ઇક્ષ્વાકૂણામતિરથો યજ્વા ધર્મપરો વશી । મહર્ષિકલ્પો રાજર્ષિસ્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥૧-૬-
ઈક્ષ્વાકુઓમાં એ મહાન રથયોદ્ધા, યજ્ઞ કરનાર, ધર્મમાં નિષ્ઠાવાન, સ્વ પર નિયંત્રણ ધરાવનાર; મહર્ષિ સમાન રાજર્ષિ, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ હતો.
બલવાન્ નિહતામિત્રો મિત્રવાન્ વિજિતેન્દ્રિયઃ । ધનૈશ્ચ સંચયૈશ્ચાન્યૈઃ શક્રવૈશ્રવણોપમઃ ॥૧-૬-
મજબૂત, શત્રુઓનો વિનાશક, મિત્રવર્તી, ઇન્દ્રિયજિત, અને ધન-સંપત્તિમાં ઈન્દ્ર અને કુબેર સમાન હતો.
યથા મનુર્મહાતેજા લોકસ્ય પરિરક્ષિતા । તથા દશરથો રાજા લોકસ્ય પરિરક્ષિતા ॥૧-૬-
જેમ મહા તેજસ્વી મનુ લોકના રક્ષક હતા, તેમ રાજા દશરથ પણ લોકના રક્ષક હતા.
તેન સત્યાભિસંધેન ત્રિવર્ગમનુતિષ્ઠતા । પાલિતા સા પુરી શ્રેષ્ઠા ઇન્દ્રેણેવામરાવતી ॥૧-૬-
એના સત્યનિષ્ઠા અને ત્રણ પુરુષાર્થના પાલનથી એ શ્રેષ્ઠ શહેર એ રીતે શાસિત હતું, જેમ ઈન્દ્ર અમરાવતીને કરે છે.
નાલ્પસંનિચયઃ કશ્ચિદાસીત્ તસ્મિન્ પુરોત્તમે । કુટુમ્બી યો હ્યસિદ્ધાર્થોઽગવાશ્વધનધાન્યવાન્ ॥૧-૬-
એ શ્રેષ્ઠ શહેરમાં કોઈની પાસે ઓછી સંપત્તિ નહોતી; દરેક કુટુંબમાં ગાય, ઘોડા, ધન અને અનાજ ભરપૂર હતું.
કામી વા ન કદર્યો વા નૃશંસઃ પુરુષઃ ક્વચિત્ । દ્રષ્ટું શક્યમયોધ્યાયાં નાવિદ્વાન્ ન ચ નાસ્તિકઃ ॥૧-૬-
અયોધ્યામાં કોઈ લાલચી, કંજુષ કે ક્રૂર પુરુષ જોવા મળતો નહોતો; કોઈ અજ્ઞાન કે નાસ્તિક પણ નહોતો.
સર્વે નરાશ્ચ નાર્યશ્ચ ધર્મશીલાઃ સુસંયતાઃ । મુદિતાઃ શીલવૃત્તાભ્યાં મહર્ષય ઇવામલાઃ ॥૧-૬-
બધા પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ધર્મમાં સ્થિર, સારી રીતે નિયંત્રિત, શીલ અને વર્તનથી આનંદિત, મહર્ષિ સમાન શુદ્ધ હતા.
નાકુણ્ડલી નામુકુટી નાસ્રગ્વી નાલ્પભોગવાન્ । નામૃષ્ટો ન નલિપ્તાઙ્ગો નાસુગન્ધશ્ચ વિદ્યતે ॥૧-૬-
કોઈ પણ કુંડળ, મુકુટ, ફૂલમાળા વગર, ઓછી ભોગવટાવાળો, અશુદ્ધ, અનસજ્જ અંગોવાળો કે દુર્ગંધવાળો નહોતો.
નામૃષ્ટભોજી નાદાતા નાપ્યનઙ્ગદનિષ્કધૃક્ । નાહસ્તાભરણો વાપિ દૃશ્યતે નાપ્યનાત્મવાન્ ॥૧-૬-
કોઈ અશુદ્ધ ભોજન કરતો, દાન ન આપતો, અંગદ કે નિષ્ક વગર, હાથમાં આભૂષણ વગર કે આત્મસંયમ વગર નહોતો.
નાનાહિતાગ્નિર્નાયજ્વા ન ક્ષુદ્રો વા ન તસ્કરઃ । કશ્ચિદાસીદયોધ્યાયાં ન ચાર્વૃત્તો ન સંકરઃ ॥૧-૬-
અયોધ્યામાં કોઈ પણ વ્યક્તિ યજ્ઞ કે અગ્નિની ઉપાસના છોડતો નહોતો, કોઈ દાનમાં કંજૂસ નહોતો, કોઈ ચોર નહોતો, કોઈ દુશ્ચરિત્ર નહોતો, અને કોઈ જાતિ ભેળવાયેલો નહોતો.
સ્વકર્મનિરતા નિત્યં બ્રાહ્મણા વિજિતેન્દ્રિયાઃ । દાનાધ્યયનશીલાશ્ચ સંયતાશ્ચ પ્રતિગ્રહે ॥૧-૬-
બ્રાહ્મણો હંમેશા પોતાના કામમાં તત્પર રહેતા, ઇન્દ્રિયોને જીતેલા, દાન અને અધ્યયન કરનાર, અને ભેટ સ્વીકારવામાં સાવધ રહેતા.
નાસ્તિકો નાનૃતી વાપિ ન કશ્ચિદબહુશ્રુતઃ । નાસૂયકો ન ચાશક્તો નાવિદ્વાન્ વિદ્યતે ક્વચિત્ ॥૧-૬-
ત્યાં કોઈ નાસ્તિક નહોતો, કોઈ ખોટું બોલનાર નહોતો, કોઈ અભ્યાસમાં ઓછો નહોતો, કોઈ ઈર્ષ્યાળુ નહોતો, કોઈ અશક્ત નહોતો, અને કોઈ અજ્ઞાની નહોતો.
નાષડઙ્ગવિદત્રાસ્તિ નાવ્રતો નાસહસ્રદઃ । ન દીનઃ ક્ષિપ્તચિત્તો વા વ્યથિતો વાપિ કશ્ચન ॥૧-૬-
ત્યાં કોઈ ષડંગ શાસ્ત્રથી અજાણ નહોતો, કોઈ વ્રત વગરનો નહોતો, કોઈ ઓછું દાન આપનાર નહોતો, કોઈ ગરીબ, મનથી ઉલઝાયેલો કે દુઃખી નહોતો.
કશ્ચિન્નરો વા નારી વા નાશ્રીમાન્ નાપ્યરૂપવાન્ । દ્રષ્ટું શક્યમયોધ્યાયાં નાપિ રાજન્યભક્તિમાન્ ॥૧-૬-
અયોધ્યામાં કોઈ પુરુષ કે સ્ત્રી ધન-સંપત્તિ અને સુંદરતા વગર નહોતો, અને કોઈ રાજા પ્રત્યે ભક્તિ વગરનો નહોતો.
વર્ણેષ્વગ્ર્યચતુર્થેષુ દેવતાતિથિપૂજકાઃ । કૃતજ્ઞાશ્ચ વદાન્યાશ્ચ શૂરા વિક્રમસંયુતાઃ ॥૧-૬-
ઉચ્ચ ત્રણ વર્ણોમાં લોકો દેવો અને અતિથિની પૂજા કરતા, કૃતજ્ઞ, ઉદાર, શૂરવીર અને પરાક્રમથી ભરપૂર હતા.
દીર્ઘાયુષો નરાઃ સર્વે ધર્મં સત્યં ચ સંશ્રિતાઃ । સહિતાઃ પુત્રપૌત્રૈશ્ચ નિત્યં સ્ત્રીભિઃ પુરોત્તમે ॥૧-૬-
સૌ લોકો લાંબી આયુષ્ય ધરાવતા, ધર્મ અને સત્યમાં સ્થિર, હંમેશા પોતાના પુત્ર, પૌત્ર અને પત્ની સાથે એ શ્રેષ્ઠ શહેરમાં રહેતા.
ક્ષત્રં બ્રહ્મમુખં ચાસીદ્ વૈશ્યાઃ ક્ષત્રમનુવ્રતાઃ । શૂદ્રાઃ સ્વધર્મનિરતાસ્ત્રીન્ વર્ણાનુપચારિણઃ ॥૧-૬-
ક્ષત્રિયોએ બ્રાહ્મણોને આધાર આપ્યો, વૈશ્યોએ ક્ષત્રિયોની સેવા કરી, અને શૂદ્રોએ પોતાનો ધર્મ પાળ્યો, ત્રણ વર્ણોની સેવા કરી.
સા તેનેક્ષ્વાકુનાથેન પુરી સુપરિરક્ષિતા । યથા પુરસ્તાન્મનુના માનવેન્દ્રેણ ધીમતા ॥૧-૬-
એ શહેર ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાએ સારી રીતે રક્ષ્યું, જેમ પ્રાચીન સમયમાં મનુએ, મનુષ્યોના વિવેકી રાજાએ, રક્ષ્યું હતું.
યોધાનામગ્નિકલ્પાનાં પેશલાનામમર્ષિણામ્ । સમ્પૂર્ણા કૃતવિદ્યાનાં ગુહા કેસરિણામિવ ॥૧-૬-
એ શહેર યોદ્ધાઓથી ભરેલું હતું, જે અગ્નિ જેવું તેજસ્વી, કુશળ, સૌમ્ય અને અડગ હતા, અને પોતાની કળામાં પારંગત હતા, જેમ ગુફા સિંહોથી ભરેલી હોય.
કામ્બોજવિષયે જાતૈર્બાહ્લીકૈશ્ચ હયોત્તમૈઃ । વનાયુજૈર્નદીજૈશ્ચ પૂર્ણા હરિહયોત્તમૈઃ ॥૧-૬-
એ શહેરમાં કામ્બોજ અને બાહ્લીક પ્રદેશમાં જન્મેલા શ્રેષ્ઠ ઘોડા, તેમજ જંગલ અને નદીમાંથી આવેલા ઉત્તમ ઘોડાઓથી ભરેલું હતું.
વિન્ધ્યપર્વતજૈર્મત્તૈઃ પૂર્ણા હૈમવતૈરપિ । મદાન્વિતૈરતિબલૈર્માતઙ્ગૈઃ પર્વતોપમૈઃ ॥૧-૬-
વિંધ્ય અને હિમાલય પર્વતમાંથી આવેલા મદમાં મસ્ત હાથીઓ, અત્યંત શક્તિશાળી અને પર્વત જેવું રૂપ ધરાવતા, એ શહેરમાં ભરેલા હતા.
ઐરાવતકુલીનૈશ્ચ મહાપદ્મકુલૈસ્તથા । અઞ્જનાદપિ નિષ્ક્રાન્તૈર્વામનાદપિ ચ દ્વિપૈઃ ॥૧-૬-
એ શહેરમાં એરાવત અને મહાપદ્મ કુળના હાથી, અને અંજના તથા વામના પર્વતમાંથી ઉતરેલા હાથીઓ પણ હતા.
ભદૈર્મન્દ્રૈર્મૃગૈશ્ચૈવ ભદ્રમન્દ્રમૃગૈસ્તથા । ભદ્રમન્દ્રૈર્ભદ્રમૃગૈર્મૃગમન્દ્રૈશ્ચ સા પુરી ॥૧-૬-
એ શહેર ભદ્ર, મન્દ્ર, મૃગ, ભદ્રમન્દ્ર, ભદ્રમૃગ અને મૃગમન્દ્ર હાથીઓથી પણ ભરેલું હતું.
નિત્યમત્તૈઃ સદા પૂર્ણા નાગૈરચલસંનિભૈઃ । સા યોજને દ્વે ચ ભૂયઃ સત્યનામા પ્રકાશતે । યસ્યાં દશરથો રાજા વસઞ્જગદપાલયત્ ॥૧-૬-
હંમેશા મદમાં મસ્ત અને પર્વત જેવાં હાથીઓથી ભરેલું એ શહેર, જેનું નામ સત્યનામા હતું, બે યોજનથી વધુ વિસ્તૃત હતું, જ્યાં રાજા દશરથ રહેતા અને જગતનું રક્ષણ કરતા.
તાં પુરીં સ મહાતેજા રાજા દશરથો મહાન્ । શશાસ શમિતામિત્રો નક્ષત્રાણીવ ચન્દ્રમાઃ ॥૧-૬-
એ મહાતેજસ્વી અને મહાન રાજા દશરથ એ શહેરનું શાસન કરતા, પોતાના શત્રુઓને શાંત કરી, જેમ ચાંદ્રમાં તારા વચ્ચે પ્રકાશે છે.
તાં સત્યનામાં દૃઢતોરણાર્ગલામ્ ::ગૃહૈર્વિચિત્રૈરુપશોભિતાં શિવામ્ । પુરીમયોધ્યાં નૃસહસ્રસંકુલાં ::શશાસ વૈ શક્રસમો મહીપતિઃ ॥૧-૬-
સત્યનામા નામની એ અયોધ્યા, મજબૂત દ્વાર અને અડગ કવાડો, સુંદર ઘરો, શુભતા અને હજારો લોકોની ભીડથી ભરેલી હતી, અને એ શહેરનું શાસન ઈન્દ્ર સમાન મહારાજા કરતા.
thumb|સપ્તમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે સપ્તમઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રીમદ્વાલ્મીકી રામાયણના બાલકાંડમાં સાતમો સર્ગ પૂર્ણ થયો.
તસ્યામાત્યા ગુણૈરાસન્વિક્ષ્વાકોઃ સુમહાત્મનઃ । મન્ત્રજ્ઞાશ્ચેઙ્ગિતજ્ઞાશ્ચ નિત્યં પ્રિયહિતે રતાઃ ॥૧-૭-
વિક્ષ્વાકુના મહાન આત્મા રાજાને તેમના ગુણવંતી મંત્રીઓ સેવા કરતા હતા; તેઓ સલાહમાં નિપુણ, સંકેતોને સમજતા અને હંમેશા રાજાની ખુશી અને કલ્યાણમાં લાગેલા હતા.
અષ્ટૌ બભૂવુર્વીરસ્ય તસ્યામાત્યા યશસ્વિનઃ । શુચયશ્ચાનુરક્તાશ્ચ રાજકૃત્યેષુ નિત્યશઃ ॥૧-૭-
તે વિખ્યાત અને શૂરવીર રાજાને આઠ મંત્રીઓ હતા, જેઓ શુદ્ધ વર્તનવાળા અને રાજકૃત્યોમાં સતત નિષ્ઠાવાન હતા.
ધૃષ્ટિર્જયન્તો વિજયઃ સુરાષ્ટ્રો રાષ્ટ્ર્વર્ધનઃ । અકોપો ધર્મપાલશ્ચ સુમન્ત્રશ્ચાષ્ટમોઽર્થવિત્ ॥૧-૭-
ધૃષ્ટિ, જયંત, વિજય, સુરાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવર્ધન, અકોપ, ધર્મપાલ અને આઠમો સુમંત્ર, જે કાર્યમાં બુદ્ધિશાળી હતા.