ સબાન્ધવો યમક્ષયં રામશરાસ્તજીવિતઃ
જો હું મિત્ર તરીકે તને ખૂબ સમજાવું છતાં પણ તું જોરથી સીતાજી પર દુષ્કર્મ કરશે, તો રામના બાણોથી મારાઈને તું અને તારા સંબંધીઓ, શક્તિ ગુમાવીને, યમના ઘર જશો.
thumb|એકોનચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે એકોનચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે નવત્રીસમો અધ્યાય સાંભળો. શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો નવત્રીસમો અધ્યાય.
એવમસ્મિ તદા મુક્તઃ કથંચિત્ તેન સંયુગે। ઇદાનીમપિ યદ્ વૃત્તં તચ્છૃણુષ્વ યદુત્તરમ્
એ સમયે હું કઈંક રીતે તેની લડાઈમાંથી છૂટી ગયો હતો; હવે પછી શું થયું તે સાંભળો.
રાક્ષસાભ્યામહં દ્વાભ્યામનિર્વિણ્ણસ્તથાકૃતઃ। સહિતો મૃગરૂપાભ્યાં પ્રવિષ્ટો દણ્ડકાવને
મારે પર બે રાક્ષસોએ હુમલો કર્યો, છતાં હું થાક્યો નહીં અને હું એમની સાથે હરણના રૂપમાં દંડકવનમાં પ્રવેશ્યો.
દીપ્તજિહ્વો મહાદંષ્ટ્રસ્તીક્ષ્ણશૃઙ્ગો મહાબલઃ। વ્યચરન્ દણ્ડકારણ્યં માંસભક્ષો મહામૃગઃ
મારી જીભ અગ્નિ જેવી, મોટા દાંત, તીક્ષ્ણ શિંગડા અને ભારે બળથી ભરેલો, હું દંડકવનમાં એક ભયાનક પ્રાણી બનીને માંસ ખાતો ફરતો હતો.
અગ્નિહોત્રેષુ તીર્થેષુ ચૈત્યવૃક્ષેષુ રાવણ। અત્યન્તઘોરો વ્યચરંસ્તાપસાંસ્તાન્ પ્રધર્ષયન્
હે રાવણ, હું યજ્ઞસ્થળો, તીર્થો અને પવિત્ર વૃક્ષો પાસે અતિ ભયાનક બનીને તપસ્વીઓને ત્રાસ આપતો ફરતો.
નિહત્ય દણ્ડકારણ્યે તાપસાન્ ધર્મચારિણઃ। રુધિરાણિ પિબંસ્તેષાં તન્માંસાનિ ચ ભક્ષયન્
દંડકવનમાં ધર્મમાં સ્થિત એવા તપસ્વીઓને મારીને, હું એમનું લોહી પીતો અને એમનું માંસ ખાતો.
ઋષિમાંસાશનઃ ક્રૂરસ્ત્રાસયન્ વનગોચરાન્। તદા રુધિરમત્તોઽહં વ્યચરં દણ્ડકાવનમ્
ઋષિનું માંસ ખાવાવાળો, ક્રૂર અને વનમાં રહેતાં લોકોને ડરાવતો, હું લોહી પીવાથી ઉન્મત્ત બની દંડકવનમાં ફરતો.
તદાહં દણ્ડકારણ્યે વિચરન્ ધર્મદૂષકઃ। આસાદયં તદા રામં તાપસં ધર્મમાશ્રિતમ્
તે સમયે હું દંડકવનમાં ધર્મનો ભંગ કરતો ફરતો હતો અને ત્યારે ધર્મમાં સ્થિત એવા તપસ્વી રામને મળ્યો.
વૈદેહીં ચ મહાભાગાં લક્ષ્મણં ચ મહારથમ્। તાપસં નિયતાહારં સર્વભૂતહિતે રતમ્
મને વૈદેહી જેવી મહાન સ્ત્રી અને મહાન રથચાલક લક્ષ્મણ, નિયમિત આહાર કરતો અને સર્વ જીવોના કલ્યાણમાં રત તપસ્વી જોવા મળ્યા.