અર્ચિષ્મન્તં શ્રિયા જુષ્ટમદ્ભુતં પશ્ય લક્ષ્મણ। પ્રતપન્તમિવાદિત્યમન્તરિક્ષગતં રથમ્
લક્ષ્મણ, એ તેજસ્વી, વૈભવી અને અદ્ભુત રથને જો, જે સૂર્યની જેમ ઝગમગે છે અને આકાશમાં સંચરી રહ્યો છે.
યે હયાઃ પુરુહૂતસ્ય પુરા શક્રસ્ય નઃ શ્રુતાઃ। અન્તરિક્ષગતા દિવ્યાસ્ત ઇમે હરયો ધ્રુવમ્
પૂર્વે પુરુહૂતના જે ઘોડાઓ વિશે આપણે સાંભળ્યા હતા, એ શક્રના દેવઘોડાઓ જ આકાશમાં દોડતા દેખાય છે.
ઇમે ચ પુરુષવ્યાઘ્ર યે તિષ્ઠન્ત્યભિતો દિશમ્। શતં શતં કુણ્ડલિનો યુવાનઃ ખડ્ગપાણયઃ
અને, લક્ષ્મણ, ચારેય બાજુ જે પુરુષવ્યાઘ્રો ઊભા છે, તેઓ સૈંકડો યુવાન, કુંડળધારી અને હાથમાં તલવાર ધરાવે છે.
વિસ્તીર્ણવિપુલોરસ્કાઃ પરિઘાયતબાહવઃ। શોણાંશુવસનાઃ સર્વે વ્યાઘ્રા ઇવ દુરાસદાઃ
બધાના છાતી વિશાળ અને પહોળા છે, હાથ લોખંડની દંડ જેવી મજબૂત છે, બધા લાલવર્ણના વસ્ત્ર પહેરેલા છે અને વાઘ જેવી ભયાનક અને દુર્ગમ છે.
ઉરોદેશેષુ સર્વેષાં હારા જ્વલનસંનિભાઃ। રૂપં બિભ્રતિ સૌમિત્રે પઞ્ચવિંશતિવાર્ષિકમ્
તેમના ઉર પર અગ્નિ જેવો તેજસ્વી હાર છે; સૌમિત્રિ, તેઓ બધાં પાંચવીસ વર્ષના યુવાન જેવું રૂપ ધરાવે છે.
એતદ્ધિ કિલ દેવાનાં વયો ભવતિ નિત્યદા। યથેમે પુરુષવ્યાઘ્રા દૃશ્યન્તે પ્રિયદર્શનાઃ
દેવતાઓનું વય હંમેશાં આવું જ રહે છે, જેમ આ પુરુષવ્યાઘ્રો સુંદર દેખાય છે.
ઇહૈવ સહ વૈદેહ્યા મુહૂર્તં તિષ્ઠ લક્ષ્મણ। યાવજ્જાનામ્યહં વ્યક્તં ક એષ દ્યુતિમાન્ રથે
લક્ષ્મણ, તું અને વૈદેહી અહીં જ થોડો સમય ઊભા રહો, જ્યા સુધી હું જાણી ન લઉં કે આ રથમાં તેજસ્વી કોણ છે.
તમેવમુક્ત્વા સૌમિત્રિમિહૈવ સ્થીયતામિતિ। અભિચક્રામ કાકુત્સ્થઃ શરભઙ્ગાશ્રમં પ્રતિ
એ રીતે સૌમિત્રિને 'અહીં જ રહો' કહીને કકુત્સ્થ વંશજ શરભંગના આશ્રમ તરફ આગળ વધ્યો.
તતઃ સમભિગચ્છન્તં પ્રેક્ષ્ય રામં શચીપતિઃ। શરભઙ્ગમનુજ્ઞાપ્ય વિબુધાનિદમબ્રવીત્
પછી, રામને પોતાની તરફ આવતો જોઈને, શચીપતિએ શરભંગને વિદાય લઈને દેવતાઓને કહ્યું.
ઇહોપયાત્યસૌ રામો યાવન્માં નાભિભાષતે। નિષ્ઠાં નયત તાવત્ તુ તતો માદ્રષ્ટુમર્હતિ
આ રામ અહીં આવી રહ્યો છે, પણ જ્યા સુધી એ મારી સાથે વાત ન કરે, ત્યા સુધી મને પૂર્ણતા તરફ લઈ જાવ; પછી એ મને જોઈ શકે છે.
જિતવન્તં કૃતાર્થં હિ તદાહમચિરાદિમમ્। કર્મ હ્યનેન કર્તવ્યં મહદન્યૈઃ સુદુષ્કરમ્
હું જીત મેળવી અને મારો હેતુ પૂર્ણ કર્યો છે; હવે હું જલ્દી જ જઈશ. એણે એક મહાન કાર્ય કરવું છે, જે બીજાઓ માટે અતિ કઠિન છે.
અથ વજ્રી તમામન્ત્ર્ય માનયિત્વા ચ તાપસમ્। રથેન હયયુક્તેન યયૌ દિવમરિંદમઃ
પછી, વજ્રધારી ઇન્દ્રે તપસ્વીને આદરપૂર્વક સંબોધન કરી, પોતાના ઘોડાવાળાં રથમાં સ્વર્ગ તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
પ્રયાતે તુ સહસ્રાક્ષે રાઘવઃ સપરિચ્છદઃ। અગ્નિહોત્રમુપાસીનં શરભઙ્ગમુપાગમત્
સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્ર જતા રહ્યા પછી, રાઘવ પોતાના સાથીઓ સાથે યજ્ઞકુંડ પાસે બેઠેલા શરભંગ પાસે પહોંચ્યો.
તસ્ય પાદૌ ચ સંગૃહ્ય રામઃ સીતા ચ લક્ષ્મણઃ। નિષેદુસ્તદનુજ્ઞાતા લબ્ધવાસા નિમન્ત્રિતાઃ
રામ, સીતા અને લક્ષ્મણે તેમના પગ સ્પર્શી, અને તેમની પરવાનગીથી, નિવાસ અને આમંત્રણ મળ્યા પછી ત્યાં બેઠા.
તતઃ શક્રોપયાનં તુ પર્યપૃચ્છત રાઘવઃ। શરભઙ્ગશ્ચ તત્ સર્વં રાઘવાય ન્યવેદયત્
પછી રાઘવએ ઇન્દ્રના આવવાનો વિષય પૂછ્યો, અને શરભંગે તે બધું રાઘવને કહી સંભળાવ્યું.
મામેષ વરદો રામ બ્રહ્મલોકં નિનીષતિ। જિતમુગ્રેણ તપસા દુષ્પ્રાપમકૃતાત્મભિઃ
હે રામ, આ ઇન્દ્ર મને વર આપે છે અને મને બ્રહ્મલોકમાં લઈ જવા ઈચ્છે છે, જે કઠોર તપથી પ્રાપ્ત થાય છે અને જે આત્મસંયમ વિના મળતો નથી.
અહં જ્ઞાત્વા નરવ્યાઘ્ર વર્તમાનમદૂરતઃ। બ્રહ્મલોકં ન ગચ્છામિ ત્વામદૃષ્ટ્વા પ્રિયાતિથિમ્
હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે મને ખબર પડી કે તમે નજીક છો, ત્યારે, મારા પ્રિય અતિથિ, તમને જોયા વિના હું બ્રહ્મલોકમાં ગયો નહીં.
ત્વયાહં પુરુષવ્યાઘ્ર ધાર્મિકેણ મહાત્મના। સમાગમ્ય ગમિષ્યામિ ત્રિદિવં ચાવરં પરમ્
હે મહાત્મા અને ધર્મનિષ્ઠ પુરુષ, હવે તમારી સાથે મળ્યા પછી હું પરમ સ્વર્ગમાં જઈશ.
અક્ષયા નરશાર્દૂલ જિતા લોકા મયા શુભાઃ। બ્રાહ્મ્યાશ્ચ નાકપૃષ્ઠ્યાશ્ચ પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ મામકાન્
હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, મેં અક્ષય અને શુભ લોકોએ જીત્યા છે; મારા બ્રાહ્મણ અને સ્વર્ગીય લોકોએ સ્વીકારો.
એવમુક્તો નરવ્યાઘ્રઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ। ઋષિણા શરભઙ્ગેન રાઘવો વાક્યમબ્રવીત્
આ રીતે ઋષિ શરભંગે કહેતાં, સર્વ શાસ્ત્રોમાં પારંગત મનુષ્યોમાં વાઘ સમાન રાઘવએ ઉત્તર આપ્યો.
અહમેવાહરિષ્યામિ સર્વાલ્ઁ લોકાન્ મહામુને। આવાસં ત્વહમિચ્છામિ પ્રદિષ્ટમિહ કાનને
હે મહામુની, હું પોતે બધા લોકોએ જીતી લઉં છું; પણ મને તો અહીં જ આ વનમાં નિવાસ કરવો છે, જેમ તમે બતાવ્યું છે.
રાઘવેણૈવમુક્તસ્તુ શક્રતુલ્યબલેન વૈ। શરભઙ્ગો મહાપ્રાજ્ઞઃ પુનરેવાબ્રવીદ્ વચઃ
ઇન્દ્ર સમાન બળવાન રાઘવએ આવું કહ્યું ત્યારે, વિદ્વાન શરભંગે ફરી બોલ્યા.
ઇહ રામ મહાતેજાઃ સુતીક્ષ્ણો નામ ધાર્મિકઃ। વસત્યરણ્યે નિયતઃ સ તે શ્રેયો વિધાસ્યતિ
હે રામ, અહીં એક મહાતેજસ્વી અને ધર્મનિષ્ઠ ઋષિ સુતીક્ષ્ણ રહે છે, જે વનમાં નિયમિત રીતે વસે છે; તે તને વધુ કલ્યાણ આપશે.
સુતીક્ષ્ણમભિગચ્છ ત્વં શુચૌ દેશે તપસ્વિનમ્। રમણીયે વનોદ્દેશે સ તે વાસં વિધાસ્યતિ
તમે સુતીક્ષ્ણ ઋષિ પાસે જાઓ, જે પવિત્ર સ્થાને, આ મનોહર વન વિસ્તારમાં તપ કરે છે; તે તને નિવાસ માટે વ્યવસ્થા કરશે.
ઇમાં મન્દાકિનીં રામ પ્રતિસ્રોતામનુવ્રજ। નદીં પુષ્પોડુપવહાં તતસ્તત્ર ગમિષ્યસિ
હે રામ, આ મંદાકિની નદીના પ્રવાહ સામે ચાલો; આ નદી ફૂલો અને તારાઓ વહન કરે છે, પછી તું તારા સ્થાન પર પહોંચી જશે.
એષ પન્થા નરવ્યાઘ્ર મુહૂર્તં પશ્ય તાત મામ્। યાવજ્જહામિ ગાત્રાણિ જીર્ણાં ત્વચમિવોરગઃ
હે મનુષ્યોમાં વાઘ, આ માર્ગ છે; થોડી વાર મને જો, જયાં સુધી હું જૂની ચામડી ઉતારતો સાપ જેમ શરીર છોડું છું.
તતોઽગ્નિં સ સમાધાય હુત્વા ચાજ્યેન મન્ત્રવત્ । શરભઙ્ગો મહાતેજાઃ પ્રવિવેશ હુતાશનમ્
પછી મહાતેજસ્વી શરભંગે અગ્નિ પ્રગટાવી, મંત્રોચ્ચાર સાથે ઘી હવન કર્યું અને પછી તે યજ્ઞ અગ્નિમાં પ્રવેશી ગયો.
તસ્ય રોમાણિ કેશાંશ્ચ તદા વહ્નિર્મહાત્મનઃ। જીર્ણાં ત્વચં તદસ્થીનિ યચ્ચ માંસં ચ શોણિતમ્
એ સમયે અગ્નિએ મહાત્મા ઋષિના વાળ, જૂની ચામડી, હાડકાં, માંસ અને લોહી બધું ભસ્મ કરી નાખ્યું.
સ ચ પાવકસંકાશઃ કુમારઃ સમપદ્યત। ઉત્થાયાગ્નિચયાત્ તસ્માચ્છરભઙ્ગો વ્યરોચત
પછી તે અગ્નિ સમાન તેજસ્વી યુવાન રૂપે પ્રગટ થયો, અને શરભંગે અગ્નિ કુંડમાંથી ઊભો રહી ઝગમગતો દેખાયો.
સ લોકાનાહિતાગ્નીનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્। દેવાનાં ચ વ્યતિક્રમ્ય બ્રહ્મલોકં વ્યરોહત
પછી તેણે અગ્નિહોત્રી ઋષિઓ, મહાન આત્માઓ અને દેવતાઓના લોકોએ પાર કરીને બ્રહ્મલોકમાં પ્રવેશ કર્યો.