તત્ર શૃણ્વન્ સુખા વાચઃ સૂતમાગધવન્દિનામ્। પૂર્વાં સંધ્યામુપાસીનો જજાપ સુસમાહિતઃ
ત્યાં, સુખદ શબ્દો સાંભળતા, સુત, માગધ અને વંદીજન પાસેથી, તેઓ પૂર્વ સંધ્યાની ઉપાસનામાં બેસી, એકાગ્રતાથી જપ કરતા.
તુષ્ટાવ પ્રણતશ્ચૈવ શિરસા મધુસૂદનમ્। વિમલક્ષૌમસંવીતો વાચયામાસ સ દ્વિજાન્
તેમણે માધુસૂદનનું સ્તવન કર્યું અને શિર નમાવ્યું, શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરીને, બ્રાહ્મણો પાસેથી વેદપાઠ કરાવ્યો.
તેષાં પુણ્યાહઘોષોઽથ ગમ્ભીરમધુરસ્તથા। અયોધ્યાં પૂરયામાસ તૂર્યઘોષાનુનાદિતઃ
પછી, તેમના પુણ્યમય અને ગૂંજીલા, મધુર ઉચાર અને વાદ્યના ધ્વનિએ આખી અયોધ્યાને ગુંજાવી દીધી.
કૃતોપવાસં તુ તદા વૈદેહ્યા સહ રાઘવમ્। અયોધ્યાનિલયઃ શ્રુત્વા સર્વઃ પ્રમુદિતો જનઃ
રાઘવ અને વૈદેહી સાથે ઉપવાસ પૂર્ણ થયો તે સાંભળીને, અયોધ્યાના બધા લોકો આનંદિત થયા.
તતઃ પૌરજનઃ સર્વઃ શ્રુત્વા રામાભિષેચનમ્। પ્રભાતાં રજનીં દૃષ્ટ્વા ચક્રે શોભયિતું પુરીમ્
પછી, જ્યારે રામના અભિષેકની વાત સાંભળી અને રાત્રિ પૂરી થઈ ગઈ, ત્યારે શહેરના બધા લોકો શહેરને શોભાવવાની તૈયારીમાં લાગી ગયા.
સિતાભ્રશિખરાભેષુ દેવતાયતનેષુ ચ। ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચૈત્યેષ્વટ્ટાલકેષુ ચ
સફેદ વાદળ જેવા મંદિર, ચોરાસ્તા, રસ્તા, દેવસ્થાન અને મકાનની છત પર,
નાનાપણ્યસમૃદ્ધેષુ વણિજામાપણેષુ ચ। કુટુમ્બિનાં સમૃદ્ધેષુ શ્રીમત્સુ ભવનેષુ ચ
વિવિધ સામાનથી ભરેલા વેપારીઓના દુકાનમાં અને સમૃદ્ધ, સુખી કુટુંબોના ઘરોમાં,
સભાસુ ચૈવ સર્વાસુ વૃક્ષેષ્વાલક્ષિતેષુ ચ। ધ્વજાઃ સમુચ્છ્રિતાઃ સાધુ પતાકાશ્ચાભવંસ્તથા
બધી સભા ગૃહોમાં અને વૃક્ષો પર, ઊંચા ધ્વજ અને સુંદર પટાકાઓ લહેરાતી હતી.
નટનર્તકસઙ્ઘાનાં ગાયકાનાં ચ ગાયતામ્। મનઃકર્ણસુખા વાચઃ શુશ્રાવ જનતા તતઃ
પછી, લોકો નટ, નૃત્યંગણાઓ અને ગાયકોના મન અને કાનને આનંદ આપતા ગીતો સાંભળતા.
રામાભિષેકયુક્તાશ્ચ કથાશ્ચક્રુર્મિથો જનાઃ। રામાભિષેકે સમ્પ્રાપ્તે ચત્વરેષુ ગૃહેષુ ચ
રામના અભિષેકનો સમય આવતાં, લોકો ચોરાસ્તા અને ઘરોમાં એકબીજાને રામના અભિષેકની વાતો કરતા.
બાલા અપિ ક્રીડમાના ગૃહદ્વારેષુ સઙ્ઘશઃ। રામાભિષવસંયુક્તાશ્ચક્રુરેવ કથા મિથઃ
નાનાં બાળકો પણ, પોતાના ઘરનાં દરવાજા પાસે ટોળામાં રમતાં, એકબીજાની વચ્ચે માત્ર રામજીના અભિષેકની જ વાતો કરતા હતા.
કૃતપુષ્પોપહારશ્ચ ધૂપગન્ધાધિવાસિતઃ। રાજમાર્ગઃ કૃતઃ શ્રીમાન્ પૌરૈ રામાભિષેચને
શહેરવાસીઓએ રામજીના અભિષેક માટે રાજમાર્ગને ફૂલોથી શોભાવેલો અને ધૂપના સુગંધથી મહેકતો સુંદર બનાવી દીધો હતો.
પ્રકાશકરણાર્થં ચ નિશાગમનશઙ્કયા। દીપવૃક્ષાંસ્તથા ચક્રુરનુરથ્યાસુ સર્વશઃ
રાતે અંધારું ન રહે એ માટે, શેરીઓમાં બધે દીવટીઓથી ઝળહળતા વૃક્ષો ઉભા કરવામાં આવ્યા.
અલંકારં પુરસ્યૈવં કૃત્વા તત્ પુરવાસિનઃ। આકાંક્ષમાણા રામસ્ય યૌવરાજ્યાભિષેચનમ્
આ રીતે શહેરને શણગારીને, શહેરવાસીઓ રામજીના યુવરાજપદના અભિષેકની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા.
સમેત્ય સઙ્ઘશઃ સર્વે ચત્વરેષુ સભાસુ ચ। કથયન્તો મિથસ્તત્ર પ્રશશંસુર્જનાધિપમ્
બધા લોકો ટોળાં બનાવીને ચૌકમાં અને સભાખંડોમાં ભેગા થઈ, એકબીજાની વચ્ચે વાતો કરતા અને જનાધિપતિની પ્રશંસા કરતા હતા.
અહો મહાત્મા રાજાયમિક્ષ્વાકુકુલનન્દનઃ। જ્ઞાત્વા વૃદ્ધં સ્વમાત્માનં રામં રાજ્યેઽભિષેક્ષ્યતિ
અરે, ઇક્ષ્વાકુ વંશના આનંદદાતા, મહાત્મા રાજા દશરથજી, પોતે વૃદ્ધ થયા છે એ જાણીને, રામજીને રાજસિંહાસન પર બેસાડશે.
સર્વે હ્યનુગૃહીતાઃ સ્મ યન્નો રામો મહીપતિઃ। ચિરાય ભવિતા ગોપ્તા દૃષ્ટલોકપરાવરઃ
અમે બધા ધન્ય છીએ, કેમ કે રામજી, જેણે જગતના સર્વ પ્રકારના વ્યવહાર જોયા છે, લાંબા સમય સુધી આપણા રક્ષા કરનાર રાજા બનશે.
અનુદ્ધતમના વિદ્વાન્ ધર્માત્મા ભ્રાતૃવત્સલઃ। યથા ચ ભ્રાતૃષુ સ્નિગ્ધસ્તથાસ્માસ્વપિ રાઘવઃ
રાઘવજી, જેમનું મન અહંકારથી રહિત છે, જ્ઞાની, ધર્મપ્રિય અને ભાઈઓ પર પ્રેમાળ છે, એ જ રીતે આપણાં પર પણ એટલો જ સ્નેહ રાખે છે.
ચિરં જીવતુ ધર્માત્મા રાજા દશરથોઽનઘઃ। યત્પ્રસાદેનાભિષિક્તં રામં દ્રક્ષ્યામહે વયમ્
ધર્મનિષ્ઠ અને નિર્દોષ રાજા દશરથજી લાંબા સમય સુધી જીવતા રહે, જેમની કૃપાથી આપણે રામજીનો અભિષેક જોઈ શકીશું.
એવંવિધં કથયતાં પૌરાણાં શુશ્રુવુઃ પરે। દિગ્ભ્યો વિશ્રુતવૃત્તાન્તાઃ પ્રાપ્તા જાનપદા જનાઃ
જ્યારે શહેરવાસીઓ આવી રીતે વાતો કરતા હતા, ત્યારે ચારેય દિશામાંથી સમાચાર સાંભળી, ગામડાંમાંથી પણ લોકો આવી પહોંચ્યા.
તે તુ દિગ્ભ્યઃ પુરીં પ્રાપ્તા દ્રષ્ટું રામાભિષેચનમ્। રામસ્ય પૂરયામાસુઃ પુરીં જાનપદા જનાઃ
રામજીના અભિષેકને જોવા માટે ચારેય દિશામાંથી આવેલા એ ગામડાનાં લોકોએ આખું શહેર ભરી દીધું.
જનૌઘૈસ્તૈર્વિસર્પદ્ભિઃ શુશ્રુવે તત્ર નિઃસ્વનઃ। પર્વસૂદીર્ણવેગસ્ય સાગરસ્યેવ નિઃસ્વનઃ
એ ટોળાં બધે ફેલાઈ ગયાં, અને ત્યાં એવો ગર્જનારો અવાજ થયો, જેવો પૂર્ણિમાની રાતે ઉછળતા સાગરનો અવાજ હોય છે.
તતસ્તદિન્દ્રક્ષયસંનિભં પુરં દિદૃક્ષુભિર્જાનપદૈરુપાહિતૈઃ। સમન્તતઃ સસ્વનમાકુલં બભૌ સમુદ્રયાદોભિરિવાર્ણવોદકમ્
પછી એ શહેર, જે ઇન્દ્રના મહેલ જેવું લાગતું હતું, ચારે બાજુથી ઉત્સુક ગામડાનાં લોકોથી ભરાઈ ગયું અને સાગર જેવો ગુંજતો અને તેજસ્વી દેખાતું હતું.
thumb|સપ્તમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડે સપ્તમઃ સર્ગઃ ॥૨-
આયોધ્યાકાંડનો સાતમો અધ્યાય સાંભળો.
જ્ઞાતિદાસી યતો જાતા કૈકેય્યા તુ સહોષિતા। પ્રાસાદં ચન્દ્રસંકાશમારુરોહ યદૃચ્છયા
મૈથિલી કુટુંબની એક દાસી, જે કૈકેયી સાથે રહી હતી, સહેજે જ ચાંદની જેવું તેજસ્વી મહેલ ચઢી ગઈ.
સિક્તરાજપથાં કૃત્સ્નાં પ્રકીર્ણકમલોત્પલામ્। અયોધ્યાં મન્થરા તસ્માત્ પ્રાસાદાદન્વવૈક્ષત
એ મહેલમાંથી મન્થરાએ અયોધ્યાને જોયું, જ્યાં રાજમાર્ગો ફૂલો અને કમળોથી છવાયેલા અને પાણીથી છાંટેલા હતા.
પતાકાભિર્વરાર્હાભિર્ધ્વજૈશ્ચ સમલંકૃતામ્। સિક્તાં ચન્દનતોયૈશ્ચ શિરઃસ્નાતજનૈર્યુતામ્
શહેરને સુંદર ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભાવેલી, ચંદનના પાણીથી ભીંજાયેલી અને માથું ધોઈને આવેલા લોકોથી ભરેલી જોઈ.
માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચ દ્વિજેન્દ્રૈરભિનાદિતામ્। શુક્લદેવગૃહદ્વારાં સર્વવાદિત્રનાદિતામ્
માળાં અને મીઠાઈઓ હાથમાં ધરેલા બ્રાહ્મણોના મીઠા અવાજોથી, સફેદ મંદિરોના દ્વારો અને સર્વ વાદ્યોના સંગીતથી આખું શહેર ગુંજી ઉઠ્યું હતું.
સમ્પ્રહૃષ્ટજનાકીર્ણાં બ્રહ્મઘોષનિનાદિતામ્। પ્રહૃષ્ટવરહસ્ત્યશ્વાં સમ્પ્રણર્દિતગોવૃષામ્
ખુશીથી ભરેલી પ્રજાથી ઘેરાયેલી, બ્રાહ્મણોના મંત્રોચ્ચારથી ગુંજતી, આનંદિત અને શોભાયમાન હાથી-ઘોડાઓ અને ઉત્સાહિત ગાય-બળદોના ગર્જનાથી ગૂંજી ઉઠેલી હતી.
હૃષ્ટપ્રમુદિતૈઃ પૌરૈરુચ્છ્રિતધ્વજમાલિનીમ્। અયોધ્યાં મન્થરા દૃષ્ટ્વા પરં વિસ્મયમાગતા
મંથરા એ અયોધ્યાને ઊંચા ધ્વજોથી શોભાયમાન અને ખુશખુશાલ નાગરિકોથી ભરેલી જોઈ, તો તે ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ.