એવમુક્તસ્તુ રામેણ લક્ષ્મણઃ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા। પ્રત્યુવાચ તદા રામં વાક્યજ્ઞો વાક્યકોવિદમ્
રામે જ્યારે મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું, ત્યારે લક્ષ્મણે, જે બોલવામાં કુશળ હતો, રામને જવાબ આપ્યો.
તવૈવ તેજસા વીર ભરતઃ પૂજયિષ્યતિ। કૌસલ્યાં ચ સુમિત્રાં ચ પ્રયતો નાસ્તિ સંશયઃ
હે વીર, તારા તેજથી ભરત નિશ્ચિતપણે કૌસલ્યા અને સુમિત્રાનું શ્રદ્ધાપૂર્વક સન્માન કરશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
યદિ દુઃસ્થો ન રક્ષેત ભરતો રાજ્યમુત્તમમ્। પ્રાપ્ય દુર્મનસા વીર ગર્વેણ ચ વિશેષતઃ
હે વીર, જો ભરતને ઉત્તમ રાજ્ય મળ્યા પછી પણ તે દુઃખી મનથી, ખાસ કરીને અહંકારથી, રાજ્યની સાચી રીતે સંભાળ ન રાખે,
તમહં દુર્મતિં ક્રૂરં વધિષ્યામિ ન સંશયઃ। તત્પક્ષાનપિ તાન્ સર્વાંસ્ત્રૈલોક્યમપિ કિં તુ સા
તો હું એ દુષ્ટ અને ક્રૂર મનના ભરતને નિશ્ચિતપણે મારી નાખીશ; અને તેના પક્ષના બધા—even ત્રિલોક—એને પણ છોડું નહીં.
કૌસલ્યા બિભૃયાદાર્યા સહસ્રં મદ્વિધાનપિ। યસ્યાઃ સહસ્રં ગ્રામાણાં સમ્પ્રાપ્તમુપજીવિનામ્
એ મહાન કૌસલ્યા તો મારી જેવી હજાર જણને પણ પોષી શકે, કારણ કે એને હજારો ગામ અને અનેક ઉપજીવનારા મળ્યા છે.
તદાત્મભરણે ચૈવ મમ માતુસ્તથૈવ ચ। પર્યાપ્તા મદ્વિધાનાં ચ ભરણાય મનસ્વિની
એ મનથી મજબૂત સ્ત્રી પોતાનું, મારી માતાનું અને મારી જેવી અનેક જણનું પણ સારું સંભાળી શકે છે.
કુરુષ્વ મામનુચરં વૈધર્મ્યં નેહ વિદ્યતે। કૃતાર્થોઽહં ભવિષ્યામિ તવ ચાર્થઃ પ્રકલ્પ્યતે
મને તારો સાથી બનાવ; આમાં કોઈ અયોગ્યતા નથી. હું પૂર્ણ થાઈ જઈશ અને તારો હેતુ પણ સિદ્ધ થશે.
ધનુરાદાય સગુણં ખનિત્રપિટકાધરઃ। અગ્રતસ્તે ગમિષ્યામિ પન્થાનં તવ દર્શયન્
હું ધનુષ્ય તણાઈને, ખંતી અને ટોપલી લઈને, તારા આગળ ચાલીને તને રસ્તો બતાવીશ.
આહરિષ્યામિ તે નિત્યં મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ। વન્યાનિ ચ તથાન્યાનિ સ્વાહાર્હાણિ તપસ્વિનામ્
હું તારા માટે રોજ મૂળ અને ફળ, તેમજ વનમાં મળતી અન્ય સાધુઓને યોગ્ય એવી વસ્તુઓ લાવીશ.
ભવાંસ્તુ સહ વૈદેહ્યા ગિરિસાનુષુ રંસ્યસે। અહં સર્વં કરિષ્યામિ જાગ્રતઃ સ્વપતશ્ચ તે
તું અને વૈદેહી પર્વતોની ઢાળીઓ પર આનંદ માણશો, અને હું તારા જાગતા કે સુતા બધું કામ કરીશ.
રામસ્ત્વનેન વાક્યેન સુપ્રીતઃ પ્રત્યુવાચ તમ્। વ્રજાપૃચ્છસ્વ સૌમિત્રે સર્વમેવ સુહૃજ્જનમ્
રામ એ મીઠા શબ્દો સાંભળીને ખૂબ પ્રસન્ન થયો અને કહ્યું: 'હે સૌમિત્ર, જઈને બધા મિત્રોને વિદાય લઈ આવ.'
યે ચ રાજ્ઞો દદૌ દિવ્યે મહાત્મા વરુણઃ સ્વયમ્। જનકસ્ય મહાયજ્ઞે ધનુષી રૌદ્રદર્શને
અને એ બે દિવ્ય ધનુષ્યો, જે મહાત્મા વરુણે જાતે જ જનકના મહાયજ્ઞમાં રાજાને આપ્યા હતા અને જે દેખાવમાં ભયાનક છે—
અભેદ્યે કવચે દિવ્યે તૂણી ચાક્ષય્યસાયકૌ। આદિત્યવિમલાભૌ દ્વૌ ખડ્ગૌ હેમપરિષ્કૃતૌ
અભેદ્ય અને દિવ્ય કવચ, બે અક્ષય તૂણીઓ, અને બે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, સોનાથી શોભિત ખડગો—
સ સુહૃજ્જનમામન્ત્ર્ય વનવાસાય નિશ્ચિતઃ। ઇક્ષ્વાકુગુરુમાગમ્ય જગ્રાહાયુધમુત્તમમ્
પછી, વનમાં જવાની પક્કી તૈયારી કરીને, લક્ષ્મણે પોતાના મિત્રોનું વિદાય લીધું અને ઇક્ષ્વાકુ વંશના ગુરુ પાસે જઈને શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રો લીધા.
તદ્ દિવ્યં રાજશાર્દૂલઃ સત્કૃતં માલ્યભૂષિતમ્। રામાય દર્શયામાસ સૌમિત્રિઃ સર્વમાયુધમ્
પછી સૌમિત્રિએ એ બધા દિવ્ય શસ્ત્રો, જે માળાથી શોભિત અને સન્માનિત હતા, રામને બતાવ્યા.
તમુવાચાત્મવાન્ રામઃ પ્રીત્યા લક્ષ્મણમાગતમ્। કાલે ત્વમાગતઃ સૌમ્ય કાંક્ષિતે મમ લક્ષ્મણ
આત્મસંયમી રામે પ્રેમપૂર્વક લક્ષ્મણને કહ્યું: 'હે સૌમ્ય લક્ષ્મણ, તું એ જ સમયે આવ્યો જેવું હું ઈચ્છતો હતો.'
અહં પ્રદાતુમિચ્છામિ યદિદં મામકં ધનમ્। બ્રાહ્મણેભ્યસ્તપસ્વિભ્યસ્ત્વયા સહ પરંતપ
હું ઈચ્છું છું કે મારું બધું ધન, હે પરંતપ, તારા સાથે મળીને બ્રાહ્મણો અને સાધુઓને આપી દઉં.
વસન્તીહ દૃઢં ભક્ત્યા ગુરુષુ દ્વિજસત્તમાઃ। તેષામપિ ચ મે ભૂયઃ સર્વેષાં ચોપજીવિનામ્
અહીં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો ગુરુઓ પ્રત્યે દૃઢ ભક્તિથી રહે છે; અને મારા બધા ઉપજીવનારા પણ અહીં છે.
વસિષ્ઠપુત્રં તુ સુયજ્ઞમાર્યં ત્વમાનયાશુ પ્રવરં દ્વિજાનામ્। અપિ પ્રયાસ્યામિ વનં સમસ્તા- નભ્યર્ચ્ય શિષ્ટાનપરાન્ દ્વિજાતીન્
તમે વશિષ્ઠપુત્ર સુયજ્ઞને, જે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ છે અને ખુબ જ સન્માનનીય છે, તુરંત બોલાવી લાવો. હું બધાં શ્રેષ્ઠ અને બીજા બ્રાહ્મણોને પૂજા કરીને જલ્દી જ વનમાં જવા નીકળીશ.
thumb|દ્વાત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડે દ્વાત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૨-
આયોધ્યાકાંડના બત્રીસમા સર્ગને શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણમાં સાંભળો.
તતઃ શાસનમાજ્ઞાય ભ્રાતુઃ પ્રિયકરં હિતમ્। ગત્વા સ પ્રવિવેશાશુ સુયજ્ઞસ્ય નિવેશનમ્
પછી ભાઈની પ્રિય અને કલ્યાણકારી આજ્ઞા સમજીને, તે ઝડપથી સુયજ્ઞના ઘરે ગયો અને અંદર પ્રવેશ્યો.
તં વિપ્રમગ્ન્યગારસ્થં વન્દિત્વા લક્ષ્મણોઽબ્રવીત્। સખેઽભ્યાગચ્છ પશ્ય ત્વં વેશ્મ દુષ્કરકારિણઃ
લક્ષ્મણે અગ્નિગૃહમાં રહેલા તે બ્રાહ્મણને વંદન કરીને કહ્યું: 'મિત્ર, મારા સાથે આવો અને જે મુશ્કેલ કાર્યો કરે છે એનું ઘર જુઓ.'
તતઃ સંધ્યામુપાસ્થાય ગત્વા સૌમિત્રિણા સહ। ઋદ્ધં સ પ્રાવિશલ્લક્ષ્મ્યા રમ્યં રામનિવેશનમ્
પછી સંધ્યા પૂજા કરીને, તે સૌમિત્રિ સાથે ગયો અને શ્રીમંત અને સુખી એવા રામના ઘરમાં પ્રવેશ્યો.
જાતરૂપમયૈર્મુખ્યૈરઙ્ગદૈઃ કુણ્ડલૈઃ શુભૈઃ। સહેમસૂત્રૈર્મણિભિઃ કેયૂરૈર્વલયૈરપિ
સોનેરી સુંદર અંગદ, કુંડળ, સોનાની દોરીવાળા હાર, મણિ, કાંડા અને ચુડાં—આ બધાં ઉત્તમ આભૂષણોથી,
અન્યૈશ્ચ રત્નૈર્બહુભિઃ કાકુત્સ્થઃ પ્રત્યપૂજયત્। સુયજ્ઞં સ તદોવાચ રામઃ સીતાપ્રચોદિતઃ
અને અનેક પ્રકારના રત્નોથી કાકુત્સ્થ વંશજ રામે સુયજ્ઞનું સન્માન કર્યું; પછી સીતા કહે તે પ્રમાણે રામે તેને કહ્યું.
હારં ચ હેમસૂત્રં ચ ભાર્યાયૈ સૌમ્ય હારય। રશનાં ચાથ સા સીતા દાતુમિચ્છતિ તે સખી
સૌમ્ય, તારી પત્ની માટે હાર અને સોનાની દોરી લઈ જા; અને મારી સખી સીતા પણ તેને કમરપટ્ટો આપવાનું ઇચ્છે છે.
અઙ્ગદાનિ ચ ચિત્રાણિ કેયૂરાણિ શુભાનિ ચ। પ્રયચ્છતિ સખી તુભ્યં ભાર્યાયૈ ગચ્છતી વનમ્
મારી સખી, જેઓ વનમાં જઈ રહી છે એવી તારી પત્ની માટે સુંદર પાયલ અને સુંદર કાંડા પણ આપે છે.
પર્યઙ્કમગ્ર્યાસ્તરણં નાનારત્નવિભૂષિતમ્। તમપીચ્છતિ વૈદેહી પ્રતિષ્ઠાપયિતું ત્વયિ
અને વૈદેહી ઈચ્છે છે કે તું વિવિધ રત્નોથી શોભિત અને ઉત્તમ પાથરાવાળું પલંગ પણ ગોઠવી દે.
નાગઃ શત્રુંજયો નામ માતુલોઽયં દદૌ મમ। તં તે નિષ્કસહસ્રેણ દદામિ દ્વિજપુઙ્ગવ
મારો માસા મને જે શત્રુંજય નામનો હાથી આપ્યો હતો, એ હું તને હજાર મુદ્રા સાથે આપું છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
ઇત્યુક્તઃ સ તુ રામેણ સુયજ્ઞઃ પ્રતિગૃહ્ય તત્। રામલક્ષ્મણસીતાનાં પ્રયુયોજાશિષઃ શિવાઃ
રામે આમ કહ્યું ત્યારે સુયજ્ઞે એ બધાં દાન સ્વીકારી લીધાં અને રામ, લક્ષ્મણ અને સીતાને શુભ આશીર્વાદ આપ્યા.