કશ્યપઃ પ્રતિજગ્રાહ તાસામષ્ટૌ સુમધ્યમાઃ। અદિતિં ચ દિતિં ચૈવ દનૂમપિ ચ કાલકામ્
કશ્યપે એમાંથી આઠ સુમધ્યમા પુત્રીઓને સ્વીકારી: અદિતિ, દિતિ, દનુ અને કાલકા.
તામ્રાં ક્રોધવશાં ચૈવ મનું ચાપ્યનલામપિ। તાસ્તુ કન્યાસ્તતઃ પ્રીતઃ કશ્યપઃ પુનરબ્રવીત્
તામ્રા, ક્રોધવશા, મનુ અને અનલા. પછી પ્રસન્ન થઈ કશ્યપે એ પુત્રીઓને ફરીથી કહ્યું.
પુત્રાંસ્ત્રૈલોક્યભર્તૄન્ વૈ જનયિષ્યથ મત્સમાન્। અદિતિસ્તન્મના રામ દિતિશ્ચ દનુરેવ ચ
એ દીકરાઓ જન્મશે, જે ત્રણેય લોકના સ્વામી અને મારા સમાન શક્તિશાળી હશે; આ ઇચ્છાથી, અદિતિ, દિતિ અને દનુએ પુત્રો પેદા કર્યા, હે રામ.
કાલકા ચ મહાબાહો શેષાસ્ત્વમનસોઽભવન્। અદિત્યાં જજ્ઞિરે દેવાસ્ત્રયસ્ત્રિંશદરિંદમ
હે મહાબાહુ, કાળકા અને બીજા બધા મનથી જન્મ્યા; અદિતિમાંથી ત્રેત્રીસ દેવતાઓ જન્મ્યા, હે દુશ્મનોને હરાવનાર.
આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ પરંતપ। દિતિસ્ત્વજનયત્ પુત્રાન્ દૈત્યાંસ્તાત યશસ્વિનઃ
હે શત્રુઓને દહન કરનાર, આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર અને અશ્વિનીકુમારોએ જન્મ લીધો; પણ દિતિએ પ્રસિદ્ધ દૈત્યો જેવા પુત્રો પેદા કર્યા.
નરકં કાલકં ચૈવ કાલકાપિ વ્યજાયત। ક્રૌઞ્ચીં ભાસીં તથા શ્યેનીં ધૃતરાષ્ટ્રીં તથા શુકીમ્
નરક અને કાળકાનો પણ જન્મ થયો, તેમજ કાળકા પણ જન્મી; ક્રૌંચી, ભાસી, શ્યેની, ધૃતરાષ્ટ્રિ અને શુકી પણ જન્મ્યા.
તામ્રા તુ સુષુવે કન્યાઃ પઞ્ચૈતા લોકવિશ્રુતાઃ। ઉલૂકાઞ્જનયત્ ક્રૌઞ્ચી ભાસી ભાસાન્ વ્યજાયત
તામ્રાએ પાંચ દીકરીઓને જન્મ આપી, જે આખા જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે; ક્રૌંચીએ ઘુવડોને જન્મ આપ્યા, ભાસીએ બગલાઓને જન્મ આપ્યા.
શ્યેની શ્યેનાંશ્ચ ગૃધ્રાંશ્ચ વ્યજાયત સુતેજસઃ। ધૃતરાષ્ટ્રી તુ હંસાંશ્ચ કલહંસાશ્ચ સર્વશઃ
શ્યેનીએ શ્યેન અને શક્તિશાળી ગૃધ્રોને જન્મ આપ્યા; ધૃતરાષ્ટ્રિએ હંસ અને બધા પ્રકારના કલહંસોને જન્મ આપ્યા.
ચક્રવાકાંશ્ચ ભદ્રં તે વિજજ્ઞે સાપિ ભામિની। શુકી નતાં વિજજ્ઞે તુ નતાયાં વિનતા સુતા
એ તેજસ્વિએ ચક્રવાક પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા, હે શુભે; શુકીએ નતાને જન્મ આપી, અને નતાથી વિનતા દીકરી તરીકે જન્મી.
દશ ક્રોધવશા રામ વિજજ્ઞેઽપ્યાત્મસંભવાઃ। મૃગીં ચ મૃગમન્દાં ચ હરીં ભદ્રમદામપિ
હે રામ, ક્રોધથી જન્મેલા દસ પુત્રો પણ તેના પોતાના અંગમાંથી જન્મ્યા; મૃગી, મૃગમંદા, હરી અને ભદ્રમદા પણ.
માતઙ્ગીમથ શાર્દૂલીં શ્વેતાં ચ સુરભીં તથા। સર્વલક્ષણસમ્પન્નાં સુરસાં કદ્રુકામપિ
પછી માતંગી, શાર્દૂલી, શ્વેતા અને સુરભીનો પણ જન્મ થયો; સર્વલક્ષણયુક્ત સુરસા અને કદ્રૂ પણ જન્મી.
અપત્યં તુ મૃગાઃ સર્વે મૃગ્યા નરવરોત્તમ। ઋક્ષાશ્ચ મૃગમન્દાયાઃ સૃમરાશ્ચમરાસ્તથા
હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, મૃગીમાંથી બધા મૃગો જન્મ્યા; મૃગમંદાથી રીંછો અને સ્રમરા તથા ચમરા પણ જન્મ્યા.
તતસ્ત્વિરાવતીં નામ જજ્ઞે ભદ્રમદા સુતામ્। તસ્યાસ્ત્વૈરાવતઃ પુત્રો લોકનાથો મહાગજઃ
પછી ભદ્રમદાએ ઇરાવતી નામની દીકરીને જન્મ આપી; તેના પુત્ર એ મહાન ગજરાજ એરાવત, સમગ્ર જગતના સ્વામી બન્યા.
હર્યાશ્ચ હરયોઽપત્યં વાનરાશ્ચ તપસ્વિનઃ। ગોલાઙ્ગૂલાશ્ચ શાર્દૂલી વ્યાઘ્રાંશ્ચાજનયત્ સુતાન્
હરીમાંથી વાનરો અને તપસ્વી વાનરોએ જન્મ લીધો; શાર્દૂલીમાંથી ગોલાંગૂળ અને વાઘો પુત્ર તરીકે જન્મ્યા.
માતઙ્ગ્યાસ્ત્વથ માતઙ્ગા અપત્યં મનુજર્ષભ। દિશાગજં તુ કાકુત્સ્થ શ્વેતા વ્યજનયત્ સુતમ્
પછી, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, માતંગીમાંથી હાથીઓ જન્મ્યા; શ્વેતાએ દિશાના હાથીને જન્મ આપ્યો, હે કકુત્સ્થ વંશજ.
તતો દુહિતરૌ રામ સુરભિર્દ્વે વ્યજાયત। રોહિણીં નામ ભદ્રં તે ગન્ધર્વીં ચ યશસ્વિનીમ્
પછી, હે રામ, સુરભીએ બે દીકરીઓને જન્મ આપી; રોહિણી, હે શુભે, અને પ્રસિદ્ધ ગંધર્વી.
રોહિણ્યજનયદ્ ગાવો ગન્ધર્વી વાજિનઃ સુતાન્। સુરસાજનયન્નાગાન્ રામ કદ્રૂશ્ચ પન્નગાન્
રોહિણીએ ગાયોને જન્મ આપ્યા, ગંધર્વીએ ઘોડાઓને; સુરસાએ સાપોને જન્મ આપ્યા, હે રામ, અને કદ્રૂએ પણ નાગોને જન્માવ્યા.
મનુર્મનુષ્યાઞ્જનયત્ કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ। બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાન્ શૂદ્રાંશ્ચ મનુજર્ષભ
મનુએ મહાત્મા કશ્યપમાંથી મનુષ્યોને જન્માવ્યા; હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્રો જન્મ્યા.
મુખતો બ્રાહ્મણા જાતા ઉરસઃ ક્ષત્રિયાસ્તથા। ઊરુભ્યાં જજ્ઞિરે વૈશ્યાઃ પદ્ભ્યાં શૂદ્રા ઇતિ શ્રુતિઃ
એના મુખમાંથી બ્રાહ્મણો, ઉરસથી ક્ષત્રિયો, ઊરુથી વૈશ્યો અને પગથી શૂદ્રો જન્મ્યા, એવી પરંપરા છે.
સર્વાન્ પુણ્યફલાન્ વૃક્ષાનનલાપિ વ્યજાયત। વિનતા ચ શુકીપૌત્રી કદ્રૂશ્ચ સુરસાસ્વસા
અનલાએ પણ સર્વ પુણ્યફળવાળા વૃક્ષોને જન્માવ્યા; શુકીની પૌત્રી વિનતા અને સુરસાની બહેન કદ્રૂ પણ જન્મી.
કદ્રૂર્નાગસહસ્રં તુ વિજજ્ઞે ધરણીધરાન્। દ્વૌ પુત્રૌ વિનતાયાસ્તુ ગરુડોઽરુણ એવ ચ
કદ્રૂએ હજારો સાપો જન્માવ્યા, જે ધરતીને ધારણ કરતા નાગો છે. વિનતા પાસે બે પુત્રો થયા — એક ગરુડ અને બીજો અરુણ.
તસ્માજ્જાતોઽહમરુણાત્ સમ્પાતિશ્ચ મમાગ્રજઃ। જટાયુરિતિ માં વિદ્ધિ શ્યેનીપુત્રમરિંદમ
હું અરુણનો પુત્ર છું અને સંપાતી મારો મોટો ભાઈ છે. હે શત્રુવિજયી, મને શ્યેનીનો પુત્ર જટાયુ તરીકે ઓળખ.
સોઽહં વાસસહાયસ્તે ભવિષ્યામિ યદીચ્છસિ। ઇદં દુર્ગં હિ કાન્તારં મૃગરાક્ષસસેવિતમ્। સીતાં ચ તાત રક્ષિષ્યે ત્વયિ યાતે સલક્ષ્મણે
જો તું ઇચ્છે તો હું અહીં તારો સાથી બનીને રહીશ, કેમ કે આ જંગલ બહુ કઠિન અને દુશ્મનો તથા રાક્ષસોથી ભરેલું છે. હે પ્રિય, જ્યારે તું અને લક્ષ્મણ જશો ત્યારે હું સીતાનું રક્ષણ કરીશ.
જટાયુષં તુ પ્રતિપૂજ્ય રાઘવો મુદા પરિષ્વજ્ય ચ સંનતોઽભવત્ । પિતુર્હિ શુશ્રાવ સખિત્વમાત્મવા- ઞ્જટાયુષા સંકથિતં પુનઃ પુનઃ
રાઘવએ જટાયુનું આદરપૂર્વક સ્વાગત કર્યું, આનંદથી તેને ભેટી પડ્યો અને નમન કર્યો. કારણ કે તેણે પોતાના પિતાશ્રી પાસેથી વારંવાર જટાયુ સાથેની મૈત્રી વિશે સાંભળ્યું હતું.
સ તત્ર સીતાં પરિદાય મૈથિલીં સહૈવ તેનાતિબલેન પક્ષિણા। જગામ તાં પઞ્ચવટીં સલક્ષ્મણો રિપૂન્ દિધક્ષન્ શલભાનિવાનલઃ
ત્યાં તેણે માઇથિલી સીતાને એ શક્તિશાળી પક્ષી જટાયુના સંભાળે સોંપી, લક્ષ્મણ સાથે પંચવટી તરફ પ્રયાણ કર્યું, દુશ્મનોને ભસ્મ કરવા માટે અગ્નિ જેમ ઉત્સુક હતો.
thumb|સપ્તદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે સપ્તદશઃ સર્ગઃ ॥૩-
આપણો સત્તરમો સર્ગ સાંભળો.
કૃતાભિષેકો રામસ્તુ સીતા સૌમિત્રિરેવ ચ। તસ્માદ્ ગોદાવરીતીરાત્ તતો જગ્મુઃ સ્વમાશ્રમમ્
રામે, સીતા અને સૌમિત્રિ સાથે, ગોદાવરીના કિનારે સ્નાન કરી પોતાનાં આશ્રમ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
આશ્રમં તમુપાગમ્ય રાઘવઃ સહલક્ષ્મણઃ। કૃત્વા પૌર્વાહ્ણિકં કર્મ પર્ણશાલામુપાગમત્
રાઘવ લક્ષ્મણ સાથે એ આશ્રમ પાસે પહોંચ્યા, સવારે કરવાના કર્મો કર્યા અને પછી પર્ણશાળામાં પ્રવેશ્યા.
ઉવાસ સુખિતસ્તત્ર પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ। સ રામઃ પર્ણશાલાયામાસીનઃ સહ સીતયા
ત્યાં રામ મહર્ષિઓના સન્માનથી સુખપૂર્વક રહેવા લાગ્યા; પર્ણશાળામાં સીતા સાથે બેઠા.
વિરરાજ મહાબાહુશ્ચિત્રયા ચન્દ્રમા ઇવ। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા ચકાર વિવિધાઃ કથાઃ
મહાબાહુ રામ ચિત્રચાંદ્ર જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો. લક્ષ્મણ ભાઈ સાથે વિવિધ વાતો કરતા બેઠા.