thumb|એકોનવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે એકોનવિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે શ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો ઓગણીસમો સર્ગ સાંભળો.
તાં તથા પતિતાં દૃષ્ટ્વા વિરૂપાં શોણિતોક્ષિતામ્। ભગિનીં ક્રોધસંતપ્તઃ ખરઃ પપ્રચ્છ રાક્ષસઃ
પછી ખરા રાક્ષસે પોતાની બહેનને આવી રીતે પડી, વિકૃત અને લોહીથી લથપથ જોઈ, ગુસ્સાથી ભરાઈને એને પૂછ્યું.
ઉત્તિષ્ઠ તાવદાખ્યાહિ પ્રમોહં જહિ સમ્ભ્રમમ્। વ્યક્તમાખ્યાહિ કેન ત્વમેવંરૂપા વિરૂપિતા
ઉઠ, હવે મને સાચું કહો, ભય અને મૂર્છા છોડો; સ્પષ્ટ કહો કે તને આવું કોણે કર્યું છે.
કઃ કૃષ્ણસર્પમાસીનમાશીવિષમનાગસમ્। તુદત્યભિસમાપન્નમઙ્ગુલ્યગ્રેણ લીલયા
કોણ છે જે કાળી સાપની સાથે રમતો હોય અને એ coiled (ગૂંચવાયેલા) ઝેરી સાપને મજા-મજા માં આંગળીથી સ્પર્શ કરે છે?
કાલપાશં સમાસજ્ય કણ્ઠે મોહાન્ન બુધ્યતે। યસ્ત્વામદ્ય સમાસાદ્ય પીતવાન્ વિષમુત્તમમ્
કોણ છે જે મૃત્યુનો ફાંસો ગળે પડ્યો હોવા છતાં મૂર્ખાઈથી સમજતો નથી અને આજે તને મળીને જાણે જહેર પી જાય છે?
બલવિક્રમસમ્પન્ના કામગા કામરૂપિણી। ઇમામવસ્થાં નીતા ત્વં કેનાન્તકસમાગતા
તને તો બળ અને પરાક્રમ છે, જ્યાં ઇચ્છો ત્યાં જઈ શકે છે, જે રૂપ ઇચ્છો એ ધારણ કરી શકે છે—તો પછી તને આ હાલતમાં કોણ લાવ્યું? જાણે તું મૃત્યુને જ મળી ગઈ હોય.
દેવગન્ધર્વભૂતાનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્। કોઽયમેવં મહાવીર્યસ્ત્વાં વિરૂપાં ચકાર હ
દેવ, ગંધર્વ, ભૂત કે મહાન ઋષિઓમાં એવો મહાબળવાન કોણ છે, જે તને આવું વિકૃત કરી શકે?
નહિ પશ્યામ્યહં લોકે યઃ કુર્યાન્મમ વિપ્રિયમ્। અમરેષુ સહસ્રાક્ષં મહેન્દ્રં પાકશાસનમ્
હું તો દુનિયામાં કોઈને આવું દુઃખ આપવાની હિંમત રાખે છે એવું માનતો જ નથી—even અમર દેવોમાં પણ નહીં, કે ઇન્દ્ર પકડધારી મહેન્દ્રમાં પણ નહીં.
અદ્યાહં માર્ગણૈઃ પ્રાણાનાદાસ્યે જીવિતાન્તગૈઃ। સલિલે ક્ષીરમાસક્તં નિષ્પિબન્નિવ સારસઃ
આજે હું મારા બાણોથી એની જીવલેણ અંત લાવી દઈશ, જેમ હંસ પાણીમાંથી દૂધ પી જાય છે એમ.
નિહતસ્ય મયા સંખ્યે શરસંકૃત્તમર્મણઃ। સફેનં રુધિરં કસ્ય મેદિની પાતુમિચ્છતિ
મારા બાણોથી યુદ્ધમાં જેના શરીરના મુખ્ય અંગો કાપી નાખવામાં આવશે, એનું ફેનાવતું લોહી પૃથ્વી પીવા ઇચ્છશે—એવો કોણ છે?
કસ્ય પત્રરથાઃ કાયાન્માંસમુત્કૃત્ય સંગતાઃ। પ્રહૃષ્ટા ભક્ષયિષ્યન્તિ નિહતસ્ય મયા રણે
મારા હાથથી યુદ્ધમાં મારાયેલા, જેના શરીરનું માંસ ગિધો ખુશ થઈને ચીરીને ખાશે—એવો કોણ છે?
તં ન દેવા ન ગન્ધર્વા ન પિશાચા ન રાક્ષસાઃ। મયાપકૃષ્ટં કૃપણં શક્તાસ્ત્રાતું મહાહવે
દેવો, ગંધર્વો, ભૂતો કે રાક્ષસો પણ એ દુર્ભાગીને મારા હાથથી મહાયુદ્ધમાં બચાવી શકશે નહીં.
ઉપલભ્ય શનૈઃ સંજ્ઞાં તં મે શંસિતુમર્હસિ। યેન ત્વં દુર્વિનીતેન વને વિક્રમ્ય નિર્જિતા
જ્યારે એ ધીરે ધીરે સંજ્ઞાનમાં આવી, ત્યારે તું મને કહેવું જોઈએ કે એ દુષ્ટે વનમાં તને કેવી રીતે હરાવી દીધી.
ઇતિ ભ્રાતુર્વચઃ શ્રુત્વા ક્રુદ્ધસ્ય ચ વિશેષતઃ। તતઃ શૂર્પણખા વાક્યં સબાષ્પમિદમબ્રવીત્
ભાઈના, ખાસ કરીને ક્રોધિત થયેલા ભાઈના, આ શબ્દો સાંભળીને, પછી શૂર્પણખાએ આંખોમાં આંસુ સાથે આ રીતે કહ્યું:
તરુણૌ રૂપસમ્પન્નૌ સુકુમારૌ મહાબલૌ। પુણ્ડરીકવિશાલાક્ષૌ ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરૌ
બે યુવાન, સુંદર, કોમળ અને અત્યંત બળવાન, કમળ જેવાં વિશાળ નેત્રો ધરાવતા, છાલ અને કાળી મૃગચર્મ પહેરેલા હતા—
ફલમૂલાશનૌ દાન્તૌ તાપસૌ બ્રહ્મચારિણૌ। પુત્રૌ દશરથસ્યાસ્તાં ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
ફળ-મૂળ ખાતા, સંયમિત, તપસ્વી અને બ્રહ્મચારી, એ બંને દશરથના પુત્રો, રામ અને લક્ષ્મણ છે.
ગન્ધર્વરાજપ્રતિમૌ પાર્થિવવ્યઞ્જનાન્વિતૌ। દેવૌ વા દાનવાવેતૌ ન તર્કયિતુમુત્સહે
એ બંને ગંધર્વરાજ જેવા દેખાતા, રાજચિહ્નોથી યુક્ત, દેવ છે કે દાનવ એ હું ઓળખી શકતી નથી.
તરુણી રૂપસમ્પન્ના સર્વાભરણભૂષિતા। દૃષ્ટા તત્ર મયા નારી તયોર્મધ્યે સુમધ્યમા
ત્યાં મેં એક યુવાન, સુંદર, સર્વાંગે આભૂષિત અને પાતળી કમરની સ્ત્રીને એ બંને વચ્ચે જોયી.
તાભ્યામુભાભ્યાં સમ્ભૂય પ્રમદામધિકૃત્ય તામ્। ઇમામવસ્થાં નીતાહં યથાનાથાસતી તથા
એ બંનેએ મળીને એ સ્ત્રીને કારણે મને આવી દયનીય, અનાથ જેવી હાલતમાં પોહચાડી છે.
એષ મે પ્રથમઃ કામઃ કૃતસ્તત્ર ત્વયા ભવેત્। તસ્યાસ્તયોશ્ચ રુધિરં પિબેયમહમાહવે
મારો પહેલો ઇચ્છા એ છે—તમે ત્યાં જઈને એ બંનેનો રક્તપાન કરવાનું સુખ મને આપો.
ઇતિ તસ્યાં બ્રુવાણાયાં ચતુર્દશ મહાબલાન્। વ્યાદિદેશ ખરઃ ક્રુદ્ધો રાક્ષસાનન્તકોપમાન્
એવાં શબ્દો કહેતી વખતે, ક્રોધિત ખરે, અંતકાળ સમાન ભયાનક ચૌદ રાક્ષસોને આદેશ આપ્યો.
માનુષૌ શસ્ત્રસમ્પન્નૌ ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરૌ। પ્રવિષ્ટૌ દણ્ડકારણ્યં ઘોરં પ્રમદયા સહ
બે મનુષ્યો, શસ્ત્રોથી સજ્જ, છાલ અને કાળી મૃગચર્મ પહેરેલા, એક સ્ત્રી સાથે ભયાનક દંડકવનમાં પ્રવેશ્યા છે.
તૌ હત્વા તાં ચ દુર્વૃત્તામુપાવર્તિતુમર્હથ। ઇયં ચ ભગિની તેષાં રુધિરં મમ પાસ્યતિ
એ બંને અને એ દુષ્ટ સ્ત્રીને મારીને પાછા આવો; અને આ એમની બહેન મારા માટે એમનું રક્ત પીશે.
મનોરથોઽયમિષ્ટોઽસ્યા ભગિન્યા મમ રાક્ષસાઃ। શીઘ્રં સમ્પાદ્યતાં ગત્વા તૌ પ્રમથ્ય સ્વતેજસા
હે રાક્ષસો, આ મારી બહેનની ઇચ્છા છે; ઝડપથી જાઓ અને તમારી શક્તિથી એમને હરાવો.
યુષ્માભિર્નિહતૌ દૃષ્ટ્વા તાવુભૌ ભ્રાતરૌ રણે। ઇયં પ્રહૃષ્ટા મુદિતા રુધિરં યુધિ પાસ્યતિ
જ્યારે તમે યુદ્ધમાં એ બંને ભાઈઓને મારી નાખશો, ત્યારે આ ખુશીથી એમનું રક્ત પીશે.
ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટા રાક્ષસાસ્તે ચતુર્દશ। તત્ર જગ્મુસ્તયા સાર્ધં ઘના વાતેરિતા ઇવ
આ રીતે આદેશ મળતાં, એ ચૌદ રાક્ષસો શૂર્પણખા સાથે ત્યાં ગયા, જાણે પવનથી હંકારાયેલા વાદળો જાય.
thumb|વિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે વિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો વીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
તતઃ શૂર્પણખા ઘોરા રાઘવાશ્રમમાગતા। રાક્ષસાનાચચક્ષે તૌ ભ્રાતરૌ સહ સીતયા
પછી ભયાનક શૂર્પણખા રાઘવના આશ્રમમાં આવી અને એ બંને ભાઈઓ તથા સીતાની વાત રાક્ષસોને કહી.
તે રામં પર્ણશાલાયામુપવિષ્ટં મહાબલમ્। દદૃશુઃ સીતયા સાર્ધં લક્ષ્મણેનાપિ સેવિતમ્
એમણે રામને પર્ણકુટીમાં બેઠેલા, સીતાની સાથે અને લક્ષ્મણની સેવા હેઠળ, જોયા.
તાં દૃષ્ટ્વા રાઘવઃ શ્રીમાનાગતાંસ્તાંશ્ચ રાક્ષસાન્। અબ્રવીદ્ ભ્રાતરં રામો લક્ષ્મણં દીપ્તતેજસમ્
એને અને એ રાક્ષસોને આવ્યા જોઈને, તેજસ્વી અને વિખ્યાત રાઘવે પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણને કહ્યું: