સ તદ્ દત્તં મઘવતા સુરરાજેન ધીમતા। સંદધે ચ સ ધર્માત્મા મુમોચ ચ ખરં પ્રતિ
તે તીર, જે બુદ્ધિશાળી દેવરાજ ઇન્દ્રે આપેલું હતું, ધર્મનિષ્ઠ રામે ધનુષ પર ચડાવ્યું અને ખરા તરફ છોડ્યું.
સ વિમુક્તો મહાબાણો નિર્ઘાતસમનિઃસ્વનઃ। રામેણ ધનુરાયમ્ય ખરસ્યોરસિ ચાપતત્
રામે ધનુષ ખેંચી, ગર્જના કરતા તે મહાતીર છોડ્યો, જે સીધો ખરા ના છાતી પર વાગ્યો.
સ પપાત ખરો ભૂમૌ દહ્યમાનઃ શરાગ્નિના। રુદ્રેણેવ વિનિર્દગ્ધઃ શ્વેતારણ્યે યથાન્ધકઃ
તીર અગ્નિથી દાઝાઈને ખરા જમીન પર પડી ગયો, જેમ રુદ્રે ક્યારેક શ્વેતવનમાં અંધક ને ભસ્મ કરી દીધો હતો.
સ વૃત્ર ઇવ વજ્રેણ ફેનેન નમુચિર્યથા। બલો વેન્દ્રાશનિહતો નિપપાત હતઃ ખરઃ
ખરા, મારાઈને, વીજળીથી વિદ્રા પડ્યો હોય તેમ, કે ફેનથી નમુચિ, કે ઇન્દ્રના તડાકાથી બલ, એમ જમીન પર ઢળી પડ્યો.
એતસ્મિન્નન્તરે દેવાશ્ચારણૈઃ સહ સંગતાઃ। દુન્દુભીંશ્ચાભિનિઘ્નન્તઃ પુષ્પવર્ષં સમન્તતઃ
એ સમયે દેવો અને ગંધર્વો ભેગા થયા, તેમણે ડુંડાળ વગાડ્યા અને ચારે બાજુ ફૂલોની વર્ષા કરી.
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રક્ષસાં કામરૂપિણામ્। ખરદૂષણમુખ્યાનાં નિહતાનિ મહામૃધે
ખરા અને દુષણના નેતૃત્વ હેઠળના ચૌદ હજાર માયાવાળી રાક્ષસો એ મહાયુદ્ધમાં માર્યા ગયા.
અહો બત મહત્કર્મ રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ। અહો વીર્યમહો દાર્ઢ્યં વિષ્ણોરિવ હિ દૃશ્યતે
અરે, રામ જે પોતાને ઓળખે છે, એનું આ કેટલું મહાન કાર્ય છે! અરે, શું બળ, શું સ્થિરતા—એ તો વિષ્ણુ જેવો જ દેખાય છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા તે સર્વે યયુર્દેવા યથાગતમ્। તતો રાજર્ષયઃ સર્વે સંગતાઃ પરમર્ષયઃ
આવી રીતે બોલીને બધા દેવો જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા; પછી બધા રાજર્ષિ અને મહર્ષિઓ ત્યાં ભેગા થયા.
સભાજ્ય મુદિતા રામં સાગસ્ત્યા ઇદમબ્રુવન્। એતદર્થં મહાતેજા મહેન્દ્રઃ પાકશાસનઃ
આનંદથી રામનું સન્માન કરીને, અગસ્ત્ય સાથે, તેઓએ કહ્યું: 'આ માટે મહાબળવાન ઇન્દ્ર, વૃત્રના સંહારક—'
શરભઙ્ગાશ્રમં પુણ્યમાજગામ પુરંદરઃ। આનીતસ્ત્વમિમં દેશમુપાયેન મહર્ષિભિઃ
—'શરભંગના પવિત્ર આશ્રમમાં આવ્યા હતા; મહર્ષિઓએ ઉપાય કરીને તમને આ પ્રદેશમાં લાવ્યા હતા.'
એષાં વધાર્થં શત્રૂણાં રક્ષસાં પાપકર્મણામ્। તદિદં નઃ કૃતં કાર્યં ત્વયા દશરથાત્મજ
'આ પાપી રાક્ષસ શત્રુઓના વિનાશ માટે, દશરથપુત્ર, આ કાર્ય તારા દ્વારા પૂર્ણ થયું છે.'
સ્વધર્મં પ્રચરિષ્યન્તિ દણ્ડકેષુ મહર્ષયઃ। એતસ્મિન્નન્તરે વીરો લક્ષ્મણઃ સહ સીતયા
હવે દંડકમાં મહર્ષિઓ પોતાનો ધર્મ આચરી શકશે; એ વચ્ચે, વીરસ્વરૂપ લક્ષ્મણ, સીતાની સાથે—
ગિરિદુર્ગાદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય સંવિવેશાશ્રમે સુખી તતો રામસ્તુ વિજયી પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ
પર્વતના દુર્ગમાંથી બહાર આવીને વિજયી અને મહર્ષિઓ દ્વારા સન્માનિત થયેલા રામ આનંદપૂર્વક આશ્રમમાં પ્રવેશ્યા.
પ્રવિવેશાશ્રમં વીરો લક્ષ્મણેનાભિપૂજિતઃ। તં દૃષ્ટ્વા શત્રુહન્તારં મહર્ષીણાં સુખાવહમ્
વીર રામ, લક્ષ્મણ દ્વારા આદરપૂર્વક આવકારવામાં આવી આશ્રમમાં પ્રવેશ્યા; શત્રુઓના સંહારક અને મહર્ષિઓને સુખ આપનાર એવા રામને જોઈને,
બભૂવ હૃષ્ટા વૈદેહી ભર્તારં પરિષસ્વજે। મુદા પરમયા યુક્તા દૃષ્ટ્વા રક્ષોગણાન્ હતાન્। રામં ચૈવાવ્યયં દૃષ્ટ્વા તુતોષ જનકાત્મજા
વૈદેહી ખૂબ આનંદિત થઈ અને પતિને ભેટી; રાક્ષસોની ટોળીને સંહારેલી જોઈ અને અવિનાશી રામને નિહાળી જનકની પુત્રી પરમ આનંદથી તૃપ્ત થઈ.
તતસ્તુ તં રાક્ષસસઙ્ઘમર્દનં સમ્પૂજ્યમાનં મુદિતૈર્મહાત્મભિઃ। પુનઃ પરિષ્વજ્ય મુદાન્વિતાનના બભૂવ હૃષ્ટા જનકાત્મજા તદા
પછી, રાક્ષસોની ટોળીને દબાવનાર અને આનંદિત મહાત્માઓ દ્વારા સન્માનિત થતા રામને, જનકની પુત્રી ખુશીથી ઝગમગતા ચહેરા સાથે ફરીથી ભેટી અને અત્યંત પ્રસન્ન થઈ.
thumb|એકત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે એકત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો એકત્રીસમો સર્ગ સાંભળો.
ત્વરમાણસ્તતો ગત્વા જનસ્થાનાદકમ્પનઃ। પ્રવિશ્ય લઙ્કાં વેગેન રાવણં વાક્યમબ્રવીત્
પછી અકંપન જનસ્થાનમાંથી ઝડપથી લંકા ગયો અને રાવણને મળીને કહ્યું.
જનસ્થાનસ્થિતા રાજન્ રાક્ષસા બહવો હતાઃ। ખરશ્ચ નિહતઃ સંખ્યે કથંચિદહમાગતઃ
રાજા, જનસ્થાનમાં રહેલા ઘણા રાક્ષસો માર્યા ગયા છે અને ખરા પણ યુદ્ધમાં માર્યો ગયો છે; હું તો કઈ રીતેક બચી આવ્યો છું.
એવમુક્તો દશગ્રીવઃ ક્રુદ્ધઃ સંરક્તલોચનઃ। અકમ્પનમુવાચેદં નિર્દહન્નિવ તેજસા
આ સાંભળીને દશમુખ રાવણ ગુસ્સે ભરાઈ લાલ આંખે તેજથી દહન કરતો હોય તેમ અકંપનને કહ્યું.
કેન ભીમં જનસ્થાનં હતં મમ પરાસુના। કો હિ સર્વેષુ લોકેષુ ગતિં નાધિગમિષ્યતિ
મારા ભયાનક જનસ્થાનને કોણે શસ્ત્રોથી નાશ કર્યું? આખા વિશ્વમાં એવો કોણ છે જે મૃત્યુને ટાળી શકે?
ન હિ મે વિપ્રિયં કૃત્વા શક્યં મઘવતા સુખમ્। પ્રાપ્તું વૈશ્રવણેનાપિ ન યમેન ચ વિષ્ણુના
મારે દુઃખ કરનારને તો ઇન્દ્ર, કુબેર, યમ કે વિષ્ણુ પણ સુખી રહી શકતા નથી.
કાલસ્ય ચાપ્યહં કાલો દહેયમપિ પાવકમ્। મૃત્યું મરણધર્મેણ સંયોજયિતુમુત્સહે
હું તો સમયને પણ સમય છું; આગને પણ ભસ્મ કરી શકું અને મૃત્યુને પણ તેના નિયમથી અંતે પહોંચાડી શકું.
વાતસ્ય તરસા વેગં નિહન્તુમપિ ચોત્સહે। દહેયમપિ સંક્રુદ્ધસ્તેજસાઽઽદિત્યપાવકૌ
હું પવનની ઝડપને પણ રોકી શકું અને ગુસ્સામાં સૂર્ય તથા અગ્નિને પણ મારા તેજથી દહાવી શકું.
તથા ક્રુદ્ધં દશગ્રીવં કૃતાઞ્જલિરકમ્પનઃ। ભયાત્ સંદિગ્ધયા વાચા રાવણં યાચતેઽભયમ્
એવી રીતે રાવણ ગુસ્સે ભરાયો ત્યારે અકંપન ભયથી હાથ જોડીને કાંપતી વાણીમાં રાવણને આશ્વાસન માગવા લાગ્યો.
દશગ્રીવોઽભયં તસ્મૈ પ્રદદૌ રક્ષસાં વરઃ। સ વિસ્રબ્ધોઽબ્રવીદ્ વાક્યમસંદિગ્ધમકમ્પનઃ
દશમુખ રાવણે, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, તેને નિર્ભયતા આપી; ત્યારે નિડર થયેલા અકંપને સ્પષ્ટ વચન કહ્યાં.
પુત્રો દશરથસ્યાસ્તે સિંહસંહનનો યુવા। રામો નામ મહાસ્કન્ધો વૃત્તાયતમહાભુજઃ
દશરથનો યુવાન પુત્ર, સિંહ સમાન કાંધવાળો, રામ નામે, વિશાળ ભુજાવાળો અને પહોળા છાતીવાળો ત્યાં રહે છે.
શ્યામઃ પૃથુયશાઃ શ્રીમાનતુલ્યબલવિક્રમઃ। હતસ્તેન જનસ્થાને ખરશ્ચ સહદૂષણઃ
શ્યામવર્ણ, વિશાળ યશવાળો, તેજસ્વી અને બળ-વીર્યમાં સમાન એવો રામ; એના હાથે જનસ્થાનમાં ખરા અને દુષણ બંને મારાયા.
અકમ્પનવચઃ શ્રુત્વા રાવણો રાક્ષસાધિપઃ। નાગેન્દ્ર ઇવ નિઃશ્વસ્ય ઇદં વચનમબ્રવીત્
અકંપનના વચન સાંભળીને રાક્ષસાધિપતિ રાવણ મહાન સાપની જેમ ઊંડો શ્વાસ લઈ એમ બોલ્યો.
સ સુરેન્દ્રેણ સંયુક્તો રામઃ સર્વામરૈઃ સહ। ઉપયાતો જનસ્થાનં બ્રૂહિ કચ્ચિદકમ્પન
અકંપન, શું એ રામ ઇન્દ્ર અને બધા દેવતાઓ સાથે મળીને જનસ્થાનમાં આવ્યો છે? સાચું કહેજે.