સજ્જં દ્યુતિકરં શ્રીમદભિષેકપુરસ્સરમ્। પાણ્ડુરશ્ચ વૃષઃ સજ્જઃ પાણ્ડુરાશ્વશ્ચ સંસ્થિતઃ
અભિષેક માટેના બધા તેજસ્વી અને શુભ સામાન તૈયાર હતા; સાથે સફેદ વાછરડો અને સફેદ ઘોડાં પણ તૈયાર રાખવામાં આવ્યા હતા.
વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ વન્દિનશ્ચ તથાપરે। ઇક્ષ્વાકૂણાં યથા રાજ્યે સમ્ભ્રિયેતાભિષેચનમ્
બધાં વાદ્યયંત્રો અને સ્તુતિગાન કરનારા પણ ભેગા થયા હતા, જેમ ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓના અભિષેક સમયે થતું હોય તેમ.
તથાજાતીયમાદાય રાજપુત્રાભિષેચનમ્। તે રાજવચનાત્ તત્ર સમવેતા મહીપતિમ્
રાજકુમારના અભિષેક માટે જે જે જરૂરી વસ્તુઓ હતી, તે બધું એકઠું કરીને, તેઓ રાજાના આદેશે ત્યાં ભેગા થયા હતા.
અપશ્યન્તોઽબ્રુવન્ કો નુ રાજ્ઞો નઃ પ્રતિવેદયેત્। ન પશ્યામશ્ચ રાજાનમુદિતશ્ચ દિવાકરઃ
રાજાને ન જોઈને તેઓએ કહ્યું: 'હમણાં રાજાને કોણ જાણ કરાવશે? અમને રાજા દેખાતા નથી અને સૂર્ય પણ ઉગ્યો છે.'
અબ્રવીત્ તાનિદં વાક્યં સુમન્ત્રો રાજસત્કૃતઃ। રામં રાજ્ઞો નિયોગેન ત્વરયા પ્રસ્થિતો હ્યહમ્
રાજાએ સન્માન આપેલા સુમંત્રએ તેમને કહ્યું: 'મને રાજાના આદેશથી રામચંદ્રજીને બોલાવવા જવું પડ્યું હતું.'
પૂજ્યા રાજ્ઞો ભવન્તશ્ચ રામસ્ય તુ વિશેષતઃ। અયં પૃચ્છામિ વચનાત્ સુખમાયુષ્મતામહમ્
'તમને રાજા અને ખાસ કરીને રામચંદ્રજી તરફથી સન્માન મળવો જોઈએ; હું રાજાના વતી આપ સૌના સુખ-આરોગ્યની ખબર પૂછું છું, હે સૌભાગ્યશાળી લોકો.'
રાજ્ઞઃ સમ્પ્રતિબુદ્ધસ્ય ચાનાગમનકારણમ્। ઇત્યુક્ત્વાન્તઃપુરદ્વારમાજગામ પુરાણવિત્
'રાજા જાગી ગયા છે, પણ તેઓ કેમ આવ્યા નથી તેનું કારણ...' એવું કહીને તે વિદ્વાન અંદરના મહેલના દ્વાર સુધી ગયો.
સદા સક્તં ચ તદ્ વેશ્મ સુમન્ત્રઃ પ્રવિવેશ હ। તુષ્ટાવાસ્ય તદા વંશં પ્રવિશ્ય સ વિશામ્પતેઃ
સુમંત્ર, જે હંમેશા એ મહેલ સાથે જોડાયેલો હતો, અંદર ગયો; રાજાના ઘરમાં પ્રવેશીને તેણે તેમના વંશની સ્તુતિ કરી.
શયનીયં નરેન્દ્રસ્ય તદાસાદ્ય વ્યતિષ્ઠત। સોઽત્યાસાદ્ય તુ તદ્ વેશ્મ તિરસ્કરણિમન્તરા
પછી તે રાજાના શયનકક્ષ સુધી પહોંચ્યો અને ત્યાં ઊભો રહ્યો; ખૂબ નજીક જઈને પણ અંદરના પડદાની બહાર જ રાહ જોઈ.
આશીર્ભિર્ગુણયુક્તાભિરભિતુષ્ટાવ રાઘવમ્। સોમસૂર્યૌ ચ કાકુત્સ્થ શિવવૈશ્રવણાવપિ
તેને ગુણોથી ભરપૂર આશીર્વાદથી રાઘવની સ્તુતિ કરી; ચંદ્ર અને સૂર્ય, શિવ અને વૈશ્વરાણ પણ, હે કકુત્સ્થ વંશજ, તેમનું સ્મરણ કર્યું.
વરુણશ્ચાગ્નિરિન્દ્રશ્ચ વિજયં પ્રદિશન્તુ તે। ગતા ભગવતી રાત્રિરહઃ શિવમુપસ્થિતમ્
વરુણ, અગ્નિ અને ઇન્દ્ર તને વિજય આપે એવી શુભકામના. પવિત્ર રાત વીતી ગઈ છે અને શુભ દિવસ આવી પહોંચ્યો છે.
બુદ્ધ્યસ્વ રાજશાર્દૂલ કુરુ કાર્યમનન્તરમ્। બ્રાહ્મણા બલમુખ્યાશ્ચ નૈગમાશ્ચાગતાસ્ત્વિહ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, હવે જાગી ને તારા તાત્કાલિક કામો પૂરા કર. અહી મુખ્ય બ્રાહ્મણો, સૈન્યના નેતાઓ અને શહેરના લોકો બધા ભેગા થયા છે.
દર્શનં તેઽભિકાંક્ષન્તે પ્રતિબુદ્ધ્યસ્વ રાઘવ। સ્તુવન્તં તં તદા સૂતં સુમન્ત્રં મન્ત્રકોવિદમ્
બધાને તારો દર્શન કરવાની ઇચ્છા છે, રાઘવ, હવે જાગ. એ રીતે સુમંત્ર નામનો કુશળ રથચાલક તેની પ્રશંસા કરતાં બોલ્યો.
પ્રતિબુદ્ધ્ય તતો રાજા ઇદં વચનમબ્રવીત્। રામમાનય સૂતેતિ યદસ્યભિહિતો મયા
પછી રાજાએ જાગીને કહ્યું: 'મારે જે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે રામને અહીં લાવ.'
કિમિદં કારણં યેન મમાજ્ઞા પ્રતિવાહ્યતે। ન ચૈવ સમ્પ્રસુપ્તોઽહમાનયેહાશુ રાઘવમ્
'મારી આજ્ઞા પૂરી કરવામાં વિલંબ કેમ થાય છે? હું ઊંઘમાં તો નથી, તરત જ રાઘવને અહીં લાવ.'
ઇતિ રાજા દશરથઃ સૂતં તત્રાન્વશાત્ પુનઃ। સ રાજવચનં શ્રુત્વા શિરસા પ્રતિપૂજ્ય તમ્
એ રીતે દશરથ રાજાએ ફરી રથચાલકને આગ્રહપૂર્વક કહ્યું; રાજાની આજ્ઞા સાંભળી તેણે નમ્રતાથી માથું ઝુકાવ્યું.
નિર્જગામ નૃપાવાસાન્મન્યમાનઃ પ્રિયં મહત્। પ્રપન્નો રાજમાર્ગં ચ પતાકાધ્વજશોભિતમ્
પછી તે ખુશખુશાલ સમાચાર લઈને રાજમહેલમાંથી નીકળી, ધ્વજ અને ઝંડા વડે શોભતા રાજમાર્ગે ગયો.
હૃષ્ટઃ પ્રમુદિતઃ સૂતો જગામાશુ વિલોકયન્। સ સૂતસ્તત્ર શુશ્રાવ રામાધિકરણાઃ કથાઃ
આનંદિત અને ખુશ રથચાલક ઝડપથી આગળ વધ્યો અને રસ્તામાં જોઈ રહ્યો; ત્યાં તેણે રામ વિશેની વાતો સાંભળી.
અભિષેચનસંયુક્તાઃ સર્વલોકસ્ય હૃષ્ટવત્। તતો દદર્શ રુચિરં કૈલાસસદૃશપ્રભમ્
લોકો રામના અભિષેકને લઈને ખુશ હતા, બધાને આનંદ હતો; પછી તેણે કૈલાસ પર્વત જેવી તેજસ્વી ભવ્ય હવેલી જોઈ.
રામવેશ્મ સુમન્ત્રસ્તુ શક્રવેશ્મસમપ્રભમ્। મહાકપાટપિહિતં વિતર્દિશતશોભિતમ્
સુમંત્રએ રામનું ઘર જોયું, જે ઇન્દ્રના મહેલ જેટલું તેજસ્વી હતું, મોટા દરવાજા બંધ હતાં અને અનેક ઝરૂખાઓથી શોભતું હતું.
કાઞ્ચનપ્રતિમૈકાગ્રં મણિવિદ્રુમતોરણમ્। શારદાભ્રઘનપ્રખ્યં દીપ્તં મેરુગુહાસમમ્
તેમાં સોનાની સુંદર મૂર્તિઓ, મણિ અને મુક્તાના તોરણ, અને શરદ ઋતુના વાદળ જેવું તેજ હતું, જે મેરુ પર્વતની ગુફા જેવી ઝળહળતી હતી.
મણિભિર્વરમાલ્યાનાં સુમહદ્ભિરલંકૃતમ્। મુક્તામણિભિરાકીર્ણં ચન્દનાગુરુભૂષિતમ્
તે ઘર કિંમતી રત્નોના હારોથી ભવ્ય રીતે શોભાયું હતું, મુક્તા અને મણિથી છવાયેલું અને ચંદન તથા અગરૂના સુગંધથી સુગંધિત હતું.
ગન્ધાન્ મનોજ્ઞાન્ વિસૃજદ્ દાર્દુરં શિખરં યથા। સારસૈશ્ચ મયૂરૈશ્ચ વિનદદ્ભિર્વિરાજિતમ્
તે ઘર મનમોહક સુગંધ ફેલાવતું હતું, જાણે વરસાદી ઋતુમાં પર્વત શિખર હોય, અને ત્યાં બગલા તથા મોરોની ટહુકથી શોભતું હતું.
સુકૃતેહામૃગાકીર્ણમુત્કીર્ણં ભક્તિભિસ્તથા। મનશ્ચક્ષુશ્ચ ભૂતાનામાદદત્ તિગ્મતેજસા
તે આસપાસ સુંદર કોતરાયેલા હરણોથી ઘેરાયેલું હતું, ભક્તિપૂર્વક બનાવેલું, અને તેની તેજસ્વિતા દરેકના મન અને આંખને આકર્ષતી હતી.
ચન્દ્રભાસ્કરસંકાશં કુબેરભવનોપમમ્। મહેન્દ્રધામપ્રતિમં નાનાપક્ષિસમાકુલમ્
તે ઘર ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવતું, કુબેરના મહેલ જેવું, મહેન્દ્રધામ સમાન અને વિવિધ પક્ષીઓથી ભરેલું હતું.
મેરુશૃઙ્ગસમં સૂતો રામવેશ્મ દદર્શ હ। ઉપસ્થિતૈઃ સમાકીર્ણં જનૈરઞ્જલિકારિભિઃ
રથચાલકે રામનું ઘર જોયું, જે મેરુ પર્વતના શિખર જેટલું ઉંચું હતું, અને ત્યાં ભેગા થયેલા લોકો હાથ જોડીને ઊભા હતા.
ઉપાદાય સમાક્રાન્તૈસ્તદા જાનપદૈર્જનૈઃ। રામાભિષેકસુમુખૈરુન્મુખૈઃ સમલંકૃતમ્
તે ઘર ગામડાના લોકોથી ભરેલું હતું, જે રામના અભિષેકની આશાથી ખુશખુશાલ ચહેરા લઈને આવ્યા હતા.
મહામેઘસમપ્રખ્યમુદગ્રં સુવિરાજિતમ્। નાનારત્નસમાકીર્ણં કુબ્જકૈરપિ ચાવૃતમ્
મહાન મેઘ જેવું ભવ્ય અને ઉંચું ઘર, અનેક રત્નોથી શોભાયમાન હતું અને ત્યાં નાના-નાના કુબજ લોકો પણ આસપાસ હતા.
સ વાજિયુક્તેન રથેન સારથિઃ સમાકુલં રાજકુલં વિરાજયન્। વરૂથિના રાજગૃહાભિપાતિના પુરસ્ય સર્વસ્ય મનાંસિ હર્ષયન્
ઘોડા જોડેલા રથમાં બેઠેલો સારથી રાજમહેલમાં ચહલપહલ પેદા કરી રહ્યો હતો અને સુંદર સહયોગીઓ સાથે રાજમહેલ તરફ આગળ વધતો શહેરના બધાં લોકોના મનમાં આનંદ છલકાવતો હતો.
તતઃ સમાસાદ્ય મહાધનં મહત્ પ્રહૃષ્ટરોમા સ બભૂવ સારથિઃ। મૃગૈર્મયૂરૈશ્ચ સમાકુલોલ્બણં ગૃહં વરાર્હસ્ય શચીપતેરિવ
પછી, જ્યારે તે વિશાળ અને ધનવાન મહેલ પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે સારથીએ આનંદથી રોમાંચિત થઈ ગયો; મૃગ અને મોરોથી ભરેલું એ ઘર ઈન્દ્રની રાણીના મહેલ જેવું શોભાયમાન લાગતું હતું.