તં તુ ગત્વા પરં પારં સમુદ્રસ્ય નદીપતેઃ। દદર્શાશ્રમમેકાન્તે પુણ્યે રમ્યે વનાન્તરે
પછી, નદીઓના સ્વામી એવા સમુદ્રના પાર પહોંચીને, તેણે જંગલના પવિત્ર અને સુંદર ભાગમાં એક આશ્રમ જોયો.
તત્ર કૃષ્ણાજિનધરં જટામણ્ડલધારિણમ્। દદર્શ નિયતાહારં મારીચં નામ રાક્ષસમ્
ત્યાં તેણે કાળાં મૃગચર્મ ધારણ કરનાર, જટાવાળું અને નિયમિત આહાર કરનાર મારીચ નામના રાક્ષસને જોયો.
સ રાવણઃ સમાગમ્ય વિધિવત્ તેન રક્ષસા। મારીચેનાર્ચિતો રાજા સર્વકામૈરમાનુષૈઃ
રાવણે યોગ્ય રીતે જઈ, મારીચ રાક્ષસ પાસેથી સર્વ પ્રકારની માનવ સુખસુવિધાઓ સાથે સન્માન મેળવ્યો.
તં સ્વયં પૂજયિત્વા ચ ભોજનેનોદકેન ચ। અર્થોપહિતયા વાચા મારીચો વાક્યમબ્રવીત્
પછી મારીચે પોતે જ ભોજન અને પાણીથી તેની આત્મિયતા પૂર્વક સેવા કરી, અને કામની વાત પુછવા માટે બોલ્યો.
કચ્ચિત્તે કુશલં રાજન્ લઙ્કાયાં રાક્ષસેશ્વર। કેનાર્થેન પુનસ્ત્વં વૈ તૂર્ણમેવ ઇહાગતઃ
"લંકાના રાક્ષસાધિપતિ રાજા, તમારી બધી બરોબરી છે ને? તમે ફરીથી આટલી ઝડપથી અહીં કયા હેતુથી આવ્યા છો?"
એવમુક્તો મહાતેજા મારીચેન સ રાવણઃ। તતઃ પશ્ચાદિદં વાક્યમબ્રવીદ્ વાક્યકોવિદઃ
મારીચે આવું પૂછતાં તેજસ્વી અને વાક્યકુશળ રાવણે પછી આ વચન કહ્યું.
thumb|ષટ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે ષટ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો છત્રીસમો સર્ગ સાંભળો.
મારીચ શ્રૂયતાં તાત વચનં મમ ભાષતઃ। આર્તોઽસ્મિ મમ ચાર્તસ્ય ભવાન્ હિ પરમા ગતિઃ
"મારીચ, મારા વચન ધ્યાનથી સાંભળ; હું દુઃખી છું અને દુઃખી માણસ માટે તમે સર્વોત્તમ આશ્રય છો."
જાનીષે ત્વં જનસ્થાનં ભ્રાતા યત્ર ખરો મમ। દૂષણશ્ચ મહાબાહુઃ સ્વસા શૂર્પણખા ચ મે
"તમે જાણો છો કે જનસ્થાનમાં મારા ભાઈ ખરા, મહાબળવાન દુષણ અને મારી બહેન શૂર્પણખા રહે છે."
ત્રિશિરાશ્ચ મહાબાહૂ રાક્ષસઃ પિશિતાશનઃ। અન્યે ચ બહવઃ શૂરા લબ્ધલક્ષા નિશાચરાઃ
"ત્યાં મહાબળવાન, માંસખોર ત્રિશિરા અને અનેક શૂરવીર, નિશાચર રાક્ષસો પણ છે, જે નિપુણ નિશાનદાર છે."
વસન્તિ મન્નિયોગેન અધિવાસં ચ રાક્ષસાઃ। બાધમાના મહારણ્યે મુનીન્ યે ધર્મચારિણઃ
"મારા આદેશથી એ રાક્ષસો ત્યાં રહે છે અને મહાવનમાં ધર્મપાલક મુનિઓને તકલીફ આપે છે."
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્। શૂરાણાં લબ્ધલક્ષાણાં ખરચિત્તાનુવર્તિનામ્
"ચૌદ હજાર ભયાનક કૃત્યવાળા, શૂરવીર અને નિપુણ નિશાનદાર રાક્ષસો, ખરા ના ઇચ્છા અનુસાર, ત્યાં વસે છે."
તે ત્વિદાનીં જનસ્થાને વસમાના મહાબલાઃ। સઙ્ગતાઃ પરમાયત્તા રામેણ સહ સંયુગે
હવે જનસ્થાનમાં રહેતા એ મહાબલી રાક્ષસો એકઠા થઈને, રામ સાથે યુદ્ધ કરવા માટે સંપૂર્ણ રીતે તત્પર થયા છે.
નાનાશસ્ત્રપ્રહરણાઃ ખરપ્રમુખરાક્ષસાઃ। તેન સંજાતરોષેણ રામેણ રણમૂર્ધનિ
ખરાના નેતૃત્વ હેઠળના રાક્ષસો વિવિધ શસ્ત્રો લઈને, યુદ્ધના મેદાનમાં ક્રોધિત થયેલા રામ સામે ઊભા રહ્યા.
અનુક્ત્વા પરુષં કિંચિચ્છરૈર્વ્યાપારિતં ધનુઃ। ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રક્ષસામુગ્રતેજસામ્
રામે એક પણ કડવું શબ્દ કહ્યા વિના, પોતાના ધનુષ્યથી તીરો વરસાવીને, ચૌદ હજાર ભયાનક અને શક્તિશાળી રાક્ષસોને સંહાર્યા.
નિહતાનિ શરૈર્દીપ્તૈર્માનુષેણ પદાતિના। ખરશ્ચ નિહતઃ સંખ્યે દૂષણશ્ચ નિપાતિતઃ
માનવ રૂપે પગપાળા લડતા રામે તેજસ્વી તીરો વડે એ બધાને માર્યા; યુદ્ધમાં ખરા પણ માર્યા ગયા અને દુષણ પણ ધરાશાયી થયો.
હત્વા ત્રિશિરસં ચાપિ નિર્ભયા દણ્ડકાઃ કૃતાઃ। પિત્રા નિરસ્તઃ ક્રુદ્ધેન સભાર્યઃ ક્ષીણજીવિતઃ
ત્રિશિરા ને પણ સંહાર્યા પછી, રામે દંડકવનને નિર્ભય બનાવી દીધું; પોતાનાં ક્રોધિત પિતાએ ત્યજી દીધેલા રામ, પત્ની સાથે, હવે જીવનના અંતિમ સમયમાં છે.
સ હન્તા તસ્ય સૈન્યસ્ય રામઃ ક્ષત્રિયપાંસનઃ। અશીલઃ કર્કશસ્તીક્ષ્ણો મૂર્ખો લુબ્ધોઽજિતેન્દ્રિયઃ
એ રામ, જે એ સેના નો વિનાશક છે, ક્ષત્રિયોમાં કલંકરૂપ છે—અધર્મી, કઠોર, ક્રૂર, મૂર્ખ, લોભી અને ઇન્દ્રિયોને કાબૂમાં ન રાખનાર છે.
ત્યક્તધર્મા ત્વધર્માત્મા ભૂતાનામહિતે રતઃ। યેન વૈરં વિનારણ્યે સત્ત્વમાસ્થાય કેવલમ્
એ ધર્મ છોડીને અધર્મમાં મન લગાવનાર છે, જીવજંતુઓને દુઃખ આપવામાં આનંદ મેળવનાર છે; જંગલમાં કોઈ શત્રુતા વિના જ હિંસા કરી રહ્યો છે.
કર્ણનાસાપહારેણ ભગિની મે વિરૂપિતા। અસ્ય ભાર્યાં જનસ્થાનાત્ સીતાં સુરસુતોપમામ્
મારી બહેનના કાન અને નાક કાપી તેને વિકૃત કરી નાખી; હવે હું જનસ્થાનમાંથી, દેવકન્યાને સમાન એવી તેની પત્ની સીતાને પકડી લઈ જઈશ.
આનયિષ્યામિ વિક્રમ્ય સહાયસ્તત્ર મે ભવ। ત્વયા હ્યહં સહાયેન પાર્શ્વસ્થેન મહાબલ
હું બળપૂર્વક તેને લઈ આવીશ—તુ મારો સાથી બન; તું મારી બાજુએ ઊભો રહીશ તો, મહાબલી, હું નિશ્ચિત સફળ થાઈશ.
ભ્રાતૃભિશ્ચ સુરાન્ સર્વાન્ નાહમત્રાભિચિન્તયે। તત્સહાયો ભવ ત્વં મે સમર્થો હ્યસિ રાક્ષસ
ભલે બધા દેવતાઓ અને તેમના ભાઈઓ પણ આવી જાય, તો પણ મને કોઈ ભય નથી; તું જ મારો સહયોગી બન, કેમ કે તું ખરેખર સમર્થ છે, રાક્ષસ.
વીર્યે યુદ્ધે ચ દર્પે ચ ન હ્યસ્તિ સદૃશસ્તવ। ઉપાયતો મહાન્ શૂરો મહામાયાવિશારદઃ
બળ, યુદ્ધ અને ગર્વમાં તારો કોઈ સમાન નથી; તું મહાન વીર છે, મહાન માયા અને યુક્તિઓમાં પારંગત છે.
એતદર્થમહં પ્રાપ્તસ્ત્વત્સમીપં નિશાચર। શૃણુ તત્ કર્મ સાહાય્યે યત્ કાર્યં વચનાન્મમ
આ માટે જ હું તારા પાસે આવ્યો છું, રાત્રિમાં ફરનાર; હવે સાંભળ, મારી વાત પ્રમાણે, સહયોગી તરીકે તારે શું કરવું છે.
સૌવર્ણસ્ત્વં મૃગો ભૂત્વા ચિત્રો રજતબિન્દુભિઃ। આશ્રમે તસ્ય રામસ્ય સીતાયાઃ પ્રમુખે ચર
તું સોનેરી રંગનો, ચાંદીના ચિતરાયેલા ટપકાંવાળો હરણ બની, રામના આશ્રમમાં, સીતા સામે ફરતો રહે.
ત્વાં તુ નિઃસંશયં સીતા દૃષ્ટ્વા તુ મૃગરૂપિણમ્। ગૃહ્યતામિતિ ભર્તારં લક્ષ્મણં ચાભિધાસ્યતિ
તને હરણના રૂપમાં જોઈને, સીતા નિશ્ચયે પોતાના પતિ અને લક્ષ્મણને તને પકડવા કહેશે.
તતસ્તયોરપાયે તુ શૂન્યે સીતાં યથાસુખમ્। નિરાબાધો હરિષ્યામિ રાહુશ્ચન્દ્રપ્રભામિવ
પછી, જ્યારે એ બે દૂર જશે અને આસપાસ કોઈ નહીં હોય, ત્યારે હું આરામથી સીતાને પકડી લઈ જઈશ, જેમ રાહુ ચાંદનીને પકડી લે છે.
તતઃ પશ્ચાત્ સુખં રામે ભાર્યાહરણકર્શિતે। વિશ્રબ્ધં પ્રહરિષ્યામિ કૃતાર્થેનાન્તરાત્મના
પછી, જ્યારે રામ પોતાની પત્નીના અપહરણથી દુઃખી થશે, ત્યારે હું શાંતિથી તેને મારીશ, કારણ કે મારું કામ પૂરું થઈ ગયું હશે અને મન તૃપ્ત થશે.
તસ્ય રામકથાં શ્રુત્વા મારીચસ્ય મહાત્મનઃ। શુષ્કં સમભવદ્ વક્ત્રં પરિત્રસ્તો બભૂવ ચ
રાવણ પાસેથી રામની વાતો સાંભળીને, મહાત્મા મારીચનું મોં સુકાઈ ગયું અને તે ભયથી કંપી ઉઠ્યો.
ઓષ્ઠૌ પરિલિહન્ શુષ્કૌ નેત્રૈરનિમિષૈરિવ। મૃતભૂત ઇવાર્તસ્તુ રાવણં સમુદૈક્ષત
સૂકાઈ ગયેલા હોઠ ચાટતા, આંખો પલકાવ્યા વિના, મરણ પામેલા જેવો દુઃખી મારીચ, રાવણને નિહાળતો રહ્યો.