તમુવાચ તતઃ સૂતો રાજા ત્વાં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ। શ્રુત્વા પ્રમાણં તત્ર ત્વં ગમનાયેતરાય વા
પછી રથચાલકે કહ્યું: "રાજા તમને મળવા ઈચ્છે છે. આ સાંભળીને, તમારે જવું કે નહીં એ તમારું મન."
ઇતિ સૂતવચઃ શ્રુત્વા રામોઽપિ ત્વરયાન્વિતઃ। પ્રયયૌ રાજભવનં પુનર્દ્રષ્ટું નરેશ્વરમ્
રથચાલકની વાત સાંભળી, રામ ઉત્સાહપૂર્વક ફરી રાજમહેલ તરફ રાજાને મળવા ગયા.
તં શ્રુત્વા સમનુપ્રાપ્તં રામં દશરથો નૃપઃ। પ્રવેશયામાસ ગૃહં વિવક્ષુઃ પ્રિયમુત્તમમ્
જ્યારે રામ આવ્યો એ સાંભળીને, રાજા દશરથએ તેને અંદર બોલાવ્યો અને પ્રેમથી વાત કરવા ઇચ્છ્યા.
પ્રવિશન્નેવ ચ શ્રીમાન્ રાઘવો ભવનં પિતુઃ। દદર્શ પિતરં દૂરાત્ પ્રણિપત્ય કૃતાઞ્જલિઃ
શ્રેષ્ઠ રાઘવ જ્યારે પિતાના મહેલમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે દૂરથી પિતાને જોયા અને હાથ જોડીને નમસ્કાર કર્યા.
પ્રણમન્તં તમુત્થાપ્ય સમ્પરિષ્વજ્ય ભૂમિપઃ। પ્રદિશ્ય ચાસનં ચાસ્મૈ રામં ચ પુનરબ્રવીત્
રાજાએ રામને ઊભા કરી, ગળે લગાડ્યા, બેઠાડ્યા અને પછી ફરી રામને કહ્યું.
રામ વૃદ્ધોઽસ્મિ દીર્ઘાયુર્ભુક્તા ભોગા યથેપ્સિતાઃ। અન્નવદ્ભિઃ ક્રતુશતૈર્યથેષ્ટં ભૂરિદક્ષિણૈઃ
"રામ, હવે હું વૃદ્ધ છું, લાંબું આયુષ્ય ભોગવ્યું છે અને મનગમતા સુખ ભોગવ્યા છે. અનેક યજ્ઞો અને દાન પણ કર્યા છે."
જાતમિષ્ટમપત્યં મે ત્વમદ્યાનુપમં ભુવિ। દત્તમિષ્ટમધીતં ચ મયા પુરુષસત્તમ
"આજે, હે શ્રેષ્ઠ પુત્ર, તું મને ઇચ્છ્યા પ્રમાણે મળ્યો છે. મેં જે ઇચ્છ્યું તે બધું પ્રાપ્ત કર્યું છે, દાન આપ્યું છે, અને શીખ્યું છે."
અનુભૂતાનિ ચેષ્ટાનિ મયા વીર સુખાન્યપિ। દેવર્ષિપિતૃવિપ્રાણામનૃણોઽસ્મિ તથાઽઽત્મનઃ
"હે વીર, મેં જીવનના સુખ પણ માણ્યા છે. દેવ, ઋષિ, પિતૃ, બ્રાહ્મણ અને પોતાનાં પણ કોઈ ઉધાર હવે બાકી નથી."
ન કિંચિન્મમ કર્તવ્યં તવાન્યત્રાભિષેચનાત્। અતો યત્ત્વામહં બ્રૂયાં તન્મે ત્વં કર્તુમર્હસિ
મારે તારા માટે અભિષેક સિવાય બીજું કંઈ કરવાનું નથી. એટલે હવે હું જે કહું, એ તું મારા માટે જરૂર કરજે.
અદ્ય પ્રકૃતયઃ સર્વાસ્ત્વામિચ્છન્તિ નરાધિપમ્। અતસ્ત્વાં યુવરાજાનમભિષેક્ષ્યામિ પુત્રક
આજે બધા લોકો તને રાજા તરીકે જોઈ રહ્યા છે. એટલે, બેટા, હું તારો યુવરાજપદ માટે અભિષેક કરીશ.
અપિ ચાદ્યાશુભાન્ રામ સ્વપ્નાન્ પશ્યામિ રાઘવ। સનિર્ઘાતા દિવોલ્કાશ્ચ પતન્તિ હિ મહાસ્વનાઃ
રામ, આજે મને અશુભ સ્વપ્નો દેખાય છે; ભયાનક અવાજ સાથે અગ્નિસમાન તારા પડી રહ્યા છે.
અવષ્ટબ્ધં ચ મે રામ નક્ષત્રં દારુણગ્રહૈઃ। આવેદયન્તિ દૈવજ્ઞાઃ સૂર્યાઙ્ગારકરાહુભિઃ
રામ, જ્યોતિષીઓ કહે છે કે મારા નક્ષત્ર પર સૂર્ય, મંગળ અને રાહુ જેવા કઠોર ગ્રહોનો પ્રભાવ છે.
પ્રાયેણ ચ નિમિત્તાનામીદૃશાનાં સમુદ્ભવે। રાજા હિ મૃત્યુમાપ્નોતિ ઘોરાં ચાપદમૃચ્છતિ
સામાન્ય રીતે, આવા અશુભ સંકેતો આવે ત્યારે રાજાને મૃત્યુ કે ભયાનક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે.
તદ્ યાવદેવ મે ચેતો ન વિમુહ્યતિ રાઘવ। તાવદેવાભિષિઞ્ચસ્વ ચલા હિ પ્રાણિનાં મતિઃ
રાઘવ, મારા મનને અંધારું થાય એ પહેલાં તારો અભિષેક થવો જોઈએ, કારણ કે જીવનો મન હંમેશાં અસ્થિર રહે છે.
અદ્ય ચન્દ્રોઽભ્યુપગમત્ પુષ્યાત્ પૂર્વં પુનર્વસુમ્। શ્વઃ પુષ્યયોગં નિયતં વક્ષ્યન્તે દૈવચિન્તકાઃ
આજે ચંદ્ર પુર્વા પુષ્ય નક્ષત્ર સુધી પહોંચ્યો છે; કાલે જ્યોતિષીઓ પુષ્ય સાથેનું સંયોગ નિશ્ચિતપણે જણાવી દેશે.
તત્ર પુષ્યેઽભિષિઞ્ચસ્વ મનસ્ત્વરયતીવ મામ્। શ્વસ્ત્વાહમભિષેક્ષ્યામિ યૌવરાજ્યે પરંતપ
એટલે પુષ્ય નક્ષત્રમાં તારો અભિષેક થવો જોઈએ; મારું મન ખૂબ ઉત્સુક છે. કાલે હું તને યુવરાજપદ માટે અભિષેક કરીશ, દુશ્મનોને હરાવનાર.
તસ્માત્ ત્વયાદ્યપ્રભૃતિ નિશેયં નિયતાત્મના। સહ વધ્વોપવસ્તવ્યા દર્ભપ્રસ્તરશાયિના
આજેથી તારે નિયમિતપણે, પોતાની પત્ની સાથે, દર્ભના પથારી પર સૂઈને રાત્રિ વિતાવવી પડશે.
સુહૃદશ્ચાપ્રમત્તાસ્ત્વાં રક્ષન્ત્વદ્ય સમન્તતઃ। ભવન્તિ બહુવિઘ્નાનિ કાર્યાણ્યેવંવિધાનિ હિ
આજે તારા મિત્રો ચોંકસાઈથી તારી ચારે બાજુ રક્ષા કરશે; કારણ કે આવા કાર્યમાં ઘણી અડચણો આવતી હોય છે.
વિપ્રોષિતશ્ચ ભરતો યાવદેવ પુરાદિતઃ। તાવદેવાભિષેકસ્તે પ્રાપ્તકાલો મતો મમ
ભારત શહેરથી દૂર છે, એટલે હવે તારા અભિષેકનો યોગ્ય સમય આવ્યો છે, એમ હું માનું છું.
કામં ખલુ સતાં વૃત્તે ભ્રાતા તે ભરતઃ સ્થિતઃ। જ્યેષ્ઠાનુવર્તી ધર્માત્મા સાનુક્રોશો જિતેન્દ્રિયઃ
નિષ્ઠાવાન લોકો જે રીતે વર્તે છે, એ રીતે તારો ભાઈ ભારત પણ વર્તે છે; તે મોટાને માન આપે છે, ધર્મનિષ્ઠ છે, દયાળુ છે અને ઇન્દ્રિયોને જીતેલા છે.
કિં નુ ચિત્તં મનુષ્યાણામનિત્યમિતિ મે મતમ્। સતાં ચ ધર્મનિત્યાનાં કૃતશોભિ ચ રાઘવ
છતાં પણ, મને લાગે છે કે માણસનું મન હંમેશાં અસ્થિર જ હોય છે; પણ સારા અને ધર્મમાં સ્થિર રહેનારા લોકોના કર્મો તો ખરેખર તેજ આપે છે, રાઘવ.
ઇત્યુક્તઃ સોઽભ્યનુજ્ઞાતઃ શ્વોભાવિન્યભિષેચને। વ્રજેતિ રામઃ પિતરમભિવાદ્યાભ્યયાદ્ ગૃહમ્
આ રીતે કહેતાં અને કાલે અભિષેક થશે એવી મંજૂરી મળતાં, રામે પિતાને વંદન કર્યું અને પોતાના ઘેર ગયો.
પ્રવિશ્ય ચાત્મનો વેશ્મ રાજ્ઞાઽઽદિષ્ટેઽભિષેચને। તત્ક્ષણાદેવ નિષ્ક્રમ્ય માતુરન્તઃપુરં યયૌ
પછી રામે પોતાનું ઘર પ્રવેશ્યું અને રાજાએ અભિષેકનો આદેશ આપ્યો હતો એટલે તરત જ બહાર નીકળી, માતાના અંતઃપુરમાં ગયો.
તત્ર તાં પ્રવણામેવ માતરં ક્ષૌમવાસિનીમ્। વાગ્યતાં દેવતાગારે દદર્શાયાચતીં શ્રિયમ્
ત્યાં તેણે પોતાની માતાને નમ્રતાથી, સુંદર વસ્ત્ર પહેરી, મૌન રહીને દેવસ્થાનમાં બેસી, કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરતી જોઈ.
પ્રાગેવ ચાગતા તત્ર સુમિત્રા લક્ષ્મણસ્તથા। સીતા ચાનયિતા શ્રુત્વા પ્રિયં રામાભિષેચનમ્
ત્યાં પહેલેથી સુમિત્રા અને લક્ષ્મણ હાજર હતા અને રામના અભિષેકની ખુશખબર સાંભળી, સીતાને પણ લાવવામાં આવી હતી.
તસ્મિન્ કાલેઽપિ કૌસલ્યા તસ્થાવામીલિતેક્ષણા। સુમિત્રયાન્વાસ્યમાના સીતયા લક્ષ્મણેન ચ
એ સમયે કૌસલ્યા આંખો બંધ કરી ઊભી હતી, અને આસપાસ સુમિત્રા, સિતા અને લક્ષ્મણ હતા.
શ્રુત્વા પુષ્યે ચ પુત્રસ્ય યૌવરાજ્યેઽભિષેચનમ્। પ્રાણાયામેન પુરુષં ધ્યાયમાના જનાર્દનમ્
પુષ્ય નક્ષત્રમાં પોતાના પુત્રના યુવરાજપદના અભિષેકની વાત સાંભળી, કૌશલ્યા શ્વાસ રોકીને, મનમાં જનાર્દનનું ધ્યાન કરતી હતી.
તથા સનિયમામેવ સોઽભિગમ્યાભિવાદ્ય ચ। ઉવાચ વચનં રામો હર્ષયંસ્તામિદં વરમ્
એવી રીતે ઉપવાસ અને નિયમમાં તત્પર હતી ત્યારે, રામ ત્યાં આવી, માતાને વંદન કર્યા અને આનંદથી એમને કહ્યું:
અમ્બ પિત્રા નિયુક્તોઽસ્મિ પ્રજાપાલનકર્મણિ। ભવિતા શ્વોઽભિષેકો મે યથા મે શાસનં પિતુઃ
માતા, પિતાએ મને પ્રજાની રક્ષા કરવાની જવાબદારી સોંપી છે; પિતાજીના આદેશ પ્રમાણે, કાલે મારું અભિષેક થશે.
સીતયાપ્યુપવસ્તવ્યા રજનીયં મયા સહ। એવમુક્તમુપાધ્યાયૈઃ સ હિ મામુક્તવાન્ પિતા
સીતા પણ આજે રાત્રે મારી સાથે ઉપવાસ રાખશે; આવું મારા ગુરુજીએ કહ્યું છે, કેમ કે પિતાએ એમને એમ જ કહ્યું છે.