સ્થાણુર્ મરીચિર્ અત્રિઃ ચ ક્રતુઃ ચૈવ મહાબલઃ । પુલસ્ત્યઃ ચ અંગિરાઃ ચૈવ પ્રચેતાઃ પુલહઃ તથા ॥૩-૧૪-
સ્થાણુ, મરીચિ, અત્રિ અને મહાબળવાન ક્રતુ, પુલસ્ત્ય, અંગિરા, પ્રચેતસ અને પુલહ પણ હતા.
દક્ષો વિવસ્વાન્ અપરો અરિષ્ટનેમિઃ ચ રાઘવ । કશ્યપઃ ચ મહાતેજાઃ તેષામ્ આસીત્ ચ પશ્ચિમઃ ॥૩-૧૪-
દક્ષ, વિવસ્વાન, અને એક અરીષ્ટનેમિ નામનો, હે રાઘવ, અને તેજસ્વી કશ્યપ, એ બધામાં છેલ્લો હતો.
પ્રજાપતેઃ તુ દક્ષસ્ય બભૂવુર્ ઇતિ વિશ્રુતમ્ । ષષ્ટિર્ દુહિતરો રામ યશસ્વિન્યો મહાયશઃ ॥૩-૧૪-
હે રામ, પ્રજાપતિ દક્ષની સાઠ દીકરીઓ હતી, જે બહુ પ્રસિદ્ધ અને યશસ્વી હતી.
કશ્યપઃ પ્રતિજગ્રાહ તાસામ્ અષ્ટૌ સુમધ્યમાઃ । અદિતિમ્ ચ દિતિમ્ ચૈવ દનૂમ્ અપિ ચ કાલકામ્ ॥૩-૧૪-
કશ્યપે એ દીકરીઓમાંથી આઠ સુંદર કન્યાઓને સ્વીકારી; એમાં અદિતિ, દિતિ, દનુ અને કાલકા હતી.
તામ્રામ્ ક્રોધ વશામ્ ચૈવ મનુમ્ ચ અપ્ય્ અનલામ્ અપિ । તાઃ તુ કન્યાઃ તતઃ પ્રીતઃ કશ્યપઃ પુનર્ અબ્રવીત્ ॥૩-૧૪-
તામ્રા, ક્રોધવશા, મનુ અને અનલા પણ હતી; આ કન્યાઓથી પ્રસન્ન થઈ કશ્યપે ફરી કહ્યું.
પુત્રામઃ ત્રૈલોક્ય ભર્તૄન્ વૈ જનયિષ્યથ મત્ સમાન્ । અદિતિઃ તન્ મના રામ દિતિઃ ચ દનુર્ એવ ચ ॥૩-૧૪-
હે રામ, અદિતિ, દિતિ અને દનુ, તમે ત્રણેય મારા સમાન અને ત્રણે લોકના રાજા એવા પુત્રોને જન્મ આપશો.
આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ પરંતપ । દિતિઃ તુ અજનયત્ પુત્રાન્ દૈત્યામ્ તાત યશસ્વિનઃ ॥૩-૧૪-
આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર અને અશ્વિનીકુમારોએ જન્મ લીધો; દિતિએ પ્રસિદ્ધ દૈત્ય પુત્રોને જન્મ આપ્યો.
તેષામ્ ઇયમ્ વસુમતી પુરા આસીત્ સ વન અર્ણવા । દનુઃ તુ અજનયત્ પુત્રમ્ અશ્વગ્રીવમ્ અરિંદમ ॥૩-૧૪-
એ બધાની માટે આ ધરતી પહેલાં વનો અને સમુદ્રોથી ઢંકાયેલી હતી; દનુએ અશ્વગ્રીવ નામના શત્રુવિનાશક પુત્રને જન્મ આપ્યો.
નરકમ્ કાલકમ્ ચૈવ કાલકા અપિ વ્યજાયત । ક્રૌન્ચીમ્ ભાસીમ્ તથા શ્યેનીમ્ ધૃતરાષ્ટ્રીમ્ તથા શુકીમ્ ॥૩-૧૪-
નરક અને કાલક પણ જન્મ્યા, અને કાલકાઓ પણ; ક્રૌંચી, ભાસી, શ્યેની, ધૃતરાષ્ટ્રિ અને શુકી પણ જન્મી.
તામ્રા તુ સુષુવે કન્યાઃ પંચ એતા લોકવિશ્રુતાઃ । ઉલૂકાન્ જનયત્ ક્રૌન્ચી ભાસી ભાસાન્ વ્યજાયત ॥૩-૧૪-
તામ્રાએ પાંચ લોકવિખ્યાત દીકરીઓને જન્મ આપી; ક્રૌંચીએ ઘુવડોને, ભાસીએ ભાસ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યો.
શ્યેની શ્યેનામ્ ચ ગૃધ્રામ ચ વ્યજાયત સુતેજસઃ । ધૃતરાષ્ટ્રી તુ હંસામ્ ચ કલહંસામ્ ચ સર્વશઃ ॥૩-૧૪-
શ્યેનીએ તેજસ્વી શ્યેન અને ગૃધ્રોને જન્મ આપ્યો; ધૃતરાષ્ટ્રિએ હંસ અને બધા પ્રકારના કલહંસોને જન્મ આપ્યો.
ચક્રવાકામ્ ચ ભદ્રમ્ તે વિજજ્ઞે સા અપિ ભામિની । શુકી નતામ્ વિજજ્ઞે તુ નતાયા વિનતા સુતા ॥૩-૧૪-
એ સુંદરાએ ચક્રવાક પક્ષીઓને પણ જન્મ આપ્યો; શુકીએ નતાને જન્મ આપી, અને નતાની દીકરી વિનતા હતી.
દશ ક્રોધવશા રામ વિજજ્ઞે અપિ આત્મસંભવાઃ । મૃગીમ્ ચ મૃગમંદામ્ ચ હરીમ્ ભદ્રમદામ્ અપિ ॥૩-૧૪-
હે રામ, ક્રોધવશાએ પોતાનાં દસ સંતાનોને જન્મ આપ્યા: મૃગી, મૃગમંડા, હરી અને ભદ્રમદા.
માતંગીમ્ અથ શાર્દૂલીમ્ શ્વેતામ્ ચ સુરભીમ્ તથા । સર્વ લક્ષણ સંપન્નામ્ સુરસામ્ કદ્રુકામ્ અપિ ॥૩-૧૪-
માતંગી, શાર્દૂલી, શ્વેતા અને સુરભિ, સર્વલક્ષણયુક્ત સુરસા અને કદ્રૂ પણ જન્મી.
અપત્યમ્ તુ મૃગાઃ સર્વે મૃગ્યા નરવરોત્તમ । ઋક્ષાઃ ચ મૃગમંદાયાઃ સૃમરાઃ ચમરાઃ તથા ॥૩-૧૪-
હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, બધા મૃગો મૃગીના સંતાન છે; રીછો મૃગમંડાની સંતાન છે, અને સૃમર તથા ચમર પણ.
તતઃ તુ ઇરાવતીમ્ નામ જજ્ઞે ભદ્રમદા સુતામ્ । તસ્યાઃ તુ ઐરાવતઃ પુત્રો લોકનાથો મહાગજઃ ॥૩-૧૪-
પછી ભદ્રમદાએ ઇરાવતી નામની દીકરીને જન્મ આપી; એના પુત્ર એ મહાન ગજપતિ, એરાવત થયો.
હર્યાઃ ચ હરયો અપત્યમ્ વાનરાઃ ચ તપસ્વિનઃ । ગોલાંગૂલાઃ ચ શાર્દૂલી વ્યાઘ્રામ્ ચ અજનયત્ સુતાન્ ॥૩-૧૪-
હરીના સંતાન વાનર અને તપસ્વી હતા; શાર્દૂલીએ ગોલાંગૂળ અને વાઘના બચ્ચાંને જન્મ આપ્યા.
માતંગ્યાઃ તુ અથ માતન્ગાઅપત્યમ્ મનુજ ઋષભ । દિશાગજમ્ તુ શ્વેત કાકુત્સ્થ શ્વેતા વ્યજનયત્ સુતમ્ ॥૩-૧૪-
માતંગીની સંતાન હાથીઓ હતા, હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ; શ્વેતાએ, હે કકુત્સ્થ, દિશાઓના હાથીને જન્મ આપ્યો.
તતો દુહિતરૌ રામ સુરભિર્ દ્વે વિ અજાયત । રોહિણીમ્ નામ ભદ્રમ્ તે ગન્ધર્વીમ્ ચ યશસ્વિનીમ્ ॥૩-૧૪-
પછી, રામ, સુરભીમાંથી બે દીકરીઓ જન્મી: એકનું નામ રોહિણી, જે શુભ અને કલ્યાણકારી હતી, અને બીજી ગંધર્વી, જે સર્વેમાં પ્રસિદ્ધ હતી.
રોહિણિ અજનયદ્ ગાવો ગન્ધર્વી વાજિનઃ સુતાન્ । સુરસા અજનયન્ નાગાન્ રામ કદ્રૂઃ ચ પન્નગાન્ ॥૩-૧૪-
રોહિણીએ ગાયોને જન્મ આપ્યો, ગંધર્વીએ ઝડપી ઘોડાઓને જન્મ આપ્યા; સુરસા એ સાપોને અને કદ્રૂએ પણ નાગોને જન્મ આપ્યા, હે રામ.
મનુર્ મનુષ્યાન્ જનયત્ કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ । બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાન્ શૂદ્રામ્ ચ મનુજર્ષભ ॥૩-૧૪-
મહાન આત્મા કશ્યપના મનુએ મનુષ્યોને જન્મ આપ્યા: બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર, હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ.
મુખતો બ્રાહ્મણા જાતા ઉરસઃ ક્ષત્રિયાઃ તથા । ઊરુભ્યામ્ જજ્ઞિરે વૈશ્યાઃ પદ્ભ્યામ્ શૂદ્રા ઇતિ શ્રુતિઃ ॥૩-૧૪-
મોઢામાંથી બ્રાહ્મણો જન્મ્યા, છાતીમાંથી ક્ષત્રિયો, જાંઘમાંથી વૈશ્યો અને પગમાંથી શૂદ્રો ઉત્પન્ન થયા — એવું શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે.
સર્વાન્ પુણ્ય ફલાન્ વૃક્ષાન્ અનલા અપિ વ્યજાયત । વિનતા ચ શુકી પૌત્રી કદ્રૂઃ ચ સુરસા સ્વસા ॥૩-૧૪-
તેણીએ સર્વે પુણ્યફળ વાળા વૃક્ષો અને અગ્નિ વિના વૃક્ષો પણ ઉત્પન્ન કર્યા; વિનતા અને શુકી પૌત્રી હતી, કદ્રૂ અને સુરસા બહેનો હતી.
કદ્રૂર્ નાગ સહસ્રમ્ તુ વિજજ્ઞે ધરણીધરન્ । દ્વૌ પુત્રૌ વિનતાયાઃ તુ ગરુડો અરુણ એવ ચ ॥૩-૧૪-
કદ્રૂએ હજાર નાગોને જન્મ આપ્યા, હે ધરતીધર; વિનતાને બે પુત્રો થયા: ગરુડ અને અરુણ.
તસ્માત્ જાતો અહમ્ અરુણાત્ સંપાતિઃ ચ મમ અગ્રજઃ । જટાયુર્ ઇતિ મામ્ વિદ્ધિ શ્યેની પુત્રમ્ અરિંદમ ॥૩-૧૪-
અરુણમાંથી હું જન્મ્યો છું અને મારા મોટા ભાઈનું નામ સંપાતિ છે; મને જટાયુ, શ્યેનીનો પુત્ર, તરીકે ઓળખો, હે શત્રુવિનાશક.
સો અહમ્ વાસ સહાયઃ તે ભવિષ્યામિ યદિ ઇચ્છસિ । ઇદમ્ દુર્ગમ્ હિ કાન્તારમ્ મૃગ રાક્ષસ સેવિતમ્ સીતામ્ ચ તાત રક્ષિષ્યે ત્વયિ યાતે સલક્ષ્મણે ॥૩-૧૪-
જો તમે ઇચ્છો તો, હું અહીં તમારો સાથી બનીશ; કારણ કે આ ઘન જંગલમાં પશુઓ અને રાક્ષસો રહે છે. જ્યારે તમે અને લક્ષ્મણ દૂર જશો, ત્યારે હું, પ્રિય સંતાન, સીતાની રક્ષા કરીશ.
જટાયુષમ્ તુ પ્રતિપૂજ્ય રાઘવો મુદા પરિષ્વજ્ય ચ સન્નતો અભવત્ । પિતુર્ હિ શુશ્રાવ સખિત્વમ્ આત્મવાન્ જટાયુષા સંકથિતમ્ પુનઃ પુનઃ ॥૩-૧૪-
રાઘવએ જટાયુનું સન્માન કર્યું, આનંદથી તેને ભેટ્યો અને નમન કર્યો; કારણ કે તેણે પિતાશ્રી પાસેથી વારંવાર જટાયુ સાથેની મિત્રતાની વાતો સાંભળી હતી.
સ તત્ર સીતામ્ પરિદાય મૈથિલીમ્ સહ એવ તેન અતિબલેન પક્ષિણા । જગામ તામ્ પંચવટીમ્ સલક્ષ્મણો રિપૂન્ દિધક્ષન્ શલભાન્ ઇવ અનલઃ ॥૩-૧૪-
પછી તેણે માઇથિલી સીતાને તે શક્તિશાળી પક્ષી પાસે સોંપી, લક્ષ્મણ સાથે પંચવટી તરફ પ્રયાણ કર્યું, દુશ્મનોને દહન કરવા માટે અગ્નિ જેમ ઉત્સુક હતો.
thumb|પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ ॥૩-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો પંદરમો સર્ગ સાંભળો.
તતઃ પંચવટીમ્ ગત્વા નાના વ્યાલ મૃગાયુતામ્ । ઉવાચ ભ્રાતરમ્ રામો લક્ષ્મણમ્ દીપ્ત તેજસમ્ ॥૩-૧૫-
પછી, પંચવટીમાં પહોંચીને, જ્યાં અનેક સાપો અને હરણો હતા, રામે પોતાના તેજસ્વી ભાઈ લક્ષ્મણને કહ્યું.