માયાવિદશ્ચ શૂરાંશ્ચ વાયુવેગસમાન્ જવે । નયજ્ઞાન્ બુદ્ધિસમ્પન્નાન્ વિષ્ણુતુલ્યપરાક્રમાન્ ॥૧-૧૭-
'તેઓ માયાવાન, શૂરવીર, પવન જેટલા ઝડપી, રાજકારણમાં નિષ્ણાત, બુદ્ધિશાળી અને વિષ્ણુ સમાન પરાક્રમી હોવા જોઈએ.'
અસંહાર્યાનુપાયજ્ઞાન્ દિવ્યસંહનનાન્વિતાન્ । સર્વાસ્ત્રગુણસમ્પન્નાનમૃતપ્રાશનાનિવ ॥૧-૧૭-
આ વાનરો અપરાજેય શક્તિથી ભરપૂર હતા, એમને હરાવવાનો કોઈ ઉપાય ન હતો, અને એમના દેહ પણ દિવ્ય હતા. એ બધા દેવાસ્ત્રોની ગુણોથી સમૃદ્ધ હતા, જાણે અમૃત પીધું હોય એમ.
અપ્સરસ્સુ ચ મુખ્યાસુ ગન્ધર્વીણાં તનૂષુ ચ । યક્ષપન્નગકન્યાસુ ઋક્ષવિદ્યાધરીષુ ચ ॥૧-૧૭-
એ વાનરો મુખ્ય અપ્સરાઓમાં, ગંધર્વ સ્ત્રીઓના દેહમાં, યક્ષ અને નાગ કન્યાઓમાં, ઋક્ષ અને વિદ્યા ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં જન્મ્યા.
કિન્નરીણાં ચ ગાત્રેષુ વાનરીણાં તનૂષુ ચ । સૃજધ્વં હરિરૂપેણ પુત્રાંસ્તુલ્યપરાક્રમાન્ ॥૧-૧૭-
કિંનરીઓના શરીરમાં અને વાનરી સ્ત્રીઓના દેહમાં પણ, તમે વાનરરૂપે એવા પુત્રો ઉત્પન્ન કરો, જે પરાક્રમે એકસમાન હોય.
પૂર્વમ્ એવ મયા સૃષ્ટો જામ્બવાન્ ઋક્ષ પુઙ્ગવઃ । જૃમ્ભમાણસ્ય સહસા મમ વક્રાત્ અજાયત ॥૧-૧૭-
હું પહેલેથી જ જાંબવાન નામના ઋક્ષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વાનરને ઉત્પન્ન કર્યો હતો; તે મારી જાંભાઈમાંથી અચાનક જન્મ્યો હતો.
તે તથોક્તા ભગવતા તત્ પ્રતિશ્રુત્ય શાસનમ્ । જનયામાસુરેવં તે પુત્રાન્ વાનરરૂપિણઃ ॥૧-૧૭-
ભગવાને એમને જે કહ્યું હતું, તે એમણે સ્વીકારીને, એમના આજ્ઞા અનુસાર એમણે વાનરરૂપે પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
ઋષયશ્ચ મહાત્માનઃ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ । ચારણાશ્ચ સુતાન્ વીરાન્ સસૃજુર્વનચારિણઃ ॥૧-૧૭-
મહાન ઋષિઓ, સિદ્ધો, વિદ્યા ધરાવનારા, નાગો અને ચારણોએ પણ વનમાં રહેતા શૂરવીર પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
વાનરેન્દ્રં મહેન્દ્રાભમિન્દ્રો વાલિનમાત્મજમ્ । સુગ્રીવં જનયામાસ તપનસ્તપતાં વરઃ ॥૧-૧૭-
ઇન્દ્રે મહેન્દ્ર જેવો વાનરરાજ વાલી પોતાના પુત્ર રૂપે ઉત્પન્ન કર્યો; અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ સૂર્યદેવે સુગ્રીવને જન્માવ્યો.
બૃહસ્પતિસ્ત્વજનયત્ તારં નામ મહાકપિમ્ । સર્વવાનરમુખ્યાનાં બુદ્ધિમન્તમનુત્તમમ્ ॥૧-૧૭-
બૃહસ્પતિએ તારા નામના મહાન વાનરને જન્માવ્યો, જે બધા વાનરમુખ્યોમાં સૌથી બુદ્ધિશાળી અને શ્રેષ્ઠ હતો.
ધનદસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્ વાનરો ગન્ધમાદનઃ । વિશ્વકર્મા ત્વજનયન્નલં નામ મહાકપિમ્ ॥૧-૧૭-
કુબેરનો પુત્ર ગંધમાદન નામનો પ્રસિદ્ધ વાનર હતો; વિશ્વકર્માએ નલ નામના મહાન વાનરને ઉત્પન્ન કર્યો.
પાવકસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્ નીલોઽગ્નિસદૃશપ્રભઃ । તેજસા યશસા વીર્યાદત્યરિચ્યત વીર્યવાન્ ॥૧-૧૭-
અગ્નિના ઉત્પન્ન થયેલા નીલ નામના વાનરનું તેજ અગ્નિ જેવું ઝળહળતું હતું; તે શક્તિ, યશ અને પરાક્રમે સૌને વટાવી ગયો.
રૂપદ્રવિણસમ્પન્નાવશ્વિનૌ રૂપસમ્મતૌ । મૈન્દં ચ દ્વિવિદં ચૈવ જનયામાસતુઃ સ્વયમ્ ॥૧-૧૭-
સૌંદર્ય અને સંપત્તિમાં પ્રસિદ્ધ અશ્વિનીકુમારો પોતે માઇંદ અને દ્વિવિદ નામના સુંદર વાનરોના પિતા બન્યા.
વરુણો જનયામાસ સુષેણં નામ વાનરમ્ । શરભં જનયામાસ પર્જન્યસ્તુ મહાબલઃ ॥૧-૧૭-
વરુણે સુષેણ નામના વાનરને જન્માવ્યો; મહાબલી પર્જન્યે શરભ નામના વાનરને ઉત્પન્ન કર્યો.
મારુતસ્યૌરસઃ શ્રીમાન્ હનુમાન્ નામ વાનરઃ । વજ્રસંહનનોપેતો વૈનતેયસમો જવે ॥૧-૧૭-
પવનદેવના પુત્ર હનુમાનનું શરીર વજ્ર જેવું મજબૂત હતું અને તે ઝડપમાં ગરુડને પણ સમાન હતો.
અપ્રમેયબલા વીરા વિક્રાન્તાઃ કામરૂપિણઃ । તે ગજાચલસંકાશા વપુષ્મન્તો મહાબલાઃ ॥૧-૧૭-
આ વાનરો અપરિમિત બળ અને પરાક્રમ ધરાવતા, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકતા, હાથી અને પર્વત જેટલા શક્તિશાળી અને સુંદર શરીર ધરાવતા હતા.
ઋક્ષવાનરગોપુચ્છાઃ ક્ષિપ્રમેવાભિજજ્ઞિરે । યસ્ય દેવસ્ય યદ્રૂપં વેષો યશ્ચ પરાક્રમઃ ॥૧-૧૭-
ઋક્ષ, વાનર અને ગૌપૂછવાળા અનેક પ્રાણી ઝડપથી જન્મ્યા, દરેક દેવના સ્વરૂપ, વેશ અને પરાક્રમ પ્રમાણે.
અજાયત સમં તેન તસ્ય તસ્ય પૃથક્ પૃથક્ । ગોલાઙ્ગૂલીષુ ચોત્પન્નાઃ કિંચિદુન્નતવિક્રમાઃ ॥૧-૧૭-
દરેક પોતપોતાના દેવ જેવો જ દેખાવ અને સ્વરૂપ લઈને અલગ-અલગ જન્મ્યો; ગોલાંગૂલોમાં કેટલાક થોડું વધુ પરાક્રમી હતા.
ઋક્ષીષુ ચ તથા જાતા વાનરાઃ કિન્નરીષુ ચ । દેવા મહર્ષિગન્ધર્વાસ્તાર્ક્ષ્યયક્ષા યશસ્વિનઃ ॥૧-૧૭-
ઋક્ષ અને કિંનરી સ્ત્રીઓમાં પણ એવા વાનરો જન્મ્યા; દેવો, મહર્ષિ, ગંધર્વ, તાક્ષ્ય અને પ્રસિદ્ધ યક્ષોએ પણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
નાગાઃ કિમ્પુરુષાશ્ચૈવ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ । બહવો જનયામાસુર્હૃષ્ટાસ્તત્ર સહસ્રશઃ ॥૧-૧૭-
નાગ, કિમ્પુરુષ, સિદ્ધ, વિદ્યા ધરાવનારા અને ઉરગો પણ ખુશીથી ત્યાં હજારો પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
ચારણાશ્ચ સુતાન્ વીરાન્ સસૃજુર્વનચારિણઃ । વાનરાન્ સુમહાકાયાન્ સર્વાન્ વૈ વનચારિણઃ ॥૧-૧૭-
ચરણો એ પણ વનમાં ફરતા, બહુ મોટાં અને બલવાન એવા વાનરપુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જે બધા જંગલમાં રહેતા હતા.
અપ્સરસ્સુ ચ મુખ્યાસુ તથા વિદ્યાધરીષુ ચ । નાગકન્યાસુ ચ તદા ગન્ધર્વીણાં તનૂષુ ચ । કામરૂપબલોપેતા યથાકામવિચારિણઃ ॥૧-૧૭-
મુખ્ય અપ્સરાઓ, વિદ્યા ધરણીઓ, નાગકન્યાઓ અને ગંધર્વ સ્ત્રીઓમાંથી પણ એવા પુત્રો જન્મ્યા, જેમને ઇચ્છા મુજબ રૂપ અને બળ ધારણ કરવાની શક્તિ હતી અને જે મનગમતાં ફરતા હતા.
સિંહશાર્દૂલસદૃશા દર્પેણ ચ બલેન ચ । શિલાપ્રહરણાઃ સર્વે સર્વે પાદપયોધિનઃ ॥૧-૧૭-
બધા વાનરો ગર્વ અને બળમાં સિંહ અને વાઘ જેવા હતા, તેઓ પથ્થરોને શસ્ત્ર તરીકે વાપરતા અને વૃક્ષો તથા પર્વતોમાં રહેતા હતા.
નખદંષ્ટ્રાયુધાઃ સર્વે સર્વે સર્વાસ્ત્રકોવિદાઃ । વિચાલયેયુઃ શૈલેન્દ્રાન્ ભેદયેયુઃ સ્થિરાન્ દ્રુમાન્ ॥૧-૧૭-
બધા વાનરોના નખ અને દાંત જ તેમના શસ્ત્ર હતા, તેઓ દરેક શસ્ત્રમાં નિપુણ હતા, પર્વતોને હલાવી શકતા અને મજબૂત વૃક્ષોને તોડી નાખતા.
ક્ષોભયેયુશ્ચ વેગેન સમુદ્રં સરિતાં પતિમ્ । દારયેયુઃ ક્ષિતિં પદ્ભ્યામાપ્લવેયુર્મહાર્ણવાન્ ॥૧-૧૭-
તેઓ પોતાની ઝડપથી દરિયાને પણ ઉથલાવી શકતા, પગથી ધરતી ફાડી શકતા અને વિશાળ સમુદ્રો ફાંદી શકતા.
નભસ્તલં વિશેયુશ્ચ ગૃહ્ણીયુરપિ તોયદાન્ । ગૃહ્ણીયુરપિ માતઙ્ગાન્ મત્તાન્ પ્રવ્રજતો વને ॥૧-૧૭-
તેઓ આકાશમાં જઈ શકતા, વાદળો પકડી શકતા અને જંગલમાં ફરતા ઉગ્ર અને મસ્ત હાથીઓને પણ પકડી શકતા.
નર્દમાનાંશ્ચ નાદેન પાતયેયુર્વિહઙ્ગમાન્ । ઈદૃશાનાં પ્રસૂતાનિ હરીણાં કામરૂપિણામ્ ॥૧-૧૭-
તેઓના ગર્જનાથી આકાશમાં ઉડતા પક્ષીઓ પડી જતાં; એવા રૂપવાળા વાનરો જન્મ્યા, જેમને ઇચ્છા મુજબ રૂપ બદલવાની શક્તિ હતી.
શતં શતસહસ્રાણિ યૂથપાનાં મહાત્મનામ્ । તે પ્રધાનેષુ યૂથેષુ હરીણાં હરિયૂથપાઃ ॥૧-૧૭-
લાખો અને લાખો વાનર સેના વડાઓ જન્મ્યા, જે વાનરોમાં મુખ્ય હતા.
બભૂવુર્યૂથપશ્રેષ્ઠાન્ વીરાંશ્ચાજનયન્ હરીન્ । અન્યે ઋક્ષવતઃ પ્રસ્થાનુપતસ્થુઃ સહસ્રશઃ ॥૧-૧૭-
તેઓ સર્વોત્તમ યુથપતિ બન્યા અને બહાદુર વાનરો ઉત્પન્ન કર્યા; બીજા હજારો વાનરો રીછ જેવા વાનરો સાથે જોડાયા.
અન્યે નાનાવિધાઞ્છૈલાન્ કાનનાનિ ચ ભેજિરે । સૂર્યપુત્રં ચ સુગ્રીવં શક્રપુત્રં ચ વાલિનમ્ ॥૧-૧૭-
બીજાઓ અનેક પર્વતો અને જંગલોમાં ફેલાઈ ગયા; તેઓ સૌરપુત્ર સુગ્રીવ અને ઇન્દ્રપુત્ર વાલીનું સેવક બન્યા.
ભ્રાતરાવુપતસ્થુસ્તે સર્વે ચ હરિયૂથપાઃ । નલં નીલં હનૂમન્તમન્યાંશ્ચ હરિયૂથપાન્ ॥૧-૧૭-
બધા વાનર યુથપતિઓ એ બંને ભાઈઓની આસપાસ એકત્ર થયા, તેમજ નલ, નીલ, હનુમાન અને અન્ય વાનર વડાઓ પણ જોડાયા.