મુહૂર્તં ભવ સૌમિત્રે સીતાયાઃ પ્રત્યનન્તરઃ। ઇમાનસ્યા વધિષ્યામિ પદવીમાગતાનિહ
હે સૌમિત્ર, થોડી વારમાં અહીં સીતાજી પાસે રહી જા; આ રસ્તે જે આવ્યા છે, હું તેમને નાશ કરી દઈશ.
વાક્યમેતત્ તતઃ શ્રુત્વા રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ। તથેતિ લક્ષ્મણો વાક્યં રાઘવસ્ય પ્રપૂજયન્
રામજીના આ આદેશ સાંભળીને, લક્ષ્મણે વિનમ્રતાથી 'જેમ કહ્યો તેમ' કહીને રાઘવના વચનને માન આપ્યો.
રાઘવોઽપિ મહચ્ચાપં ચામીકરવિભૂષિતમ્। ચકાર સજ્યં ધર્માત્મા તાનિ રક્ષાંસિ ચાબ્રવીત્
પવિત્ર સ્વભાવ ધરાવતાં રાઘવે સોનાથી સજ્જ મોટું ધનુષ્ય હાથમાં લીધું, તેને તાણ્યું અને રાક્ષસોને સંબોધન કર્યું.
પુત્રૌ દશરથસ્યાવાં ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। પ્રવિષ્ટૌ સીતયા સાર્ધં દુશ્ચરં દણ્ડકાવનમ્
અમે દશરથના પુત્ર, ભાઈ રામ અને લક્ષ્મણ, સીતાજી સાથે આ કઠિન દંડકવનમાં પ્રવેશ્યા છીએ.
ફલમૂલાશનૌ દાન્તૌ તાપસૌ બ્રહ્મચારિણૌ। વસન્તૌ દણ્ડકારણ્યે કિમર્થમુપહિંસથ
અમે ફળમૂળ ખાઈએ છીએ, સંયમ રાખીએ છીએ, વ્રત પાળીએ છીએ અને દંડકવનમાં રહેીએ છીએ—તો પછી તમે અમને શા માટે દુઃખ આપો છો?
યુષ્માન્ પાપાત્મકાન્ હન્તું વિપ્રકારાન્ મહાહવે। ઋષીણાં તુ નિયોગેન સમ્પ્રાપ્તઃ સશરાસનઃ
હું ધનુષ્ય અને બાણ લઈને, ઋષિઓના આદેશથી, મહાસંગ્રામમાં દુષ્કર્મી અને પાપી એવા તમારો નાશ કરવા આવ્યો છું.
તિષ્ઠતૈવાત્ર સંતુષ્ટા નોપવર્તિતુમર્હથ। યદિ પ્રાણૈરિહાર્થો વો નિવર્તધ્વં નિશાચરાઃ
અહીં શાંતિથી ઊભા રહો, પાછા ફરવાની જરૂર નથી; જો તમારે જીવ બચાવવો હોય તો, હે રાત્રીચર, અહીંથી દૂર જાવ.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસાસ્તે ચતુર્દશ। ઊચુર્વાચં સુસંક્રુદ્ધા બ્રહ્મઘ્નાઃ શૂલપાણયઃ
રામજીના આ વચન સાંભળીને, ચૌદ રાક્ષસો, બ્રાહ્મણહંતક અને ભાલા ધરાવનારા, ભારે ગુસ્સાથી જવાબ આપ્યો.
સંરક્તનયના ઘોરા રામં સંરક્તલોચનમ્। પરુષા મધુરાભાષં હૃષ્ટા દૃષ્ટપરાક્રમમ્
ભયાનક અને લાલ આંખવાળા એ રાક્ષસો, લાલ આંખે જ રામજીને જોઈ, કઠોર પણ મીઠા શબ્દોમાં, તેમની શૂરવીરતાથી ખુશ થઈને બોલ્યા.
ક્રોધમુત્પાદ્ય નો ભર્તુઃ ખરસ્ય સુમહાત્મનઃ। ત્વમેવ હાસ્યસે પ્રાણાન્ સદ્યોઽસ્માભિર્હતો યુધિ
તમે અમારા પ્રભુ ખરા મહાબલી ખરા નો ક્રોધ ઉશ્કેર્યો છે, હવે અમે જ યુદ્ધમાં તને તરત જ મારી નાખી, તારો પ્રાણ લઈ લઈએ.
કા હિ તે શક્તિરેકસ્ય બહૂનાં રણમૂર્ધનિ। અસ્માકમગ્રતઃ સ્થાતું કિં પુનર્યોદ્ધુમાહવે
એકલા તારી પાસે કેટલી શક્તિ છે કે તું અમને બધાને સામે ઊભો રહી શકે, યુદ્ધ તો દૂર રહીને?
એભિર્બાહુપ્રયુક્તૈશ્ચ પરિઘૈઃ શૂલપટ્ટિશૈઃ। પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યસિ વીર્યં ચ ધનુશ્ચ કરપીડિતમ્
અમારા હાથથી ફેંકાયેલા ગદા, ભાલા અને શૂળથી તું તારો પ્રાણ, તારી તાકાત અને હાથમાં પકડેલું ધનુષ્ય બધું ગુમાવી દેશે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સંરબ્ધા રાક્ષસાસ્તે ચતુર્દશ। ઉદ્યતાયુધનિસ્ત્રિંશા રામમેવાભિદુદ્રુવુઃ
આ રીતે કહીને, ચૌદે રાક્ષસો ગુસ્સાથી હથિયાર અને તલવાર ઉંચકી, સીધા રામજી પર તૂટી પડ્યા.
ચિક્ષિપુસ્તાનિ શૂલાનિ રાઘવં પ્રતિ દુર્જયમ્। તાનિ શૂલાનિ કાકુત્સ્થઃ સમસ્તાનિ ચતુર્દશ
તેઓએ અપરાજેય રાઘવ પર ચૌદ ભાલા ફેંક્યા.
તાવદ્ભિરેવ ચિચ્છેદ શરૈઃ કાઞ્ચનભૂષિતૈઃ। તતઃ પશ્ચાન્મહાતેજા નારાચાન્ સૂર્યસંનિભાન્
રામજીએ સોનાથી શોભતા પોતાના બાણોથી એ બધા ભાલા કાપી નાખ્યા; પછી તેજસ્વી રામે સૂર્ય જેવી તેજવાળા નારાચ બાણ હાથમાં લીધા.
જગ્રાહ પરમક્રુદ્ધશ્ચતુર્દશ શિલાશિતાન્। ગૃહીત્વા ધનુરાયમ્ય લક્ષ્યાનુદ્દિશ્ય રાક્ષસાન્
ઘોર ક્રોધથી રામજીએ ચૌદ તીક્ષ્ણ, પથ્થરનાં અગ્રવાળા બાણ લીધા, ધનુષ્ય તાણ્યું અને રાક્ષસોને નિશાન બનાવીને તાણ્યાં.
વિનિષ્પેતુસ્તદા ભૂમૌ વલ્મીકાદિવ પન્નગાઃ। તૈર્ભગ્નહૃદયા ભૂમૌ છિન્નમૂલા ઇવ દ્રુમાઃ
તેઓ જમીન પર એ રીતે પડ્યા જેમ કે વાંદળીમાંથી સાપ બહાર પડે; તેમના હૃદય તૂટી ગયા અને તેઓ જમીન પર મૂળથી કપાયેલા વૃક્ષ જેવું પડી રહ્યા.
નિપેતુઃ શોણિતસ્નાતા વિકૃતા વિગતાસવઃ। તાન્ ભૂમૌ પતિતાન્ દૃષ્ટ્વા રાક્ષસી ક્રોધમૂર્છિતા
તેઓ લોહીથી ભીંજાઈ, વિકૃત અને નિર્જીવ થઈ જમીન પર પડ્યા; તેમને એમ જોયા પછી રાક્ષસી ક્રોધથી ભરાઈ ગઈ.
ઉપગમ્ય ખરં સા તુ કિંચિત્સંશુષ્કશોણિતા। પપાત પુનરેવાર્તા સનિર્યાસેવ વલ્લરી
તે રક્ત થોડુંક સુકાઈ ગયેલું હતું, એવી શૂર્પણખા ખરા પાસે પહોંચી અને દુઃખથી ફરીથી જમીન પર પડી ગઈ, જાણે રસ વિના લતાવેલો છોડ સુકાઈ જાય.
ભ્રાતુઃ સમીપે શોકાર્તા સસર્જ નિનદં મહત્ । સસ્વરં મુમુચે બાષ્પં વિવર્ણવદના તદા
ભાઈની નજીક ખૂબ જ દુઃખી થઈને એણે મોટો રડવાનો અવાજ કર્યો અને કંપતી અવાજે, ફિક્કુ ચહેરે, આંખમાંથી આંસુ વહાવ્યા.
નિપાતિતાન્ પ્રેક્ષ્ય રણે તુ રાક્ષસાન્ પ્રધાવિતા શૂર્પણખા પુનસ્તતઃ। વધં ચ તેષાં નિખિલેન રક્ષસાં શશંસ સર્વં ભગિની ખરસ્ય સા
યુદ્ધમાં રાક્ષસોને પડેલા જોઈ, શૂર્પણખા ત્યાંથી ભાગી ગઈ અને પછી પોતાના ભાઈ ખરા પાસે જઈને બધા રાક્ષસોના વિનાશની વાત કહી.
thumb|એકવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે એકવિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો એકવીસમો સર્ગ સાંભળો.
સ પુનઃ પતિતાં દૃષ્ટ્વા ક્રોધાચ્છૂર્પણખાં પુનઃ। ઉવાચ વ્યક્તયા વાચા તામનર્થાર્થમાગતામ્
પછી ફરીથી શૂર્પણખાને પડી ગયેલી જોઈ, ખરા ગુસ્સે થઈને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં, મદદ માગવા આવેલી બહેનને કહ્યું.
મયા ત્વિદાનીં શૂરાસ્તે રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ। ત્વત્પ્રિયાર્થં વિનિર્દિષ્ટાઃ કિમર્થં રુદ્યતે પુનઃ
હવે મારા દ્વારા તારી خاطرે વીર અને માંસ ખોરાક રાક્ષસો મોકલવામાં આવ્યા છે, તો તું ફરી કેમ રડે છે?
ભક્તાશ્ચૈવાનુરક્તાશ્ચ હિતાશ્ચ મમ નિત્યશઃ। હન્યમાના ન હન્યન્તે ન ન કુર્યુર્વચો મમ
એ બધા મારા પર હંમેશાં ભક્ત, વફાદાર અને કલ્યાણકામી છે; જો તેઓ માર્યા જઈ રહ્યા હોય, તો પણ મારા આદેશને ક્યારેય અવગણશે નહીં.
કિમેતચ્છ્રોતુમિચ્છામિ કારણં યત્કૃતે પુનઃ। હા નાથેતિ વિનર્દન્તી સર્પવચ્ચેષ્ટસે ક્ષિતૌ
શું થયું છે? હું એ કારણ સાંભળવા ઈચ્છું છું, જેના લીધે તું 'હાય રક્ષક!' કહીને જમીન પર સાપ જેવી લથડતી રડે છે.
અનાથવદ્ વિલપસિ કિં નુ નાથે મયિ સ્થિતે। ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ મા મૈવં વૈક્લવ્યં ત્યજ્યતામિતિ
જ્યારે હું તારા માટે હાજર છું, ત્યારે તું અનાથ જેવી કેમ રડે છે? ઊઠ, ઊઠ! આવું દુર્બળ મન રાખીશ નહીં—આ નબળાઈ દૂર કર.
ઇત્યેવમુક્તા દુર્ધર્ષા ખરેણ પરિસાન્ત્વિતા। વિમૃજ્ય નયને સાસ્રે ખરં ભ્રાતરમબ્રવીત્
આ રીતે ભયાનક ખરા દ્વારા સમજાવાયાં પછી, એણે આંખોમાંથી આંસુ પુંછ્યા અને પોતાના ભાઈ ખરા સાથે બોલી.
અસ્મીદાનીમહં પ્રાપ્તા હતશ્રવણનાસિકા। શોણિતૌઘપરિક્લિન્ના ત્વયા ચ પરિસાન્ત્વિતા
હવે હું તારા પાસે આવી છું, મારા કાન અને નાક કપાઈ ગયા છે, લોહીથી ભીની છું અને તું મને શાંત કરી રહ્યો છે.
પ્રેષિતાશ્ચ ત્વયા શૂરા રાક્ષસાસ્તે ચતુર્દશ। નિહન્તું રાઘવં ઘોરં મત્પ્રિયાર્થં સલક્ષ્મણમ્
તારે મારા خاطرે ચૌદ વીર રાક્ષસોને રાઘવ અને લક્ષ્મણને મારવા મોકલ્યા હતા.