તૌ સંસ્પૃશન્તૌ ચરણાવુત્થાપ્ય મુનિપુંગવઃ। ગાઢમાશ્લિષ્ય સસ્નેહમિદં વચનમબ્રવીત્
તેઓએ પગ સ્પર્શ કર્યા ત્યારે મહાન ઋષિએ તેમને ઊભા કર્યા, પ્રેમથી ભેટી પડ્યા અને સ્નેહભર્યા શબ્દો કહ્યા.
અરિષ્ટં ગચ્છ પન્થાનં રામ સૌમિત્રિણા સહ। સીતયા ચાનયા સાર્ધં છાયયેવાનુવૃત્તયા
રામ, સૌમિત્ર અને છાયાની જેમ સાથે ચાલતી સીતાના સંગે, તમારો માર્ગ સુખદ રહે.
પશ્યાશ્રમપદં રમ્યં દણ્ડકારણ્યવાસિનામ્। એષાં તપસ્વિનાં વીર તપસા ભાવિતાત્મનામ્
વીર, દંડકવનમાં વસતા અને તપથી પવિત્ર થયેલા આ તપસ્વીઓનું મનોહર આશ્રમ સ્થાન જુઓ.
સુપ્રાજ્યફલમૂલાનિ પુષ્પિતાનિ વનાનિ ચ। પ્રશસ્તમૃગયૂથાનિ શાન્તપક્ષિગણાનિ ચ
તમે ઉત્તમ ફળ-મૂળથી ભરેલા, ફૂલો ખીલી ગયેલા વનો, સુંદર હરણોના ટોળા અને શાંત પક્ષીઓના ઝુંડ પણ જુઓ છો.
ફુલ્લપઙ્કજખણ્ડાનિ પ્રસન્નસલિલાનિ ચ। કારણ્ડવવિકીર્ણાનિ તટાકાનિ સરાંસિ ચ
તમે ફૂલેલા કમળવાળા, સ્વચ્છ પાણીવાળા, અને જળપંખીઓથી ભરેલા તળાવો અને સરોવર પણ જુઓ છો.
દ્રક્ષ્યસે દૃષ્ટિરમ્યાણિ ગિરિપ્રસ્રવણાનિ ચ। રમણીયાન્યરણ્યાનિ મયૂરાભિરુતાનિ ચ
તમે મનોહર દૃશ્યો, પર્વતના ઝરણા અને મોરોની ટહુકથી ગુંજતા સુંદર વનો પણ જુઓ છો.
ગમ્યતાં વત્સ સૌમિત્રે ભવાનપિ ચ ગચ્છતુ। આગન્તવ્યં ચ તે દૃષ્ટ્વા પુનરેવાશ્રમં પ્રતિ
વત્સ, હવે જાઓ; સૌમિત્ર, તું પણ ચાલ. બધું જોઈને ફરીથી આશ્રમમાં આવવું.
એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા કાકુત્સ્થઃ સહલક્ષ્મણઃ। પ્રદક્ષિણં મુનિં કૃત્વા પ્રસ્થાતુમુપચક્રમે
આ રીતે કહ્યું ત્યારે કાકુત્સ્થ અને લક્ષ્મણએ ‘જેમ કહો તેમ’ કહ્યું, ઋષિની પરિક્રમા કરી અને પ્રસ્થાન કર્યું.
તતઃ શુભતરે તૂણી ધનુષી ચાયતેક્ષણા। દદૌ સીતા તયોર્ભ્રાત્રોઃ ખડ્ગૌ ચ વિમલૌ તતઃ
પછી વિશાળ નેત્રવાળી સીતાએ બંને ભાઈઓને સુંદર તૂણીઓ, ધનુષ્ય અને તેજસ્વી ખડગ આપ્યા.
આબધ્ય ચ શુભે તૂણી ચાપે ચાદાય સસ્વને। નિષ્ક્રાન્તાવાશ્રમાદ્ ગન્તુમુભૌ તૌ રામલક્ષ્મણૌ
સુંદર તૂણીઓ બાંધીને અને ધનુષ્ય હાથમાં લઈ, રામ અને લક્ષ્મણ ધ્વનિ સાથે આશ્રમમાંથી નીકળી ગયા.
શીઘ્રં તૌ રૂપસમ્પન્નાવનુજ્ઞાતૌ મહર્ષિણા। પ્રસ્થિતૌ ધૃતચાપાસી સીતયા સહ રાઘવૌ
સુંદર સ્વરૂપ ધરાવતા અને મહર્ષિની પરવાનગીથી, રામ અને લક્ષ્મણ ધનુષ્ય-ખડગ લઈને, સીતાના સંગે ઝડપથી રવાના થયા.
thumb|નવમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે નવમઃ સર્ગઃ ॥૩-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડનો નવમો સર્ગ હવે સાંભળો.
સુતીક્ષ્ણેનાભ્યનુજ્ઞાતં પ્રસ્થિતં રઘુનન્દનમ્। હૃદ્યયા સ્નિગ્ધયા વાચા ભર્તારમિદમબ્રવીત્
સુતીક્ષ્ણની પરવાનગી લઈને રઘુવંશી રામ રવાના થયા. ત્યારે સ્નેહભરી વાણીથી સીતાએ પતિને કહ્યું.
અધર્મં તુ સુસૂક્ષ્મેણ વિધિના પ્રાપ્યતે મહાન્। નિવૃત્તેન ચ શક્યોઽયં વ્યસનાત્ કામજાદિહ
સૂક્ષ્મ રીતથી મોટું અધર્મ થાય છે; અને ઇચ્છા વગેરે દુઃખોથી દૂર રહીને જ બચી શકાય છે.
ત્રીણ્યેવ વ્યસનાન્યત્ર કામજાનિ ભવન્ત્યુત। મિથ્યાવાક્યં તુ પરમં તસ્માદ્ ગુરુતરાવુભૌ
ઇચ્છાથી ઊપજતા ત્રણ દુઃખો છે, પણ ખોટું બોલવું એ બધામાં સૌથી મોટું છે; બાકી બે દુઃખો પણ તેના કારણે વધારે ભારે લાગે છે.
પરદારાભિગમનં વિના વૈરં ચ રૌદ્રતા। મિથ્યાવાક્યં ન તે ભૂતં ન ભવિષ્યતિ રાઘવ
બીજાની પત્ની પાસે જવું, દુશ્મનાવટ કે ક્રૂરતા વિના, અને ખોટું બોલવું—રાઘવ, આ તારી અંદર ક્યારેય neither થયું છે, ને ન ક્યારેય થશે.
કુતોઽભિલષણં સ્ત્રીણાં પરેષાં ધર્મનાશનમ્। તવ નાસ્તિ મનુષ્યેન્દ્ર ન ચાભૂત્ તે કદાચન
હે મનુષ્યોના રાજા, બીજાની સ્ત્રી પ્રત્યે ઇચ્છા, જે ધર્મનો નાશ કરે છે, એ તારી અંદર ક્યારેય neither હતી, ને ન ક્યારેય થશે.
મનસ્યપિ તથા રામ ન ચૈતદ્ વિદ્યતે ક્વચિત્। સ્વદારનિરતશ્ચૈવ નિત્યમેવ નૃપાત્મજ
હે રામ, આવું વિચારો પણ તારા મનમાં ક્યાંય નથી; તું તો હંમેશા પોતાની પત્ની પ્રત્યે જ લાગણીશીલ છે, હે રાજકુમાર.
ધર્મિષ્ઠઃ સત્યસંધશ્ચ પિતુર્નિર્દેશકારકઃ। ત્વયિ ધર્મશ્ચ સત્યં ચ ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્
તુ ધર્મમાં સ્થિર, સત્યવચન અને પિતાની આજ્ઞા પાળનાર છે; તારી અંદર ધર્મ અને સત્ય બંને મજબૂતીથી સ્થિર છે.
તચ્ચ સર્વં મહાબાહો શક્યં વોઢું જિતેન્દ્રિયૈઃ। તવ વશ્યેન્દ્રિયત્વં ચ જાનામિ શુભદર્શન
હે મહાબાહુ, જે પોતાના ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખે છે, તેવાં લોકો માટે આ બધું સહન કરવું શક્ય છે; તારી ઇન્દ્રિયનિગ્રહની વાત હું સારી રીતે જાણું છું, હે શુભદર્શન.
પ્રતિજ્ઞાતસ્ત્વયા વીર દણ્ડકારણ્યવાસિનામ્। ઋષીણાં રક્ષણાર્થાય વધઃ સંયતિ રક્ષસામ્
હે વિર, તું દંડકવનમાં રહેતા ઋષિઓની રક્ષા કરવાનો અને રાક્ષસોને યુદ્ધમાં સંહારવાનો વચન આપ્યું છે.
એતન્નિમિત્તં ચ વનં દણ્ડકા ઇતિ વિશ્રુતમ્। પ્રસ્થિતસ્ત્વં સહ ભ્રાત્રા ધૃતબાણશરાસનઃ
આ કારણથી, તું ધનુષ્ય-બાણ લઈને ભાઈ સાથે દંડકવન જવા નીકળી ગયો છે, એ રીતે તારી પ્રસિદ્ધિ છે.
તતસ્ત્વાં પ્રસ્થિતં દૃષ્ટ્વા મમ ચિન્તાકુલં મનઃ। ત્વદ્ધૃત્તં ચિન્તયન્ત્યા વૈ ભવેન્નિઃશ્રેયસં હિતમ્
પછી, જ્યારે તને જતા જોયો, ત્યારે મારું મન ચિંતાથી ભરાઈ ગયું; તારા વિદાય વિશે વિચારતાં, હું સાચું કલ્યાણ શું છે એ જોતો રહ્યો.
નહિ મે રોચતે વીર ગમનં દણ્ડકાન્ પ્રતિ। કારણં તત્ર વક્ષ્યામિ વદન્ત્યાઃ શ્રૂયતાં મમ
હે વિર, તારો દંડકવન તરફનો પ્રસ્થાન મને ગમતું નથી; એનું કારણ હું કહું છું—મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળ.
ત્વં હિ બાણધનુષ્પાણિર્ભ્રાત્રા સહ વનં ગતઃ। દૃષ્ટ્વા વનચરાન્ સર્વાન્ કચ્ચિત્ કુર્યાઃ શરવ્યયમ્
તુ ધનુષ્ય-બાણ લઈને ભાઈ સાથે વનમાં ગયો છે; વનમાં રહેતા બધા જીવોને જોઈને, તારા બાણનો ઉપયોગ ન કરવો.
ક્ષત્રિયાણામિહ ધનુર્હુતાશસ્યેન્ધનાનિ ચ। સમીપતઃ સ્થિતં તેજોબલમુચ્છ્રયતે ભૃશમ્
ક્ષત્રિય માટે ધનુષ્ય એ અગ્નિ માટેના ઇંધણ જેવું છે; નજીક રહેતાં જ તેમનું તેજ અને બળ બહુ વધી જાય છે.
પુરા કિલ મહાબાહો તપસ્વી સત્યવાન્ શુચિઃ। કસ્મિંશ્ચિદભવત્ પુણ્યે વને રતમૃગદ્વિજે
પહેલાં, હે મહાબાહુ, એક તપસ્વી હતો, જે સત્યવંત અને પવિત્ર હતો; તે પવિત્ર વનમાં હરણ અને પક્ષીઓમાં આનંદ પામતો હતો.
તસ્યૈવ તપસો વિઘ્નં કર્તુમિન્દ્રઃ શચીપતિઃ। ખડ્ગપાણિરથાગચ્છદાશ્રમં ભટરૂપધૃક્
એ તપસ્વીના તપમાં વિઘ્ન પાડવા માટે, શચિપતિ ઇન્દ્ર યોદ્ધા રૂપ ધારણ કરીને, હાથમાં તલવાર લઈને આશ્રમમાં આવ્યો.
તસ્મિંસ્તદાશ્રમપદે નિહિતઃ ખડ્ગ ઉત્તમઃ। સ ન્યાસવિધિના દત્તઃ પુણ્યે તપસિ તિષ્ઠતઃ
એ આશ્રમમાં, એ ઉત્તમ તલવાર રાખવામાં આવી; તપમાં સ્થિર રહેલા એ તપસ્વીએ નિયમ મુજબ એ તલવાર સંભાળી.
સ તચ્છસ્ત્રમનુપ્રાપ્ય ન્યાસરક્ષણતત્પરઃ। વને તુ વિચરત્યેવ રક્ષન્ પ્રત્યયમાત્મનઃ
એ શસ્ત્ર મળ્યા પછી, એ તપસ્વી એને સાચવવામાં તત્પર રહ્યો; વનમાં ફરતો પણ, પોતાનો વિશ્વાસ રાખીને એ તલવારની રક્ષા કરતો રહ્યો.