તતસ્તદ્ રાક્ષસં સૈન્યં ઘોરચર્માયુધધ્વજમ્। નિર્જગામ જનસ્થાનાન્મહાનાદં મહાજવમ્
પછી એ ભયાનક બચ્ચા, શસ્ત્રો અને ધ્વજોથી સજ્જ રાક્ષસોની સેના, જનસ્થાનમાંથી ભયાનક ગર્જના કરતી અને ઝડપથી આગળ વધી.
મુદ્ગરૈઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈઃ સુતીક્ષ્ણૈશ્ચ પરશ્વધૈઃ। ખડ્ગૈશ્ચક્રૈશ્ચ હસ્તસ્થૈર્ભ્રાજમાનૈઃ સતોમરૈઃ
મુદગર, ભાલા, ત્રિશૂળ, તીક્ષ્ણ કુહાડા, તલવાર અને ચક્ર હાથમાં લઈને, ગદા અને તોમરા સાથે તેજસ્વી રાક્ષસો હતા.
શક્તિભિઃ પરિઘૈર્ઘોરૈરતિમાત્રૈશ્ચ કાર્મુકૈઃ। ગદાસિમુસલૈર્વજ્રૈર્ગૃહીતૈર્ભીમદર્શનૈઃ
શક્તિ, ભયાનક લોખંડના દંડ, વિશાળ ધનુષ, ગદા, તલવાર, મુસળ અને વજ્ર જેવા ભયાનક શસ્ત્રો ધારણ કરનાર રાક્ષસો હતા.
રાક્ષસાનાં સુઘોરાણાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ। નિર્યાતાનિ જનસ્થાનાત્ ખરચિત્તાનુવર્તિનામ્
ખરાની આજ્ઞાને માનનારા, ભયાનક ચૌદ હજાર રાક્ષસો જનસ્થાનમાંથી બહાર પડ્યા.
તાંસ્તુ નિર્ધાવતો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાન્ ભીમદર્શનાન્। ખરસ્યાથ રથઃ કિંચિજ્જગામ તદનન્તરમ્
એ ભયાનક દેખાતા રાક્ષસો દોડતા જોઈ, પછી ખરા નો રથ થોડો પાછળથી આગળ વધ્યો.
સંચોદિતો રથઃ શીઘ્રં ખરસ્ય રિપુઘાતિનઃ। શબ્દેનાપૂરયામાસ દિશઃ સપ્રદિશસ્તથા
ખરાનો દુશ્મનોનો વિનાશ કરનાર રથ, પ્રેરણા મળતાં જ, ઝડપથી ધ્વનિથી દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ ભરી દીધા.
પ્રવૃદ્ધમન્યુસ્તુ ખરઃ ખરસ્વરો રિપોર્વધાર્થં ત્વરિતો યથાન્તકઃ। અચૂચુદત્ સારથિમુન્નદન્ પુન- ર્મહાબલો મેઘ ઇવાશ્મવર્ષવાન્
ખરાનો ક્રોધ વધ્યો હતો, અવાજ પણ ભયાનક હતો; દુશ્મનના વિનાશ માટે તે યમરાજ જેવો ઉતાવળે હતો. એણે ફરી ગર્જના કરી ને રથચાલકને ઉત્સાહ આપ્યો, જાણે મેઘ ગર્જના કરીને પથ્થર વરસાવે.
thumb|ત્રયોવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે ત્રયોવિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળો, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો ત્રીસમો સર્ગ.
તત્પ્રયાતં બલં ઘોરમશિવં શોણિતોદકમ્। અભ્યવર્ષન્મહાઘોરસ્તુમુલો ગર્દભારુણઃ
જ્યારે એ ભયાનક અને અશુભ સેના બહાર પડી, ત્યારે ગધેડાની જેમ લાલ રંગનું ભયાનક અને ગર્જનાભર્યું લોહીનું વરસાદ એમના પર પડ્યું.
નિપેતુસ્તુરગાસ્તસ્ય રથયુક્તા મહાજવાઃ। સમે પુષ્પચિતે દેશે રાજમાર્ગે યદૃચ્છયા
એ રથ સાથે જોડાયેલા ઝડપી ઘોડા, ફૂલોથી છવાયેલા રાજમાર્ગ પર, અચાનક પડી ગયા.
શ્યામં રુધિરપર્યન્તં બભૂવ પરિવેષણમ્। અલાતચક્રપ્રતિમં પ્રતિગૃહ્ય દિવાકરમ્
સૂર્યની આસપાસ, અગ્નિચક્ર જેવું, કાળાં અને લોહી જેવા લાલ રંગનું વર્તુળ દેખાયું.
તતો ધ્વજમુપાગમ્ય હેમદણ્ડં સમુચ્છ્રિતમ્। સમાક્રમ્ય મહાકાયસ્તસ્થૌ ગૃધ્રઃ સુદારુણઃ
પછી, ઊંચા સોનાના ધ્વજ પાસે, મોટું અને ભયાનક ગૃધ્ર આવીને એ ધ્વજ પર બેઠું.
જનસ્થાનસમીપે ચ સમાક્રમ્ય ખરસ્વનાઃ। વિસ્વરાન્ વિવિધાન્ નાદાન્ માંસાદા મૃગપક્ષિણઃ
જનસ્થાનની નજીક, માંસખોર જંગલી પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ ખરા જેવી ભયાનક અવાજો સાથે આવીને અનેક પ્રકારના ડરાવના અવાજો કરવા લાગ્યા.
વ્યાજહ્રુરભિદીપ્તાયાં દિશિ વૈ ભૈરવસ્વનમ્। અશિવં યાતુધાનાનાં શિવા ઘોરા મહાસ્વનાઃ
તે પ્રજ્વલિત દિશામાં, ભયાનક અને ભયપ્રદ યાતુધાનોએ, ભયાનક અવાજો કર્યા, જે સુખદ પણ ડરાવનાં લાગતા હતા.
પ્રભિન્નગજસંકાશાસ્તોયશોણિતધારિણઃ। આકાશં તદનાકાશં ચક્રુર્ભીમામ્બુવાહકાઃ
વિશાળ વાદળો, ફાટેલા હાથી જેવી દેખાતી અને લોહી-પાણીની ધારા ધરાવતી, આકાશ પર છવાઈ ગઈ જેથી આકાશ દેખાતું જ ન હતું.
બભૂવ તિમિરં ઘોરમુદ્ધતં રોમહર્ષણમ્। દિશો વા પ્રદિશો વાપિ સુવ્યક્તં ન ચકાશિરે
એક ભયાનક અને ઉગ્ર અંધકાર ફેલાયો, જેનાથી રોમાંચ આવી ગયો; દિશાઓ કે મધ્ય દિશાઓ પણ સ્પષ્ટ દેખાતી નહોતી.
ક્ષતજાર્દ્રસવર્ણાભા સંધ્યા કાલં વિના બભૌ। ખરં ચાભિમુખં નેદુસ્તદા ઘોરા મૃગાઃ ખગાઃ
કોઈ સમય વિના સંધ્યા તાજા લોહી જેવી રંગતથી ઝગમગતી હતી; ત્યારે ભયાનક પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ ખરા તરફ મોઢું કરીને ડરાવના અવાજો કરવા લાગ્યા.
કઙ્કગોમાયુગૃધ્રાશ્ચ ચુક્રુશુર્ભયશંસિનઃ। નિત્યાશિવકરા યુદ્ધે શિવા ઘોરનિદર્શનાઃ
કાંક, ગોમાયુ અને ગૃધ્રોએ ભયજનક અવાજો કર્યા, જે યુદ્ધમાં હંમેશા અશુભ સંકેત આપતા અને ભયાનક લાગતા હતા.
નેદુર્બલસ્યાભિમુખં જ્વાલોદ્ગારિભિરાનનૈઃ। કબન્ધઃ પરિઘાભાસો દૃશ્યતે ભાસ્કરાન્તિકે
બલાની સામે, જ્વાળા ઉગાળતા મોઢાવાળા, પરઘ જેવી આકાર ધરાવતો કબંધ, સૂર્યની નજીક દેખાયો.
જગ્રાહ સૂર્યં સ્વર્ભાનુરપર્વણિ મહાગ્રહઃ। પ્રવાતિ મારુતઃ શીઘ્રં નિષ્પ્રભોઽભૂદ્ દિવાકરઃ
મહાપ્રેત સ્વર્ભાનુએ અયોગ્ય સમયે સૂર્યને પકડી લીધો; પવન જોરથી ફૂંકાયો અને સૂર્યની તેજસ્વિતા ઓછી પડી ગઈ.
ઉત્પેતુશ્ચ વિના રાત્રિં તારાઃ ખદ્યોતસપ્રભાઃ। સંલીનમીનવિહગા નલિન્યઃ શુષ્કપઙ્કજાઃ
રાત્રિ વિના જ તારાઓ જ્યોતપંખી જેવી ઝગમગતી દેખાઈ; કમળો, જેમાં માછલીઓ અને પક્ષીઓ છુપાઈ ગયા હતા, સુકાઈને કાંઈક થઈ ગયા.
તસ્મિન્ ક્ષણે બભૂવુશ્ચ વિના પુષ્પફલૈર્દ્રુમાઃ। ઉદ્ધૂતશ્ચ વિના વાતં રેણુર્જલધરારુણઃ
તે ક્ષણે વૃક્ષો ફૂલો અને ફળ વિના થઈ ગયા; અને વાદળ જેવા લાલ ધૂળ, પવન વિના જ ઉડી ઉડીને ફેલાઈ ગઈ.
ચીચીકૂચીતિ વાશ્યન્ત્યો બભૂવુસ્તત્ર સારિકાઃ। ઉલ્કાશ્ચાપિ સનિર્ઘોષા નિપેતુર્ઘોરદર્શનાઃ
ત્યાં શારિકાઓ 'ચીચી' અને 'કૂચી' અવાજો કરતા રડવા લાગી; અને ભયાનક, ગર્જના કરતી ઉલ્કાઓ નીચે પડવા લાગી.
પ્રચચાલ મહી ચાપિ સશૈલવનકાનના। ખરસ્ય ચ રથસ્થસ્ય નર્દમાનસ્ય ધીમતઃ
પૃથ્વી, તેના પર્વતો, વનો અને જંગલો સાથે ધ્રૂજી ઉઠી; કારણ કે ખરા પોતાના રથમાં બેઠા ગર્જના કરતા હતા.
પ્રાકમ્પત ભુજઃ સવ્યઃ સ્વરશ્ચાસ્યાવસજ્જત। સાસ્રા સમ્પદ્યતે દૃષ્ટિઃ પશ્યમાનસ્ય સર્વતઃ
ખરાનો ડાબો હાથ કંપી ઉઠ્યો, અવાજ અટકી ગયો અને ચારે બાજુ જોતા તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
લલાટે ચ રુજો જાતા ન ચ મોહાન્ન્યવર્તત। તાન્ સમીક્ષ્ય મહોત્પાતાનુત્થિતાન્ રોમહર્ષણાન્
માથા પર દુઃખ થવા લાગ્યું, છતાં પણ ભ્રમથી પાછા ફર્યા નહીં; એ ભયાનક અને રોમાંચક સંકેતો જોઈને.
અબ્રવીદ્ રાક્ષસાન્ સર્વાન્ પ્રહસન્ સ ખરસ્તદા। મહોત્પાતાનિમાન્ સર્વાનુત્થિતાન્ ઘોરદર્શનાન્
પછી ખરા હસતાં બધા રાક્ષસોને કહ્યું: 'આ બધા મહાન અને ભયાનક સંકેતો ઊભા થયા છે.'
ન ચિન્તયામ્યહં વીર્યાદ્ બલવાન્ દુર્બલાનિવ। તારા અપિ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પાતયેયં નભસ્તલાત્
હું એ વિશે ચિંતા કરતો નથી; મારી શક્તિથી મજબૂત અને નબળા બંનેને સમાન માનું છું. હું તો તીક્ષ્ણ બાણોથી આકાશમાંથી તારાઓ પણ નીચે પાડી શકું.
મૃત્યું મરણધર્મેણ સંક્રુદ્ધો યોજયામ્યહમ્। રાઘવં તં બલોત્સિક્તં ભ્રાતરં ચાપિ લક્ષ્મણમ્
હું ક્રોધિત થઈને મૃત્યુના નિયમ પ્રમાણે, પોતાની શક્તિ પર ગર્વ કરનારા રાઘવ અને તેના ભાઈ લક્ષ્મણને મૃત્યુ આપીને જ છૂટું.
અહત્વા સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈર્નોપાવર્તિતુમુત્સહે। યન્નિમિત્તં તુ રામસ્ય લક્ષ્મણસ્ય વિપર્યયઃ
હું તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને મારી નાખ્યા વિના પાછો ફરી શકતો નથી; કેમ કે રામ અને લક્ષ્મણનો અંત લાવવો એ જ મારા માટે મુખ્ય છે.