વસિષ્ઠં મુનિશાર્દૂલં રાજા વચનમબ્રવીત્। અભિષેકાય રામસ્ય યત્ કર્મ સપરિચ્છદમ્
મહાન મુનિ વસિષ્ઠને કહ્યું: 'રામના અભિષેક માટે જે પણ કાર્ય અને વ્યવસ્થા જરૂરી છે—'
તદદ્ય ભગવન્ સર્વમાજ્ઞાપયિતુમર્હસિ। તચ્છ્રુત્વા ભૂમિપાલસ્ય વસિષ્ઠો મુનિસત્તમઃ
આજે, હે પૂજ્ય, તું બધું આદેશ આપવું જોઈએ; રાજાના શબ્દો સાંભળીને, શ્રેષ્ઠ મુનિ વસિષ્ઠે—
આદિદેશાગ્રતો રાજ્ઞઃ સ્થિતાન્ યુક્તાન્ કૃતાઞ્જલીન્। સુવર્ણાદીનિ રત્નાનિ બલીન્ સર્વૌષધીરપિ
રાજાની સામે જોડાયેલા હાથથી ઉભેલા લોકોને સુવર્ણ અને બીજા રત્નો, ભેટો અને તમામ ઔષધીઓ લાવવાનો આદેશ આપ્યો.
શુક્લમાલ્યાનિ લાજાંશ્ચ પૃથક્ ચ મધુસર્પિષી। અહતાનિ ચ વાસાંસિ રથં સર્વાયુધાન્યપિ
સફેદ માળાઓ, લાજ, અલગથી મધ અને ઘી, અપ્રયોગિત વસ્ત્રો, રથ અને તમામ શસ્ત્રો પણ લાવવાનો કહ્યું.
ચતુરઙ્ગબલં ચૈવ ગજં ચ શુભલક્ષણમ્। ચામરવ્યજને ચોભે ધ્વજં છત્રં ચ પાણ્ડુરમ્
ચારે પ્રકારની સેનાનું તૈયાર કરો, શુભ ચિહ્નો ધરાવતો હાથી, બંને ચામર, સફેદ છત્ર અને ધ્વજ પણ તૈયાર રાખો.
શતં ચ શાતકુમ્ભાનાં કુમ્ભાનામગ્નિવર્ચસામ્। હિરણ્યશૃઙ્ગમૃષભં સમગ્રં વ્યાઘ્રચર્મ ચ
સો સોનાની કુંડીઓ, સોનાની સિંગ ધરાવતો વાછરડો અને આખું વાઘનું ચામડું પણ તૈયાર કરો.
યચ્ચાન્યત્ કિંચિદેષ્ટવ્યં તત્ સર્વમુપકલ્પ્યતામ્। ઉપસ્થાપયત પ્રાતરગ્ન્યગારે મહીપતેઃ
અને જે કંઈ વધુ જરૂરી હોય તે બધું જ ગોઠવો; સવારે રાજાના અગ્નિગૃહમાં બધું હાજર રાખો.
અન્તઃપુરસ્ય દ્વારાણિ સર્વસ્ય નગરસ્ય ચ। ચન્દનસ્રગ્ભિરર્ચ્યન્તાં ધૂપૈશ્ચ ઘ્રાણહારિભિઃ
અંતઃપુરના તથા આખા શહેરના દરવાજાઓને ચંદનના હાર અને સુગંધિત ધૂપથી શોભાવજો.
પ્રશસ્તમન્નં ગુણવદ્ દધિક્ષીરોપસેચનમ્। દ્વિજાનાં શતસાહસ્રં યત્પ્રકામમલં ભવેત્
બ્રાહ્મણો માટે દહીં અને દૂધ વડે ભોજન સ્વાદિષ્ટ અને પૂરતું રાખો, જેટલું તેઓ ઈચ્છે તેટલું આપો.
સત્કૃત્ય દ્વિજમુખ્યાનાં શ્વઃ પ્રભાતે પ્રદીયતામ્। ઘૃતં દધિ ચ લાજાશ્ચ દક્ષિણાશ્ચાપિ પુષ્કલાઃ
મુખ્ય બ્રાહ્મણોને સન્માનપૂર્વક ઘી, દહીં, લાજ અને ભરપૂર દાન આવતીકાલે સવારે આપો.
સૂર્યેઽભ્યુદિતમાત્રે શ્વો ભવિતા સ્વસ્તિવાચનમ્। બ્રાહ્મણાશ્ચ નિમન્ત્ર્યન્તાં કલ્પ્યન્તામાસનાનિ ચ
કાલે સૂર્ય ઉગતા જ શુભ કાર્ય શરૂ કરો; બ્રાહ્મણોને બોલાવો અને બેઠકો ગોઠવો.
આબધ્યન્તાં પતાકાશ્ચ રાજમાર્ગશ્ચ સિચ્યતામ્। સર્વે ચ તાલાપચરા ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ
પતાકાઓ બાંધો અને રાજમાર્ગ પર પાણી છાંટો; બધા દરવાજાવાળાઓ અને નૃત્યાંગનાઓને સુંદર રીતે સજાવો.
કક્ષ્યાં દ્વિતીયામાસાદ્ય તિષ્ઠન્તુ નૃપવેશ્મનઃ। દેવાયતનચૈત્યેષુ સાન્નભક્ષ્યાઃ સદક્ષિણાઃ
જેને ભોજન અને દાન આપવાનું છે, તેઓ રાજમહેલના બીજા પ્રાંગણમાં અને મંદિરો તથા દેવસ્થાનોમાં ઉભા રહે.
ઉપસ્થાપયિતવ્યાઃ સ્યુર્માલ્યયોગ્યાઃ પૃથક્પૃથક્। દીર્ઘાસિબદ્ધગોધાશ્ચ સંનદ્ધા મૃષ્ટવાસસઃ
માળાં પહેરાવનારા અલગ-અલગ ઉભા રહે; લાંબી તલવાર અને ચામડાની પટ્ટી ધારણ કરનાર, શસ્ત્રસજ્જ અને સુંદર વસ્ત્રોમાં રહેનારા પણ હાજર રહે.
મહારાજાઙ્ગનં શૂરાઃ પ્રવિશન્તુ મહોદયમ્। એવં વ્યાદિશ્ય વિપ્રૌ તુ ક્રિયાસ્તત્ર વિનિષ્ઠિતૌ
વીર પુરુષો મહારાજાના વિશાળ સભામાં પ્રવેશ કરે; આમ આદેશ આપીને બંને બ્રાહ્મણોએ ત્યાંની તૈયારીઓ પૂરી કરી.
ચક્રતુશ્ચૈવ યચ્છેષં પાર્થિવાય નિવેદ્ય ચ। કૃતમિત્યેવ ચાબ્રૂતામભિગમ્ય જગત્પતિમ્
બાકીનું બધું કામ પણ રાજાના આદેશ મુજબ કર્યું અને જગતના સ્વામી પાસે જઈને કહ્યું: 'બધું તૈયાર છે.'
યથોક્તવચનં પ્રીતૌ હર્ષયુક્તૌ દ્વિજોત્તમૌ। તતઃ સુમન્ત્રં દ્યુતિમાન્ રાજા વચનમબ્રવીત્
બ્રાહ્મણોએ જે કહ્યું તે પ્રમાણે કામ કર્યું જોઈ રાજા આનંદિત થયા અને પછી તેજસ્વી રાજાએ સુમંત્રને કહ્યું.
રામઃ કૃતાત્મા ભવતા શીઘ્રમાનીયતામિતિ। સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય સુમન્ત્રો રાજશાસનાત્
'શાંત અને સંયમી રામને તું ઝડપથી અહીં લાવ.' એમ રાજાના આદેશથી સુમંત્રે સ્વીકારીને ગયા.
રામં તત્રાનયાંચક્રે રથેન રથિનાં વરમ્। અથ તત્ર સહાસીનાસ્તદા દશરથં નૃપમ્
સુમંત્રે શ્રેષ્ઠ રથમાં રામને ત્યાં લાવ્યા; ત્યારબાદ બંને બેઠા ત્યારે રામે દશરથ રાજાને જોયા.
પ્રાચ્યોદીચ્યા પ્રતીચ્યાશ્ચ દાક્ષિણાત્યાશ્ચ ભૂમિપાઃ। મ્લેચ્છાશ્ચાર્યાશ્ચ યે ચાન્યે વનશૈલાન્તવાસિનઃ
પૂર્વ, ઉત્તર, પશ્ચિમ અને દક્ષિણના રાજાઓ, વિદેશી, આર્ય અને જંગલ-પર્વતોમાં રહેતા અન્ય લોકો પણ,
ઉપાસાંચક્રિરે સર્વે તં દેવા વાસવં યથા। તેષાં મધ્યે સ રાજર્ષિર્મરુતામિવ વાસવઃ
બધાએ તેમનું સેવન કર્યું, જેમ દેવો ઇન્દ્રની સેવા કરે છે; તેમના વચ્ચે એ રાજર્ષિ ઇન્દ્ર જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
પ્રાસાદસ્થો દશરથો દદર્શાયાન્તમાત્મજમ્। ગન્ધર્વરાજપ્રતિમં લોકે વિખ્યાતપૌરુષમ્
મહેલની છત પર ઉભેલા દશરથએ પોતાના પુત્રને આવતો જોયો, જે વિશ્વમાં પરાક્રમ માટે પ્રસિદ્ધ અને ગંધર્વરાજ જેવો સુંદર હતો.
દીર્ઘબાહું મહાસત્ત્વં મત્તમાતઙ્ગગામિનમ્। ચન્દ્રકાન્તાનનં રામમતીવ પ્રિયદર્શનમ્
લાંબા હાથવાળો, મહાન બળ ધરાવતો, ગજની જેમ ગૌરવથી ચાલતો, ચાંદની જેવી તેજસ્વી મુખવાળો રામા જોવા માટે ખૂબ જ મનોહર લાગતો હતો.
રૂપૌદાર્યગુણૈઃ પુંસાં દૃષ્ટિચિત્તાપહારિણમ્। ઘર્માભિતપ્તાઃ પર્જન્યં હ્લાદયન્તમિવ પ્રજાઃ
સુંદરતા, ઉદારતા અને ગુણોથી પુરુષોના નજર અને મનને આકર્ષિત કરતો, રામા ગરમીથી તપાયેલા લોકોને વરસાદથી ધરતીને જેવો આનંદ મળે એ રીતે આનંદ આપતો હતો.
ન તતર્પ સમાયાન્તં પશ્યમાનો નરાધિપઃ। અવતાર્ય સુમન્ત્રસ્તુ રાઘવં સ્યન્દનોત્તમાત્
રામા નજીક આવતો હતો ત્યારે રાજાએ એને જોઈને તૃપ્તિ અનુભવતી નહોતી; પછી સુમંત્રએ રાઘવને ઉત્તમ રથમાંથી ઉતાર્યો.
પિતુઃ સમીપં ગચ્છન્તં પ્રાઞ્જલિઃ પૃષ્ઠતોઽન્વગાત્। સ તં કૈલાસશૃઙ્ગાભં પ્રાસાદં રઘુનન્દનઃ
પિતાજી પાસે જઈ રહેલા રામા પાછળથી હાથ જોડીને સુમંત્ર ચાલતો હતો; રઘુવંશના આનંદરૂપ રામા કૈલાસ શિખર જેવા તેજસ્વી મહેલ તરફ આગળ વધ્યો.
આરુરોહ નૃપં દ્રષ્ટું સહસા તેન રાઘવઃ। સ પ્રાઞ્જલિરભિપ્રેત્ય પ્રણતઃ પિતુરન્તિકે
રાઘવ એ મહેલમાં રાજાને જોવા જલદીથી ચઢી ગયો; હાથ જોડીને નજીક જઈ પિતાજી સમક્ષ નમન કર્યું.
નામ સ્વં શ્રાવયન્ રામો વવન્દે ચરણૌ પિતુઃ। તં દૃષ્ટ્વા પ્રણતં પાર્શ્વે કૃતાઞ્જલિપુટં નૃપઃ
રામાએ પોતાનું નામ કહી પિતાના પગે વંદન કર્યું; હાથ જોડીને બાજુએ નમેલો રામા જોઈને રાજા—
ગૃહ્યાઞ્જલૌ સમાકૃષ્ય સસ્વજે પ્રિયમાત્મજમ્। તસ્મૈ ચાભ્યુદ્યતં સમ્યઙ્મણિકાઞ્ચનભૂષિતમ્
રાજાએ પ્રેમથી પુત્રના હાથ પકડીને એને નજીક ખેંચ્યો; અને મણિ-સોનાથી શોભતો સુંદર આસન એને આપ્યું.
દિદેશ રાજા રુચિરં રામાય પરમાસનમ્। તથાઽઽસનવરં પ્રાપ્ય વ્યદીપયત રાઘવઃ
રાજાએ રામાને તે સુંદર શ્રેષ્ઠ આસન બતાવ્યું; એ ઉત્તમ આસન પર બેસીને રાઘવ તેજથી ઝગમગ્યો.