સોઽયં બ્રાહ્મણભૂયિષ્ઠો વાનપ્રસ્થગણો મહાન્। ત્વન્નાથોઽનાથવદ્ રામ રાક્ષસૈર્હન્યતે ભૃશમ્
આ મહાન વનવાસી તપસ્વીઓનો સમૂહ, જે મોટેભાગે બ્રાહ્મણ છે, હે રામ, તમારો આશ્રય હોવા છતાં રાક્ષસો દ્વારા અત્યંત મારવામાં આવે છે.
એહિ પશ્ય શરીરાણિ મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્। હતાનાં રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્બહૂનાં બહુધા વને
આવો, જુઓ કે કેટલાય ભક્ત આત્માવાળા મુનિઓના શરીરો, જંગલમાં ભયાનક રાક્ષસો દ્વારા અનેક રીતે મારવામાં આવ્યા છે.
પમ્પાનદીનિવાસાનામનુમન્દાકિનીમપિ। ચિત્રકૂટાલયાનાં ચ ક્રિયતે કદનં મહત્
પંપા નદી, અનુમંદાકિની અને ચિત્રકૂટમાં વસતા મુનિઓમાં પણ ભારે હત્યા થઈ રહી છે.
એવં વયં ન મૃષ્યામો વિપ્રકારં તપસ્વિનામ્। ક્રિયમાણં વને ઘોરં રક્ષોભિર્ભીમકર્મભિઃ
અમે વનમાં તપસ્વીઓ પર રાક્ષસો દ્વારા થતા ભયાનક અન્યાય સહન કરી શકતા નથી.
તતસ્ત્વાં શરણાર્થં ચ શરણ્યં સમુપસ્થિતાઃ। પરિપાલય નો રામ વધ્યમાનાન્ નિશાચરૈઃ
એથી, આશ્રય માટે અમે તમારા પાસે આવ્યા છીએ; હે રામ, રાત્રે ફરતા રાક્ષસો દ્વારા મારવામાં આવતા અમારો રક્ષણ કરો.
પરા ત્વત્તો ગતિર્વીર પૃથિવ્યાં નોપપદ્યતે। પરિપાલય નઃ સર્વાન્ રાક્ષસેભ્યો નૃપાત્મજ
હે વીર, ધરતી પર તારી સિવાય અમારે બીજું કોઈ આશરો નથી; હે રાજકુમાર, અમને બધા રાક્ષસોથી બચાવ.
એતચ્છ્રુત્વા તુ કાકુત્સ્થસ્તાપસાનાં તપસ્વિનામ્। ઇદં પ્રોવાચ ધર્માત્મા સર્વાનેવ તપસ્વિનઃ
આ સાંભળીને, ધર્મમાં સ્થિર કાકુત્સ્થપુત્રે બધા તપસ્વી ઋષિઓને આ રીતે કહ્યું.
નૈવમર્હથ માં વક્તુમાજ્ઞાપ્યોઽહં તપસ્વિનામ્। કેવલેન સ્વકાર્યેણ પ્રવેષ્ટવ્યં વનં મયા
તમારે મને આ રીતે આજ્ઞા આપવી યોગ્ય નથી; હું તપસ્વીઓની આજ્ઞા માટે નથી આવ્યો. મને તો મારા ફરજ માટે જ આ જંગલમાં જવું છે.
વિપ્રકારમપાક્રષ્ટું રાક્ષસૈર્ભવતામિમમ્। પિતુસ્તુ નિર્દેશકરઃ પ્રવિષ્ટોઽહમિદં વનમ્
હું પિતાજીની આજ્ઞા પાળવા માટે આ જંગલમાં આવ્યો છું, જેથી રાક્ષસો દ્વારા તમને થયેલ દુઃખ દૂર કરી શકું.
ભવતામર્થસિદ્ધ્યર્થમાગતોઽહં યદૃચ્છયા। તસ્ય મેઽયં વને વાસો ભવિષ્યતિ મહાફલઃ
તમારા હિત માટે હું સંજોગવશ અહીં આવ્યો છું; આ જંગલમાં રહેવું મારા માટે ખૂબ ફળદાયી થશે.
તપસ્વિનાં રણે શત્રૂન્ હન્તુમિચ્છામિ રાક્ષસાન્। પશ્યન્તુ વીર્યમૃષયઃ સભ્રાતુર્મે તપોધનાઃ
હું તપસ્વીઓના દુશ્મન રાક્ષસોને યુદ્ધમાં સંહારવા ઈચ્છું છું; મારા ભાઈ સાથે તપસ્વી ઋષિઓએ મારું પરાક્રમ જોઈ શકે.
દત્ત્વા વરં ચાપિ તપોધનાનાં ધર્મે ધૃતાત્મા સહ લક્ષ્મણેન। તપોધનૈશ્ચાપિ સહાર્યદત્તઃ સુતીક્ષ્ણમેવાભિજગામ વીરઃ
તપસ્વી ઋષિઓને વરદાન આપી, ધર્મમાં સ્થિર અને આત્મસંયમી રામ લક્ષ્મણ સાથે અને તપસ્વીઓ સાથે સુતીક્ષ્ણ પાસે ગયા.
thumb|સપ્તમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અરણ્યકાણ્ડે સપ્તમઃ સર્ગઃ ॥૩-
હવે સાતમો સર્ગ સાંભળો.
રામસ્તુ સહિતો ભ્રાત્રા સીતયા ચ પરંતપઃ। સુતીક્ષ્ણસ્યાશ્રમપદં જગામ સહ તૈર્દ્વિજૈઃ
શત્રુઓને દહન કરનાર રામ, પોતાના ભાઈ અને સીતાસહિત, એ દ્વિજ ઋષિઓ સાથે સુતીક્ષ્ણના આશ્રમ તરફ ગયા.
સ ગત્વા દૂરમધ્વાનં નદીસ્તીર્ત્વા બહૂદકાઃ। દદર્શ વિમલં શૈલં મહામેરુમિવોન્નતમ્
લાંબો રસ્તો કાપી અને અનેક પાણીવાળી નદીઓ પાર કરી, તેણે એક શુદ્ધ અને મહામેરુ જેવી ઊંચી પહાડી જોઈ.
તતસ્તદિક્ષ્વાકુવરૌ સતતં વિવિધૈર્દ્રુમૈઃ। કાનનં તૌ વિવિશતુઃ સીતયા સહ રાઘવૌ
પછી રાઘવકુળના એ બે ભાઈઓ, સીતાની સાથે, વિવિધ વૃક્ષોથી ભરેલા જંગલમાં પ્રવેશ્યા.
પ્રવિષ્ટસ્તુ વનં ઘોરં બહુપુષ્પફલદ્રુમમ્। દદર્શાશ્રમમેકાન્તે ચીરમાલાપરિષ્કૃતમ્
પુષ્પ અને ફળોથી ભરેલા ભયાનક જંગલમાં પ્રવેશીને, તેણે એકાંતમાં છાલની માળાઓથી શોભતા આશ્રમને જોયો.
તત્ર તાપસમાસીનં મલપઙ્કજધારિણમ્। રામઃ સુતીક્ષ્ણં વિધિવત્ તપોધનમભાષત
ત્યાં રામે વિધિ મુજબ તપસ્વી સુતીક્ષ્ણને સંબોધ્યા, જે મલિનતા અને તપની છાપ ધરાવતો બેઠો હતો.
રામોઽહમસ્મિ ભગવન્ ભવન્તં દ્રષ્ટુમાગતઃ। તન્માભિવદ ધર્મજ્ઞ મહર્ષે સત્યવિક્રમ
હે ભગવન, હું રામ છું, તમને મળવા આવ્યો છું; તેથી, હે ધર્મજ્ઞ મહર્ષિ, મને કંઈક કહો.
સ્વાગતં તે રઘુશ્રેષ્ઠ રામ સત્યભૃતાં વર। આશ્રમોઽયં ત્વયાઽઽક્રાન્તઃ સનાથ ઇવ સામ્પ્રતમ્
હે રઘુશ્રેષ્ઠ રામ, સત્યનિષ્ઠોમાં શ્રેષ્ઠ, તારો આવકાર છે; તારા આવવાથી આ આશ્રમને હવે સ્વામી મળ્યો હોય એમ લાગે છે.
પ્રતીક્ષમાણસ્ત્વામેવ નારોહેઽહં મહાયશઃ। દેવલોકમિતો વીર દેહં ત્યક્ત્વા મહીતલે
હે મહાપ્રસિદ્ધ, હું માત્ર તારી રાહ જોઈ રહ્યો હતો, તેથી પૃથ્વી પર શરીર છોડીને પણ દેવલોકમાં ગયો નથી.
ચિત્રકૂટમુપાદાય રાજ્યભ્રષ્ટોઽસિ મે શ્રુતઃ। ઇહોપયાતઃ કાકુત્સ્થ દેવરાજઃ શતક્રતુઃ
મને ખબર પડી છે કે, તું રાજપદ ગુમાવીને ચિત્રકૂટમાં વસે છે અને હવે અહીં આવ્યો છે; એ જ સમયે દેવરાજ ઇન્દ્ર પણ આવ્યો છે.
ઉપાગમ્ય ચ મે દેવો મહાદેવઃ સુરેશ્વરઃ। સર્વાલ્ઁ લોકાઞ્જિતાનાહ મમ પુણ્યેન કર્મણા
અને મહાદેવ, દેવોના સ્વામી, મારા પાસે આવ્યા અને કહ્યું કે મારા પુણ્ય કર્મથી મેં બધા લોક જીત્યા છે.
તેષુ દેવર્ષિજુષ્ટેષુ જિતેષુ તપસા મયા। મત્પ્રસાદાત્ સભાર્યસ્ત્વં વિહરસ્વ સલક્ષ્મણઃ
આ પવિત્ર સ્થળે, જ્યાં દેવો અને ઋષિઓનું સન્માન થાય છે અને મેં તપ દ્વારા જીત્યું છે, મારી કૃપાથી તું તારી પત્ની અને લક્ષ્મણ સાથે આનંદથી રહે.
તમુગ્રતપસં દીપ્તં મહર્ષિં સત્યવાદિનમ્। પ્રત્યુવાચાત્મવાન્ રામો બ્રહ્માણમિવ વાસવઃ
તે મહાન ઋષિ, જેઓ કઠોર તપસ્યા અને સત્યવચનથી તેજસ્વી હતા, તેમને આત્મસંયમી રામે, જેમ ઇન્દ્રે બ્રહ્માને જવાબ આપ્યો હોય તેમ, ઉત્તર આપ્યો.
અહમેવાહરિષ્યામિ સ્વયં લોકાન્ મહામુને। આવાસં ત્વહમિચ્છામિ પ્રદિષ્ટમિહ કાનને
હે મહામુની, હું પોતે આખા જગતને જીતવા સક્ષમ છું, પણ મને તો અહીં આ વનમાં, જેમ તમે સૂચવ્યું છે તેમ, નિવાસ કરવાની ઇચ્છા છે.
ભવાન્ સર્વત્ર કુશલઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ। આખ્યાતં શરભઙ્ગેન ગૌતમેન મહાત્મના
તમે તો સર્વે વિષયોમાં નિપુણ છો અને સર્વ જીવોના કલ્યાણમાં રત છો—આ વાત મહાત્મા શરભંગ અને ગૌતમે મને કહી છે.
એવમુક્તસ્તુ રામેણ મહર્ષિર્લોકવિશ્રુતઃ। અબ્રવીન્મધુરં વાક્યં હર્ષેણ મહતા યુતઃ
રામના આવા વચનો સાંભળીને, વિશ્વવિખ્યાત મહર્ષિએ ખૂબ આનંદથી મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.
અયમેવાશ્રમો રામ ગુણવાન્ રમ્યતામિતિ। ઋષિસંઘાનુચરિતઃ સદા મૂલફલૈર્યુતઃ
હે રામ, આ આશ્રમ ગુણવાન અને આનંદદાયક છે, અહીં હંમેશા ઋષિગણ આવે છે અને મૂળ-ફળોથી ભરપૂર છે.
ઇમમાશ્રમમાગમ્ય મૃગસંઘા મહીયસઃ। અહત્વા પ્રતિગચ્છન્તિ લોભયિત્વાકુતોભયાઃ
આ આશ્રમમાં મહાન હરણોના ટોળા આવે છે, લલચાવીને પણ કોઈને નુકસાન કર્યા વિના નિર્ભયતાથી પાછા જાય છે.