અદ્યેમાં ભક્ષયિષ્યામિ પશ્યતસ્તવ માનુષીમ્। ત્વયા સહ ચરિષ્યામિ નિઃસપત્ના યથાસુખમ્
આજે હું તારી સામે જ આ માનવી સ્ત્રીને ભક્ષી જઇશ અને પછી નિઃસહપત્ની બની તારી સાથે મનમોજી ફરતી રહીશ.
ઇત્યુક્ત્વા મૃગશાવાક્ષીમલાતસદૃશેક્ષણા। અભ્યગચ્છત્ સુસંક્રુદ્ધા મહોલ્કા રોહિણીમિવ
આવી વાત કહી, હરણકાંઈ જેવી આંખો અને લતા જેવી દૃષ્ટિ ધરાવતી એ રાક્ષસી ભારે ગુસ્સાથી રોહિણી તરફ દહકતી અગ્નિ જેવી દોડી ગઈ.
ક્રૂરૈરનાર્યૈઃ સૌમિત્રે પરિહાસઃ કથંચન। ન કાર્યઃ પશ્ય વૈદેહીં કથંચિત્ સૌમ્ય જીવતીમ્
હે સૌમિત્ર, ક્રૂર અને દુષ્ટ લોકો સાથે ક્યારેય મજાક કરવી નહીં. હે સૌમ્ય, જોઈ લે કે વૈદેહી કોઈ રીતે જીવતી રહે.
ઇમાં વિરૂપામસતીમતિમત્તાં મહોદરીમ્। રાક્ષસીં પુરુષવ્યાઘ્ર વિરૂપયિતુમર્હસિ
હે પુરુષશાર્દૂલ, આ કુરુપ, દુષ્ટ, ઉગ્ર અને મોટું પેટ ધરાવતી રાક્ષસીનું રૂપ બગાડવું જોઈએ.
ઇત્યુક્તો લક્ષ્મણસ્તસ્યાઃ ક્રુદ્ધો રામસ્ય પશ્યતઃ। ઉદ્ધૃત્ય ખડ્ગં ચિચ્છેદ કર્ણનાસે મહાબલઃ
એવું સાંભળીને, મહાબળવાન લક્ષ્મણે ગુસ્સે થઈ, રામની નજર સામે જ તલવાર કાઢી અને શૂર્પણખાની કાન અને નાક કાપી નાખ્યા.
નિકૃત્તકર્ણનાસા તુ વિસ્વરં સા વિનદ્ય ચ। યથાગતં પ્રદુદ્રાવ ઘોરા શૂર્પણખા વનમ્
કાન અને નાક કપાઈ ગયા પછી, ભયાનક શૂર્પણખાએ વિકૃત અવાજે ચીસો પાડી અને જે રસ્તે આવી હતી, એ જ રસ્તે જંગલમાં ભાગી ગઈ.
સા વિરૂપા મહાઘોરા રાક્ષસી શોણિતોક્ષિતા। નનાદ વિવિધાન્ નાદાન્ યથા પ્રાવૃષિ તોયદઃ
એ રાક્ષસી હવે વિકૃત, ભયાનક અને લોહીથી લથપથ થઈ ગઈ હતી; એ અનેક પ્રકારના ભયાનક અવાજો સાથે દહાડવા લાગી, જાણે ચોમાસામાં મેઘ ગર્જે.
સા વિક્ષરન્તી રુધિરં બહુધા ઘોરદર્શના। પ્રગૃહ્ય બાહૂ ગર્જન્તી પ્રવિવેશ મહાવનમ્
એ ભયાનક દેખાવાળી, અનેક રીતે લોહી વહાવતી, હાથ પકડીને ગર્જના કરતી શૂર્પણખા મોટાં જંગલમાં ઘૂસી ગઈ.
તતસ્તુ સા રાક્ષસસઙ્ઘસંવૃતં ખરં જનસ્થાનગતં વિરૂપિતા। ઉપેત્ય તં ભ્રાતરમુગ્રતેજસં પપાત ભૂમૌ ગગનાદ્ યથાશનિઃ
પછી એ વિકૃત શૂર્પણખા, જનસ્થાનમાં રાક્ષસોની ભીડથી ઘેરાયેલા અને ભયાનક તેજ ધરાવતા પોતાના ભાઈ ખરા પાસે પહોંચી અને જાણે આકાશમાંથી વીજળી પડતી હોય તેમ જમીન પર પડી ગઈ.
તતઃ સભાર્યં ભયમોહમૂર્ચ્છિતા સલક્ષ્મણં રાઘવમાગતં વનમ્। વિરૂપણં ચાત્મનિ શોણિતોક્ષિતા શશંસ સર્વં ભગિની ખરસ્ય સા
લોહીથી લથપથ, સ્વરૂપે વિકૃત અને ભયથી, ભ્રમથી તથા બેહોશ થઈ, એ ખરા પાસે પોતાની બહેન તરીકે બધું કહી દીધું—રામ, તેમની પત્ની અને લક્ષ્મણ જંગલમાં આવ્યા છે અને પોતે કેવી રીતે વિકૃત થઈ ગઈ છે.
thumb|એકોનવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે એકોનવિંશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે શ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો ઓગણીસમો સર્ગ સાંભળો.
તાં તથા પતિતાં દૃષ્ટ્વા વિરૂપાં શોણિતોક્ષિતામ્। ભગિનીં ક્રોધસંતપ્તઃ ખરઃ પપ્રચ્છ રાક્ષસઃ
પછી ખરા રાક્ષસે પોતાની બહેનને આવી રીતે પડી, વિકૃત અને લોહીથી લથપથ જોઈ, ગુસ્સાથી ભરાઈને એને પૂછ્યું.
ઉત્તિષ્ઠ તાવદાખ્યાહિ પ્રમોહં જહિ સમ્ભ્રમમ્। વ્યક્તમાખ્યાહિ કેન ત્વમેવંરૂપા વિરૂપિતા
ઉઠ, હવે મને સાચું કહો, ભય અને મૂર્છા છોડો; સ્પષ્ટ કહો કે તને આવું કોણે કર્યું છે.
કઃ કૃષ્ણસર્પમાસીનમાશીવિષમનાગસમ્। તુદત્યભિસમાપન્નમઙ્ગુલ્યગ્રેણ લીલયા
કોણ છે જે કાળી સાપની સાથે રમતો હોય અને એ coiled (ગૂંચવાયેલા) ઝેરી સાપને મજા-મજા માં આંગળીથી સ્પર્શ કરે છે?
કાલપાશં સમાસજ્ય કણ્ઠે મોહાન્ન બુધ્યતે। યસ્ત્વામદ્ય સમાસાદ્ય પીતવાન્ વિષમુત્તમમ્
કોણ છે જે મૃત્યુનો ફાંસો ગળે પડ્યો હોવા છતાં મૂર્ખાઈથી સમજતો નથી અને આજે તને મળીને જાણે જહેર પી જાય છે?
બલવિક્રમસમ્પન્ના કામગા કામરૂપિણી। ઇમામવસ્થાં નીતા ત્વં કેનાન્તકસમાગતા
તને તો બળ અને પરાક્રમ છે, જ્યાં ઇચ્છો ત્યાં જઈ શકે છે, જે રૂપ ઇચ્છો એ ધારણ કરી શકે છે—તો પછી તને આ હાલતમાં કોણ લાવ્યું? જાણે તું મૃત્યુને જ મળી ગઈ હોય.
દેવગન્ધર્વભૂતાનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્। કોઽયમેવં મહાવીર્યસ્ત્વાં વિરૂપાં ચકાર હ
દેવ, ગંધર્વ, ભૂત કે મહાન ઋષિઓમાં એવો મહાબળવાન કોણ છે, જે તને આવું વિકૃત કરી શકે?
નહિ પશ્યામ્યહં લોકે યઃ કુર્યાન્મમ વિપ્રિયમ્। અમરેષુ સહસ્રાક્ષં મહેન્દ્રં પાકશાસનમ્
હું તો દુનિયામાં કોઈને આવું દુઃખ આપવાની હિંમત રાખે છે એવું માનતો જ નથી—even અમર દેવોમાં પણ નહીં, કે ઇન્દ્ર પકડધારી મહેન્દ્રમાં પણ નહીં.
અદ્યાહં માર્ગણૈઃ પ્રાણાનાદાસ્યે જીવિતાન્તગૈઃ। સલિલે ક્ષીરમાસક્તં નિષ્પિબન્નિવ સારસઃ
આજે હું મારા બાણોથી એની જીવલેણ અંત લાવી દઈશ, જેમ હંસ પાણીમાંથી દૂધ પી જાય છે એમ.
નિહતસ્ય મયા સંખ્યે શરસંકૃત્તમર્મણઃ। સફેનં રુધિરં કસ્ય મેદિની પાતુમિચ્છતિ
મારા બાણોથી યુદ્ધમાં જેના શરીરના મુખ્ય અંગો કાપી નાખવામાં આવશે, એનું ફેનાવતું લોહી પૃથ્વી પીવા ઇચ્છશે—એવો કોણ છે?
કસ્ય પત્રરથાઃ કાયાન્માંસમુત્કૃત્ય સંગતાઃ। પ્રહૃષ્ટા ભક્ષયિષ્યન્તિ નિહતસ્ય મયા રણે
મારા હાથથી યુદ્ધમાં મારાયેલા, જેના શરીરનું માંસ ગિધો ખુશ થઈને ચીરીને ખાશે—એવો કોણ છે?
તં ન દેવા ન ગન્ધર્વા ન પિશાચા ન રાક્ષસાઃ। મયાપકૃષ્ટં કૃપણં શક્તાસ્ત્રાતું મહાહવે
દેવો, ગંધર્વો, ભૂતો કે રાક્ષસો પણ એ દુર્ભાગીને મારા હાથથી મહાયુદ્ધમાં બચાવી શકશે નહીં.
ઉપલભ્ય શનૈઃ સંજ્ઞાં તં મે શંસિતુમર્હસિ। યેન ત્વં દુર્વિનીતેન વને વિક્રમ્ય નિર્જિતા
જ્યારે એ ધીરે ધીરે સંજ્ઞાનમાં આવી, ત્યારે તું મને કહેવું જોઈએ કે એ દુષ્ટે વનમાં તને કેવી રીતે હરાવી દીધી.
ઇતિ ભ્રાતુર્વચઃ શ્રુત્વા ક્રુદ્ધસ્ય ચ વિશેષતઃ। તતઃ શૂર્પણખા વાક્યં સબાષ્પમિદમબ્રવીત્
ભાઈના, ખાસ કરીને ક્રોધિત થયેલા ભાઈના, આ શબ્દો સાંભળીને, પછી શૂર્પણખાએ આંખોમાં આંસુ સાથે આ રીતે કહ્યું:
તરુણૌ રૂપસમ્પન્નૌ સુકુમારૌ મહાબલૌ। પુણ્ડરીકવિશાલાક્ષૌ ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરૌ
બે યુવાન, સુંદર, કોમળ અને અત્યંત બળવાન, કમળ જેવાં વિશાળ નેત્રો ધરાવતા, છાલ અને કાળી મૃગચર્મ પહેરેલા હતા—
ફલમૂલાશનૌ દાન્તૌ તાપસૌ બ્રહ્મચારિણૌ। પુત્રૌ દશરથસ્યાસ્તાં ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
ફળ-મૂળ ખાતા, સંયમિત, તપસ્વી અને બ્રહ્મચારી, એ બંને દશરથના પુત્રો, રામ અને લક્ષ્મણ છે.
ગન્ધર્વરાજપ્રતિમૌ પાર્થિવવ્યઞ્જનાન્વિતૌ। દેવૌ વા દાનવાવેતૌ ન તર્કયિતુમુત્સહે
એ બંને ગંધર્વરાજ જેવા દેખાતા, રાજચિહ્નોથી યુક્ત, દેવ છે કે દાનવ એ હું ઓળખી શકતી નથી.
તરુણી રૂપસમ્પન્ના સર્વાભરણભૂષિતા। દૃષ્ટા તત્ર મયા નારી તયોર્મધ્યે સુમધ્યમા
ત્યાં મેં એક યુવાન, સુંદર, સર્વાંગે આભૂષિત અને પાતળી કમરની સ્ત્રીને એ બંને વચ્ચે જોયી.
તાભ્યામુભાભ્યાં સમ્ભૂય પ્રમદામધિકૃત્ય તામ્। ઇમામવસ્થાં નીતાહં યથાનાથાસતી તથા
એ બંનેએ મળીને એ સ્ત્રીને કારણે મને આવી દયનીય, અનાથ જેવી હાલતમાં પોહચાડી છે.
એષ મે પ્રથમઃ કામઃ કૃતસ્તત્ર ત્વયા ભવેત્। તસ્યાસ્તયોશ્ચ રુધિરં પિબેયમહમાહવે
મારો પહેલો ઇચ્છા એ છે—તમે ત્યાં જઈને એ બંનેનો રક્તપાન કરવાનું સુખ મને આપો.