તતો યથાવદ્ રામેણ સ રાજ્ઞો ગુરુરર્ચિતઃ। અભ્યનુજ્ઞાપ્ય કાકુત્સ્થં યયૌ રામનિવેશનાત્
પછી રાજગુરુએ રામ દ્વારા યોગ્ય રીતે સન્માન પામી, કાકુત્થ્સ્તને વિદાય લઈ રામના નિવાસસ્થાનમાંથી બહાર પડ્યા.
સુહૃદ્ભિસ્તત્ર રામોઽપિ સહાસીનઃ પ્રિયંવદૈઃ। સભાજિતો વિવેશાથ તાનનુજ્ઞાપ્ય સર્વશઃ
ત્યાં રામ પોતાના પ્રિયમિત્રો સાથે બેઠા, જેમની વાણી મીઠી હતી, તેમને સન્માન આપ્યો અને પછી સૌને વિદાય લઈને ઘરમાં પ્રવેશ્યા.
હૃષ્ટનારીનરયુતં રામવેશ્મ તદા બભૌ। યથા મત્તદ્વિજગણં પ્રફુલ્લનલિનં સરઃ
તે સમયે રામનું ઘર આનંદિત પુરુષો અને સ્ત્રીઓથી ભરેલું હતું, અને એ ખીલેલા કમળોથી ભરેલા સરોવર અને મસ્ત પક્ષીઓની જેમ તેજસ્વી લાગતું હતું.
સ રાજભવનપ્રખ્યાત્ તસ્માદ્ રામનિવેશનાત્। નિર્ગત્ય દદૃશે માર્ગં વસિષ્ઠો જનસંવૃતમ્
પછી રામના મહેલ જેવું ભવ્ય ઘર છોડીને વસિષ્ઠે બહાર નીકળી, અને લોકોથી ભરેલી માર્ગને જોયો.
વૃન્દવૃન્દૈરયોધ્યાયાં રાજમાર્ગાઃ સમન્તતઃ। બભૂવુરભિસમ્બાધાઃ કુતૂહલજનૈર્વૃતાઃ
અયોધ્યાના રાજમાર્ગો ચારે બાજુ ઉત્સુક લોકોના ટોળા ટોળાથીぎભરાઈ ગયા હતા.
જનવૃન્દોર્મિસંઘર્ષહર્ષસ્વનવૃતસ્તદા। બભૂવ રાજમાર્ગસ્ય સાગરસ્યેવ નિઃસ્વનઃ
એ સમયે, રાજમાર્ગ પર લોકોના ટોળાની ખુશીના તરંગોથી ભરેલો અવાજ, સમુદ્રના ગર્જનાની જેમ લાગતો હતો.
સિક્તસમ્મૃષ્ટરથ્યા હિ તથા ચ વનમાલિની। આસીદયોધ્યા તદહઃ સમુચ્છ્રિતગૃહધ્વજા
એ દિવસે અયોધ્યા, છાંટેલી અને સાફ કરેલી ગલીઓ, વનમાલાઓ અને ઊંચા ઘરના ધ્વજોથી શોભાયમાન હતી.
તદા હ્યયોધ્યાનિલયઃ સસ્ત્રીબાલાકુલો જનઃ। રામાભિષેકમાકાંક્ષન્નાકાંક્ષન્નુદયં રવેઃ
ત્યારે અયોધ્યાના લોકો, સ્ત્રીઓ અને બાળકો સાથે ભરેલા, રામના અભિષેકની એટલી આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા, જેટલી રીતે તેઓ સૂર્યોદયની રાહ જુએ છે.
પ્રજાલંકારભૂતં ચ જનસ્યાનન્દવર્ધનમ્। ઉત્સુકોઽભૂજ્જનો દ્રષ્ટું તમયોધ્યામહોત્સવમ્
લોકો શોભાવંત અને આનંદથી ભરપૂર હતા, અને એ અયોધ્યાના મહોત્સવને જોવા માટે ઉત્સુક હતા.
એવં તજ્જનસમ્બાધં રાજમાર્ગં પુરોહિતઃ। વ્યૂહન્નિવ જનૌઘં તં શનૈ રાજકુલં યયૌ
આ રીતે, ભીડભરેલા રાજમાર્ગમાં, પૂજારી ધીમે ધીમે લોકોના ટોળાને પાર કરીને રાજમહેલ તરફ ગયા.
સિતાભ્રશિખરપ્રખ્યં પ્રાસાદમધિરુહ્ય ચ। સમીયાય નરેન્દ્રેણ શક્રેણેવ બૃહસ્પતિઃ
પછી, સફેદ વાદળ જેવા શિખર જેવા મહેલ પર ચડી, તેઓ રાજા પાસે ગયા, જેમ બૃહસ્પતિ ઇન્દ્ર પાસે જાય છે તેમ.
તમાગતમભિપ્રેક્ષ્ય હિત્વા રાજાસનં નૃપઃ। પપ્રચ્છ સ્વમતં તસ્મૈ કૃતમિત્યભિવેદયત્
તેને આવતો જોઈ, રાજાએ પોતાનું સિંહાસન છોડી દીધું અને તેની ઇચ્છા પૂછીને કહ્યું કે બધું પૂરું થઈ ગયું છે.
તેન ચૈવ તદા તુલ્યં સહાસીનાઃ સભાસદઃ। આસનેભ્યઃ સમુત્તસ્થુઃ પૂજયન્તઃ પુરોહિતમ્
ત્યારે, બધા સભ્યોએ, જેમ તે પુરોહિતના સમાન હતા, બેઠેલા બેઠેલા, પોતાની બેઠકો પરથી ઊભા રહીને મુખ્ય પુરોહિતનું સન્માન કર્યું.
ગુરુણા ત્વભ્યનુજ્ઞાતો મનુજૌઘં વિસૃજ્ય તમ્। વિવેશાન્તઃપુરં રાજા સિંહો ગિરિગુહામિવ
પછી, ગુરુની આજ્ઞાથી, રાજાએ બધાં મનુષ્યોને છોડી, ગઢના ગુહામાં પ્રવેશતા સિંહ જેવો, અંતઃપુરમાં પ્રવેશ કર્યો.
તદગ્ર્યવેષપ્રમદાજનાકુલં મહેન્દ્રવેશ્મપ્રતિમં નિવેશનમ્। વ્યદીપયંશ્ચારુ વિવેશ પાર્થિવઃ શશીવ તારાગણસંકુલં નભઃ
તે મહેલ, જ્યાં સુંદર વસ્ત્રોમાં સજ્જ સ્ત્રીઓ ભેગી હતી અને જે ઇન્દ્રના મહેલ જેવું દેખાતું, તેમાં રાજાએ ચમકતા ચાંદ્રમા જેવો પ્રવેશ કર્યો, જેમ ચાંદ્રમા તારાઓથી ભરેલા આકાશમાં પ્રવેશે છે.
thumb|ષષ્ઠઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડે ષષ્ઠઃ સર્ગઃ ॥૨-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના અયોધ્યા કાંડનો છઠ્ઠો અધ્યાય હવે સાંભળો.
ગતે પુરોહિતે રામઃ સ્નાતો નિયતમાનસઃ। સહ પત્ન્યા વિશાલાક્ષ્યા નારાયણમુપાગમત્
પુરોહિત જતા રહ્યા પછી, રામે સ્નાન કરીને, મનને નિયંત્રિત કરીને, વિશાળ નેત્રો ધરાવતી પત્ની સાથે નારાયણની પૂજા માટે ગયા.
પ્રગૃહ્ય શિરસા પાત્રીં હવિષો વિધિવત્ તતઃ। મહતે દૈવતાયાજ્યં જુહાવ જ્વલિતાનલે
પછી, તેમણે શિરે પાત્ર ધારણ કરીને, વિધિ પ્રમાણે, મહાદેવતાને ઘી અગ્નિમાં અર્પણ કર્યું.
શેષં ચ હવિષસ્તસ્ય પ્રાશ્યાશાસ્યાત્મનઃ પ્રિયમ્। ધ્યાયન્નારાયણં દેવં સ્વાસ્તીર્ણે કુશસંસ્તરે
પછી, બાકી રહેલું હવનનું અન્ન ગ્રહણ કરીને, પોતાના કલ્યાણની કામના રાખીને, કુશના આસન પર બેસી, દેવ નારાયણનું ધ્યાન કર્યું.
એકયામાવશિષ્ટાયાં રાત્ર્યાં પ્રતિવિબુધ્ય સઃ। અલંકારવિધિં સમ્યક્ કારયામાસ વેશ્મનઃ
રાત્રિનો એક પ્રહર બાકી રહ્યો ત્યારે, તેઓ જાગ્યા અને ઘરને યોગ્ય રીતથી સુંદર રીતે શોભાવ્યું.
તત્ર શૃણ્વન્ સુખા વાચઃ સૂતમાગધવન્દિનામ્। પૂર્વાં સંધ્યામુપાસીનો જજાપ સુસમાહિતઃ
ત્યાં, સુખદ શબ્દો સાંભળતા, સુત, માગધ અને વંદીજન પાસેથી, તેઓ પૂર્વ સંધ્યાની ઉપાસનામાં બેસી, એકાગ્રતાથી જપ કરતા.
તુષ્ટાવ પ્રણતશ્ચૈવ શિરસા મધુસૂદનમ્। વિમલક્ષૌમસંવીતો વાચયામાસ સ દ્વિજાન્
તેમણે માધુસૂદનનું સ્તવન કર્યું અને શિર નમાવ્યું, શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરીને, બ્રાહ્મણો પાસેથી વેદપાઠ કરાવ્યો.
તેષાં પુણ્યાહઘોષોઽથ ગમ્ભીરમધુરસ્તથા। અયોધ્યાં પૂરયામાસ તૂર્યઘોષાનુનાદિતઃ
પછી, તેમના પુણ્યમય અને ગૂંજીલા, મધુર ઉચાર અને વાદ્યના ધ્વનિએ આખી અયોધ્યાને ગુંજાવી દીધી.
કૃતોપવાસં તુ તદા વૈદેહ્યા સહ રાઘવમ્। અયોધ્યાનિલયઃ શ્રુત્વા સર્વઃ પ્રમુદિતો જનઃ
રાઘવ અને વૈદેહી સાથે ઉપવાસ પૂર્ણ થયો તે સાંભળીને, અયોધ્યાના બધા લોકો આનંદિત થયા.
તતઃ પૌરજનઃ સર્વઃ શ્રુત્વા રામાભિષેચનમ્। પ્રભાતાં રજનીં દૃષ્ટ્વા ચક્રે શોભયિતું પુરીમ્
પછી, જ્યારે રામના અભિષેકની વાત સાંભળી અને રાત્રિ પૂરી થઈ ગઈ, ત્યારે શહેરના બધા લોકો શહેરને શોભાવવાની તૈયારીમાં લાગી ગયા.
સિતાભ્રશિખરાભેષુ દેવતાયતનેષુ ચ। ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચૈત્યેષ્વટ્ટાલકેષુ ચ
સફેદ વાદળ જેવા મંદિર, ચોરાસ્તા, રસ્તા, દેવસ્થાન અને મકાનની છત પર,
નાનાપણ્યસમૃદ્ધેષુ વણિજામાપણેષુ ચ। કુટુમ્બિનાં સમૃદ્ધેષુ શ્રીમત્સુ ભવનેષુ ચ
વિવિધ સામાનથી ભરેલા વેપારીઓના દુકાનમાં અને સમૃદ્ધ, સુખી કુટુંબોના ઘરોમાં,
સભાસુ ચૈવ સર્વાસુ વૃક્ષેષ્વાલક્ષિતેષુ ચ। ધ્વજાઃ સમુચ્છ્રિતાઃ સાધુ પતાકાશ્ચાભવંસ્તથા
બધી સભા ગૃહોમાં અને વૃક્ષો પર, ઊંચા ધ્વજ અને સુંદર પટાકાઓ લહેરાતી હતી.
નટનર્તકસઙ્ઘાનાં ગાયકાનાં ચ ગાયતામ્। મનઃકર્ણસુખા વાચઃ શુશ્રાવ જનતા તતઃ
પછી, લોકો નટ, નૃત્યંગણાઓ અને ગાયકોના મન અને કાનને આનંદ આપતા ગીતો સાંભળતા.
રામાભિષેકયુક્તાશ્ચ કથાશ્ચક્રુર્મિથો જનાઃ। રામાભિષેકે સમ્પ્રાપ્તે ચત્વરેષુ ગૃહેષુ ચ
રામના અભિષેકનો સમય આવતાં, લોકો ચોરાસ્તા અને ઘરોમાં એકબીજાને રામના અભિષેકની વાતો કરતા.