કૌસલ્યા સુપ્રજા રામ પિતા ત્વાં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ। મહિષ્યાપિ હિ કૈકેય્યા ગમ્યતાં તત્ર મા ચિરમ્
કૌશલ્યાના સુપુત્ર રામ, તમારા પિતા તમને જોવા માંગે છે. મહારાણી કૈકેયી સાથે વિલંબ કર્યા વિના ત્યાં જાઓ.
એવમુક્તસ્તુ સંહૃષ્ટો નરસિંહો મહાદ્યુતિઃ। તતઃ સમ્માનયામાસ સીતામિદમુવાચ હ
આ રીતે સંભળ્યા પછી, મહાપુરુષ અને તેજસ્વી શ્રીરામ આનંદિત થયા, સીતાજીને સન્માન આપ્યો અને કહ્યું.
દેવિ દેવશ્ચ દેવી ચ સમાગમ્ય મદન્તરે। મન્ત્રયેતે ધ્રુવં કિંચિદભિષેચનસંહિતમ્
પ્રિયે, રાજા અને રાણી મારી હાજરી વિના ચોક્કસપણે મળીને, રાજ્યાભિષેક વિષે કંઈક ચર્ચા કરતા હોય છે.
સા પ્રહૃષ્ટા મહારાજં હિતકામાનુવર્તિની। જનની ચાર્થકામા મે કેકયાધિપતેઃ સુતા
મારી માતા, કેકય દેશના રાજાની પુત્રી, હંમેશા મારા હિતની ઇચ્છા રાખે છે અને મારી સમૃદ્ધિ જોઈને આનંદિત થાય છે.
દિષ્ટ્યા ખલુ મહારાજો મહિષ્યા પ્રિયયા સહ। સુમન્ત્રં પ્રાહિણોદ્ દૂતમર્થકામકરં મમ
સૌભાગ્યથી, મહારાજા પોતાની પ્રિય રાણી સાથે, મારા કલ્યાણ માટે ઉત્સુક બની, સુમંત્રને દૂત બનાવીને મોકલ્યા છે.
યાદૃશી પરિષત્ તત્ર તાદૃશો દૂત આગતઃ। ધ્રુવમદ્યૈવ માં રાજા યૌવરાજ્યેઽભિષેક્ષ્યતિ
જેવી મહાન સભા છે, એવો મહાન દૂત આવ્યો છે; નિશ્ચિતપણે આજે જ રાજા મને યુવરાજપદ માટે અભિષેક કરશે.
હન્ત શીઘ્રમિતો ગત્વા દ્રક્ષ્યામિ ચ મહીપતિમ્। સહ ત્વં પરિવારેણ સુખમાસ્સ્વ રમસ્વ ચ
ચાલો, હમણા જ હું ઝડપથી જઈને મહારાજાને મળું છું. તું પરિવાર સાથે અહીં સુખથી રહેજે અને આનંદ માણજે.
પતિસમ્માનિતા સીતા ભર્તારમસિતેક્ષણા। આ દ્વારમનુવવ્રાજ મઙ્ગલાન્યભિદધ્યુષી
પતિએ સન્માન આપ્યા પછી, કાળી આંખોવાળી સીતાએ શુભ શબ્દો બોલતાં, પતિને દ્વાર સુધી વિદાય આપી.
રાજ્યં દ્વિજાતિભિર્જુષ્ટં રાજસૂયાભિષેચનમ્। કર્તુમર્હતિ તે રાજા વાસવસ્યેવ લોકકૃત્
બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલા રાજ્યાભિષેક માટે યોગ્ય એવા રાજા, જાણે વિશ્વના સર્જકએ ઇન્દ્રને રાજ્ય આપ્યું હોય તેમ, તમને રાજ્ય સોંપવા યોગ્ય છે.
દીક્ષિતં વ્રતસમ્પન્નં વરાજિનધરં શુચિમ્। કુરઙ્ગશૃઙ્ગપાણિં ચ પશ્યન્તી ત્વાં ભજામ્યહમ્
વ્રત પાળતા, શુદ્ધ, સુંદર મૃગચર્મ પહેરેલા અને હરણના શિંગ સાથે, દિક્ષિત રૂપે તમને જોઈને હું આનંદ અનુભવું છું.
પૂર્વાં દિશં વજ્રધરો દક્ષિણાં પાતુ તે યમઃ। વરુણઃ પશ્ચિમામાશાં ધનેશસ્તૂત્તરાં દિશમ્
પૂર્વ દિશામાં ઇન્દ્ર, દક્ષિણમાં યમરાજ, પશ્ચિમમાં વરુણ અને ઉત્તર દિશામાં કુબેર તમારી રક્ષા કરે.
અથ સીતામનુજ્ઞાપ્ય કૃતકૌતુકમઙ્ગલઃ। નિશ્ચક્રામ સુમન્ત્રેણ સહ રામો નિવેશનાત્
પછી, સીતાને વિદાય લઈને અને શુભ કાર્ય કરાવ્યા પછી, રામ સુમંત્ર સાથે ઘરેથી નીકળી પડ્યા.
પર્વતાદિવ નિષ્ક્રમ્ય સિંહો ગિરિગુહાશયઃ। લક્ષ્મણં દ્વારિ સોઽપશ્યત્ પ્રહ્વાઞ્જલિપુટં સ્થિતમ્
પર્વતની ગુફામાંથી સિંહ નીકળે તેમ, રામ બહાર આવ્યા અને દ્વારે હાથ જોડીને ઊભેલા લક્ષ્મણને જોયા.
અથ મધ્યમકક્ષ્યાયાં સમાગચ્છત્ સુહૃજ્જનૈઃ। સ સર્વાનર્થિનો દૃષ્ટ્વા સમેત્ય પ્રતિનન્દ્ય ચ
પછી, મધ્યકક્ષામાં મિત્રો સાથે મળતા, રામએ બધા આવનાર અરજદારોને જોઈ, મળ્યા અને આનંદપૂર્વક આવકાર્યા.
તતઃ પાવકસંકાશમારુરોહ રથોત્તમમ્। વૈયાઘ્રં પુરુષવ્યાઘ્રો રાજિતં રાજનન્દનઃ
પછી રાજાના લાડકવાયા, પુરુષોમાં વાઘ સમાન, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી રથ પર ચઢ્યા.
મેઘનાદમસમ્બાધં મણિહેમવિભૂષિતમ્। મુષ્ણન્તમિવ ચક્ષૂંષિ પ્રભયા મેરુવર્ચસમ્
એ રથ મેઘના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિત થતો, મોતી અને સોનાથી શોભિત હતો, અને તેની કાંતિથી સૌના નેત્ર ચમકી ઉઠ્યા, જાણે મેરુ પર્વત જેવી તેજસ્વીતા ધરાવતો હોય.
કરેણુશિશુકલ્પૈશ્ચ યુક્તં પરમવાજિભિઃ। હરિયુક્તં સહસ્રાક્ષો રથમિન્દ્ર ઇવાશુગમ્
તે રથ ઉત્તમ ઘોડાઓએ ખેંચતો હતો, જે યુવાન હાથીઓ જેવી મજબૂતતા ધરાવતા અને પવન જેવી ઝડપથી દોડતા, લીલા ઘોડાઓ જોડાયેલા હતા, જાણે ઇન્દ્રદેવનો રથ હોય.
પ્રયયૌ તૂર્ણમાસ્થાય રાઘવો જ્વલિતઃ શ્રિયા। સ પર્જન્ય ઇવાકાશે સ્વનવાનભિનાદયન્
રાઘવ તેજથી ઝળહળતા, ઝડપથી રથ પર ચઢીને નીકળી પડ્યા, જેમ વાદળો આકાશમાં ગર્જના કરે તેમ ધ્વનિ થવા લાગી.
નિકેતાન્નિર્યયૌ શ્રીમાન્ મહાભ્રાદિવ ચન્દ્રમાઃ। ચિત્રચામરપાણિસ્તુ લક્ષ્મણો રાઘવાનુજઃ
શ્રીમંત રાજકુમાર પોતાના મહેલમાંથી બહાર નીકળ્યા, જાણે મહામેઘમાંથી ચાંદ્રમાએ પ્રકાશિત થઈ બહાર આવે, અને તેમના ભાઈ લક્ષ્મણે સુંદર ચામરું પકડી તેમને સાથે આપ્યું.
જુગોપ ભ્રાતરં ભ્રાતા રથમાસ્થાય પૃષ્ઠતઃ। તતો હલહલાશબ્દસ્તુમુલઃ સમજાયત
લક્ષ્મણે રથની પાછળ બેઠા રહી ભાઈની રક્ષા કરી; પછી અચાનક ભારે ગૂંજી ઉઠેલી અવાજો સંભળાઈ.
તસ્ય નિષ્ક્રમમાણસ્ય જનૌઘસ્ય સમન્તતઃ। તતો હયવરા મુખ્યા નાગાશ્ચ ગિરિસંનિભાઃ
જ્યારે તેઓ નીકળી રહ્યા હતા, ત્યારે ચારેય બાજુથી લોકોની ભીડ એકઠી થઈ; પછી પર્વત જેવા મોટા હાથીઓ અને શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ પણ તેમની પાછળ ચાલ્યા.
અનુજગ્મુસ્તથા રામં શતશોઽથ સહસ્રશઃ। અગ્રતશ્ચાસ્ય સંનદ્ધાશ્ચન્દનાગુરુભૂષિતાઃ
એ રીતે રામને પછાડી ને સૈંકડો-હજારો લોકો ચાલ્યા; આગળ ચંદન અને અગરુથી સુગંધિત, શસ્ત્રોથી સજ્જ યોદ્ધાઓ ચાલતા હતા.
ખડ્ગચાપધરાઃ શૂરા જગ્મુરાશંસવો જનાઃ। તતો વાદિત્રશબ્દાશ્ચ સ્તુતિશબ્દાશ્ચ વન્દિનામ્
ત્યાં તલવાર અને ધનુષ ધારણ કરનાર શૂરવીર આશાવાન લોકો આગળ વધ્યા; પછી વાદ્યોના અવાજ અને વંદકોના સ્તુતિગાન સંભળાયા.
સિંહનાદાશ્ચ શૂરાણાં તતઃ શુશ્રુવિરે પથિ। હર્મ્યવાતાયનસ્થાભિર્ભૂષિતાભિઃ સમન્તતઃ
માર્ગ પર શૂરવીરોના સિંહગર્જના જેવા અવાજો સંભળાતા, અને મહેલોની ઝરખાંઓ પાસે ઉભેલી શૃંગારિત સ્ત્રીઓએ એ અવાજો વધાર્યા.
કીર્યમાણઃ સુપુષ્પૌઘૈર્યયૌ સ્ત્રીભિરરિંદમઃ। રામં સર્વાનવદ્યાઙ્ગ્યો રામપિપ્રીષયા તતઃ
શત્રુવિનાશક રામ સ્ત્રીઓ દ્વારા પુષ્પવર્ષાથી સન્માનિત થતા આગળ વધ્યા; સર્વે અંગે નિર્દોષ એવા રામને જોઈને સ્ત્રીઓ આનંદિત થઈ.
વચોભિરગ્ર્યૈર્હર્મ્યસ્થાઃ ક્ષિતિસ્થાશ્ચ વવન્દિરે। નૂનં નન્દતિ તે માતા કૌસલ્યા માતૃનન્દન
મહેલો અને જમીન પર ઉભેલા લોકોએ ઉત્તમ વચનો દ્વારા રામનું સન્માન કર્યું: 'નિષ્શ્ચયે, માતા કૌસલ્યા આજે ખૂબ ખુશ છે, હે માતાના લાડકવાયા.'
પશ્યન્તી સિદ્ધયાત્રં ત્વાં પિત્ર્યં રાજ્યમુપસ્થિતમ્। સર્વસીમન્તિનીભ્યશ્ચ સીતાં સીમન્તિનીં વરામ્
'તમે સિદ્ધયાત્રા કરી પિતૃરાજ્ય પ્રાપ્ત કરો છો એ જોઈને, અને સર્વે સીમંતિનીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી સીતાને પણ સાથે જોઈને.'
અમન્યન્ત હિ તા નાર્યો રામસ્ય હૃદયપ્રિયામ્। તયા સુચરિતં દેવ્યા પુરા નૂનં મહત્ તપઃ
એ સ્ત્રીઓ સીતાને, જે રામના હૃદયને પ્રિય છે, સર્વે સીમંતિનીઓમાં શ્રેષ્ઠ માની; નિશ્ચયે એ રાણીયે પૂર્વે મહાન તપ કર્યું હશે.
રોહિણીવ શશાઙ્કેન રામસંયોગમાપ યા। ઇતિ પ્રાસાદશૃઙ્ગેષુ પ્રમદાભિર્નરોત્તમઃ। શુશ્રાવ રાજમાર્ગસ્થઃ પ્રિયા વાચ ઉદાહૃતાઃ
જેમ રોહિણીને ચંદ્ર સાથે મિલન મળ્યો, તેમ સીતાએ રામ સાથે એકતા પામી; એ રીતે મહેલોની મિનારો પર ઊભેલી સ્ત્રીઓના મીઠા વચનો રાજમાર્ગ પર જતા રામના કાને પડ્યા.
સ રાઘવસ્તત્ર તદા પ્રલાપાન્ શુશ્રાવ લોકસ્ય સમાગતસ્ય। આત્માધિકારા વિવિધાશ્ચ વાચઃ પ્રહૃષ્ટરૂપસ્ય પુરે જનસ્ય
ત્યાં રાઘવે એકઠા થયેલા લોકોના વિવિધ વાતો, પોતાના મનની લાગણીઓ વ્યક્ત કરતી, અને શહેરના આનંદિત નાગરિકોના સંવાદો સાંભળ્યા.