વૈદેહીં ચ મહાભાગામિદં વચનમબ્રવીત્। દિષ્ટ્યા રામશ્ચિરસ્યાદ્ય દ્રષ્ટું માં સમુપાગતઃ
મુનિએ મહાન સીતાજીને કહ્યું: 'સૌભાગ્યથી, રામ ઘણા સમય પછી આજે મને મળવા આવ્યા છે.'
મનસા કાંક્ષિતં હ્યસ્ય મયાપ્યાગમનં પ્રતિ। ગમ્યતાં સત્કૃતો રામઃ સભાર્યઃ સહલક્ષ્મણઃ
મારે પણ મનથી એમના આવવાની ઈચ્છા હતી; હવે રામ, સીતાજી અને લક્ષ્મણ સાથે સન્માનથી અંદર આવો.
અભિવાદ્યાબ્રવીચ્છિષ્યસ્તથેતિ નિયતાઞ્જલિઃ। તદા નિષ્ક્રમ્ય સમ્ભ્રાન્તઃ શિષ્યો લક્ષ્મણમબ્રવીત્
શિષ્યે વંદન કરીને 'જેમ કહ્યું તેમ' કહ્યું અને હાથ જોડીને ઉતાવળથી બહાર આવી લક્ષ્મણને સંદેશ આપ્યો.
કોઽસૌ રામો મુનિં દ્રષ્ટુમેતુ પ્રવિશતુ સ્વયમ્। તતો ગત્વાઽઽશ્રમપદં શિષ્યેણ સહ લક્ષ્મણઃ
'આ રામ કોણ છે? મુનિને મળવા એ પોતે અંદર આવે.' પછી લક્ષ્મણ શિષ્ય સાથે આશ્રમ તરફ ગયા.
દર્શયામાસ કાકુત્સ્થં સીતાં ચ જનકાત્મજામ્। તં શિષ્યઃ પ્રશ્રિતં વાક્યમગસ્ત્યવચનં બ્રુવન્
શિષ્યે કાકુત્સ્થ અને જનકનંદિની સીતાને દર્શાવ્યા અને આદરપૂર્વક અગસ્ત્યમુનિના શબ્દો કહ્યા.
પ્રાવેશયદ્ યથાન્યાયં સત્કારાર્હં સુસત્કૃતમ્। પ્રવિવેશ તતો રામઃ સીતયા સહ લક્ષ્મણઃ
શિષ્યે યોગ્ય રીતે સન્માન આપીને તેમને અંદર બોલાવ્યા; પછી રામ સીતાજી અને લક્ષ્મણ સાથે અંદર ગયા.
પ્રશાન્તહરિણાકીર્ણમાશ્રમં હ્યવલોકયન્। સ તત્ર બ્રહ્મણઃ સ્થાનમગ્નેઃ સ્થાનં તથૈવ ચ
શાંત અને હરણોથી ભરેલા આશ્રમને જોઈને, તેણે ત્યાં બ્રહ્માનું સ્થાન અને અગ્નિનું સ્થાન પણ જોયું.
વિષ્ણોઃ સ્થાનં મહેન્દ્રસ્ય સ્થાનં ચૈવ વિવસ્વતઃ। સોમસ્થાનં ભગસ્થાનં સ્થાનં કૌબેરમેવ ચ
તેણે ત્યાં વિષ્ણુનું સ્થાન, મહેન્દ્રનું સ્થાન અને વિવસ્વાનનું સ્થાન, તેમજ સોમ, ભગ અને કુબેરનું સ્થાન પણ જોયું.
ધાતુર્વિધાતુઃ સ્થાનં ચ વાયોઃ સ્થાનં તથૈવ ચ। સ્થાનં ચ પાશહસ્તસ્ય વરુણસ્ય મહાત્મનઃ
તેણે ધાતૃ અને વિધાતૃનું સ્થાન, વાયુનું સ્થાન અને પાશધારી મહાત્મા વરુણનું સ્થાન પણ જોયું.
સ્થાનં તથૈવ ગાયત્ર્યા વસૂનાં સ્થાનમેવ ચ। સ્થાનં ચ નાગરાજસ્ય ગરુડસ્થાનમેવ ચ
તેણે ગાયત્રીનું સ્થાન, વસુઓનું સ્થાન, સાપોના રાજાનું સ્થાન અને ગરુડનું સ્થાન પણ જોયું.
કાર્તિકેયસ્ય ચ સ્થાનં ધર્મસ્થાનં ચ પશ્યતિ। તતઃ શિષ્યૈઃ પરિવૃતો મુનિરપ્યભિનિષ્પતત્
તેણે કાર્તિકેયનું સ્થાન અને ધર્મનું સ્થાન પણ જોયું; ત્યારબાદ, શિષ્યોથી ઘેરાયેલા મુનિ પણ બહાર આવ્યા.
તં દદર્શાગ્રતો રામો મુનીનાં દીપ્તતેજસામ્। અબ્રવીદ્ વચનં વીરો લક્ષ્મણં લક્ષ્મિવર્ધનમ્
રામે તેજસ્વી મુનિને સામે આવતાં જોયા અને પછી વીર રામે લક્ષ્મણને, જે સુખ-સમૃદ્ધિ વધારનારો છે, આ શબ્દો કહ્યા.
બહિર્લક્ષ્મણ નિષ્ક્રામત્યગસ્ત્યો ભગવાનૃષિઃ। ઔદાર્યેણાવગચ્છામિ નિધાનં તપસામિમમ્
"લક્ષ્મણ, ભગવાન ઋષિ અગસ્ત્ય બહાર આવી રહ્યા છે; તેમની ઉદારતા જોઈને મને સમજાય છે કે આ તપસ્યાનું ખજાનો છે."
એવમુક્ત્વા મહાબાહુરગસ્ત્યં સૂર્યવર્ચસમ્। જગ્રાહાપતતસ્તસ્ય પાદૌ ચ રઘુનન્દનઃ
આવી રીતે બોલ્યા પછી, બલવાન રઘુનંદન રામે, સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવતા અગસ્ત્યના પગ પકડી લીધા.
અભિવાદ્ય તુ ધર્માત્મા તસ્થૌ રામઃ કૃતાઞ્જલિઃ। સીતયા સહ વૈદેહ્યા તદા રામઃ સલક્ષ્મણઃ
રામે ધર્મનિષ્ઠાથી વંદન કરીને, હાથ જોડીને, વિદેહનંદિની સીતાના અને લક્ષ્મણના સાથે ઊભા રહ્યા.
પ્રતિગૃહ્ય ચ કાકુત્સ્થમર્ચયિત્વાઽઽસનોદકૈઃ। કુશલપ્રશ્નમુક્ત્વા ચ આસ્યતામિતિ સોઽબ્રવીત્
કાકુત્થ્સ્તને સ્વીકારી, તેને આસન અને પાદ્ય આપી, સુખ-શાંતિ પૂછ્યા પછી, અગસ્ત્યએ કહ્યું: "બેસો."
અગ્નિં હુત્વા પ્રદાયાર્ઘ્યમતિથીન્ પ્રતિપૂજ્ય ચ। વાનપ્રસ્થેન ધર્મેણ સ તેષાં ભોજનં દદૌ
અગ્નિમાં હોળી આપી, અર્ઘ્ય આપ્યું અને મહેમાનોનું યથાયોગ્ય સન્માન કર્યું; પછી વનવાસી ધર્મ પ્રમાણે તેમને ભોજન આપ્યું.
પ્રથમં ચોપવિશ્યાથ ધર્મજ્ઞો મુનિપુંગવઃ। ઉવાચ રામમાસીનં પ્રાઞ્જલિં ધર્મકોવિદમ્
પહેલા પોતે બેસીને, ધર્મ જાણનારા મહાન મુનિએ, હાથ જોડીને બેઠેલા અને ધર્મમાં પારંગત એવા રામને કહ્યું.
અગ્નિં હુત્વા પ્રદાયાર્ઘ્યમતિથિં પ્રતિપૂજયેત્। અન્યથા ખલુ કાકુત્સ્થ તપસ્વી સમુદાચરન્। દુઃસાક્ષીવ પરે લોકે સ્વાનિ માંસાનિ ભક્ષયેત્
"અગ્નિમાં હોળી આપી, અર્ઘ્ય આપી, મહેમાનનું સન્માન કરવું જોઈએ; નહિંતર, હે કાકુત્સ્થ, જો તપસ્વી એ પ્રમાણે વર્તે નહિ, તો બીજા લોકમાં તે ખોટા સાક્ષી જેવું પોતાનું જ માંસ ખાય છે."
રાજા સર્વસ્ય લોકસ્ય ધર્મચારી મહારથઃ। પૂજનીયશ્ચ માન્યશ્ચ ભવાન્ પ્રાપ્તઃ પ્રિયાતિથિઃ
"રાજા, જે ધર્મમાં સ્થિર અને મહાન રથયોધા છે, તે સર્વ લોકોનો સ્વામી છે; તે પૂજનીય અને માનનીય છે, અને તમે પ્રિય મહેમાન તરીકે આવ્યા છો."
એવમુક્ત્વા ફલૈર્મૂલૈઃ પુષ્પૈશ્ચાન્યૈશ્ચ રાઘવમ્। પૂજયિત્વા યથાકામં તતોઽગસ્ત્યસ્તમબ્રવીત્
આવી રીતે કહી, અગસ્ત્યએ રાઘવને ફળ, મૂળ, ફૂલો અને અન્ય મનગમતા દાનથી સન્માન કર્યા અને પછી તેને કહ્યું.
ઇદં દિવ્યં મહચ્ચાપં હેમવજ્રવિભૂષિતમ્। વૈષ્ણવં પુરુષવ્યાઘ્ર નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા
"આ દિવ્ય અને મહાન ધનુષ્ય, સોનાં અને વજ્રથી શોભિત, વૈષ્ણવ છે, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, અને વિશ્વકર્માએ બનાવ્યું છે."
અમોઘઃ સૂર્યસંકાશો બ્રહ્મદત્તઃ શરોત્તમઃ। દત્તૌ મમ મહેન્દ્રેણ તૂણી ચાક્ષય્યસાયકૌ
"આ અચૂક અને સૂર્ય સમાન તેજવાળું બાણ બ્રહ્માએ આપ્યું છે; અને આ બે અક્ષય તૂણીઓ મહેન્દ્રએ મને આપી છે."
સમ્પૂર્ણૌ નિશિતૈર્બાણૈર્જ્વલદ્ભિરિવ પાવકૈઃ। મહારાજતકોશોઽયમસિર્હેમવિભૂષિતઃ
"આ તૂણીઓ તીક્ષ્ણ અને અગ્નિ સમાન જ્વલંત બાણોથી ભરેલી છે; અને આ મહારાજતક કવચવાળું તલવાર સોનાથી શોભાયમાન છે."
અનેન ધનુષા રામ હત્વા સંખ્યે મહાસુરાન્। આજહાર શ્રિયં દીપ્તાં પુરા વિષ્ણુર્દિવૌકસામ્
હે રામ, આ ધનુષથી ભગવાન વિષ્ણુએ એક સમયે યુદ્ધમાં મહાન અસુરોને સંહાર્યા હતા અને દેવતાઓમાં તેજસ્વી કીર્તિ પ્રાપ્ત કરી હતી.
તદ્ધનુસ્તૌ ચ તૂણી ચ શરં ખડ્ગં ચ માનદ। જયાય પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ વજ્રં વજ્રધરો યથા
હે માન આપનાર, વિજય માટે આ ધનુષ, બે તૂણીઓ, બાણો અને તલવાર સ્વીકારો, જેમ ઈન્દ્ર વજ્ર સ્વીકારે છે.
એવમુક્ત્વા મહાતેજાઃ સમસ્તં તદ્વરાયુધમ્। દત્ત્વા રામાય ભગવાનગસ્ત્યઃ પુનરબ્રવીત્
આ રીતે કહી, તેજસ્વી મહર્ષિ અગસ્ત્યે તે સર્વ દૈવી શસ્ત્રો રામને આપી, પછી ફરી બોલ્યા.
thumb|ત્રયોદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે ત્રયોદશઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો તેરમો અધ્યાય સાંભળો.
રામ પ્રીતોઽસ્મિ ભદ્રં તે પરિતુષ્ટોઽસ્મિ લક્ષ્મણ। અભિવાદયિતું યન્માં પ્રાપ્તૌ સ્થઃ સહ સીતયા
હે રામ, હું તારી પર પ્રસન્ન છું—તને શુભતા મળે. હે લક્ષ્મણ, તું અને સીતા મારી પાસે વંદન કરવા આવ્યા, એથી હું સંતોષ પામ્યો છું.
અધ્વશ્રમેણ વાં ખેદો બાધતે પ્રચુરશ્રમઃ। વ્યક્તમુત્કણ્ઠતે વાપિ મૈથિલી જનકાત્મજા
કદાચ તમે બંને મુસાફરીથી થાકી ગયા છો, ભારે થાકથી પીડાઈ રહ્યાં છો, અથવા જનકનંદિની સીતા સ્પષ્ટ રીતે પોતાના ઘર માટે તરસી રહી છે.