તામિમાં મદ્ગતિં વીર હન્તું નાર્હસિ રાઘવ। મનોજવં ગમિષ્યામિ મહેન્દ્રં પર્વતોત્તમમ્
હે રાઘવ, હે વીર, મારી આ માર્ગને તું નાશ કરતો નહીં; હું મનની ઝડપથી મહેન્દ્ર પર્વત પર જઇશ.
લોકાસ્ત્વપ્રતિમા રામ નિર્જિતાસ્તપસા મયા। જહિ તાઞ્છરમુખ્યેન મા ભૂત્ કાલસ્ય પર્યયઃ
હે રામ, તપસ્યાથી મેં જે અનન્ય લોકોએ જીત્યા છે, એ તું શ્રેષ્ઠ બાણથી વિનાશ કર—જેથી વિનાશના સમયનો આરંભ ન થાય.
અક્ષય્યં મધુહન્તારં જાનામિ ત્વાં સુરેશ્વરમ્। ધનુષોઽસ્ય પરામર્શાત્ સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ પરંતપ
હું જાણું છું કે તું અક્ષય અને મધુનો સંહાર કરનાર, દેવોના સ્વામી છે; આ ધનુષને સ્પર્શ કરીને તને કલ્યાણ મળે, હે શત્રુઓને દહન કરનાર.
એતે સુરગણાઃ સર્વે નિરીક્ષન્તે સમાગતાઃ। ત્વામપ્રતિમકર્માણમપ્રતિદ્વન્દ્વમાહવે
આ બધા દેવગણ અહીં એકત્ર થયા છે અને તને જોઈ રહ્યા છે—જેના કાર્યો અનન્ય છે, અને યુદ્ધમાં જેમને કોઈ સમાન નથી.
ન ચેયં મમ કાકુત્સ્થ વ્રીડા ભવિતુમર્હતિ। ત્વયા ત્રૈલોક્યનાથેન યદહં વિમુખીકૃતઃ
હે કાકુત્સ્થ, એમાં મને કોઈ શરમ લાગવી જોઈએ નહીં—કે તું, ત્રણેય લોકના સ્વામી, મને પરાજિત કર્યો છે.
શરમપ્રતિમં રામ મોક્તુમર્હસિ સુવ્રત। શરમોક્ષે ગમિષ્યામિ મહેન્દ્રં પર્વતોત્તમમ્
હે સુવ્રત રામ, તું એ અનન્ય બાણ છોડવા યોગ્ય છે; બાણ છોડ્યા પછી હું મહેન્દ્ર પર્વત પર જઇશ.
તથા બ્રુવતિ રામે તુ જામદગ્ન્યે પ્રતાપવાન્। રામો દાશરથિઃ શ્રીમાંશ્ચિક્ષેપ શરમુત્તમમ્
જ્યારે પ્રભાવી જામદગ્ન્યએ રામને આવું કહ્યું, ત્યારે દશરથપુત્ર, તેજસ્વી રામે શ્રેષ્ઠ બાણ છોડ્યો.
સ હતાન્ દૃશ્ય રામેણ સ્વાઁલ્લોકાંસ્તપસાર્જિતાન્। જામદગ્ન્યો જગામાશુ મહેન્દ્રં પર્વતોત્તમમ્
રામે પોતાના તપસ્યાથી મેળવેલા લોકોએ વિનાશ પામેલા જોઈને, જામદગ્ન્ય ઝડપથી મહેન્દ્ર પર્વત પર ચાલ્યા ગયા.
તતો વિતિમિરાઃ સર્વા દિશશ્ચોપદિશસ્તથા। સુરાઃ સર્ષિગણા રામં પ્રશશંસુરુદાયુધમ્
પછી બધું આકાશ અને દિશાઓ પ્રકાશિત થઈ ગઈ; દેવતાઓ અને ઋષિગણોએ મહા ધનુષધારી રામની પ્રશંસા કરી.
રામં દાશરથિં રામો જામદગ્ન્યઃ પ્રપૂજિતઃ। તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય જગામાત્મગતિં પ્રભુઃ
જામદગ્ન્ય રામે દશરથપુત્ર રામનું સન્માન કર્યું; ત્યારબાદ પ્રભુએ તેમની પરિક્રમા કરીને પોતાની માર્ગે પ્રસ્થાન કર્યું.
thumb|સપ્તસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે સપ્તસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ ॥૧-
આ સત્તોત્તર સત્તરમો સર્ગ છે, સાંભળો.
ગતે રામે પ્રશાન્તાત્મા રામો દાશરથિર્ધનુઃ। વરુણાયાપ્રમેયાય દદૌ હસ્તે મહાયશાઃ
રામજી જતા રહ્યા પછી, શાંત સ્વભાવના અને મહાન યશવંત દશરથપુત્ર રામે ધનુષ્ય અપરિમિત શક્તિ ધરાવતા વરુણના હાથમાં આપ્યું.
અભિવાદ્ય તતો રામો વસિષ્ઠપ્રમુખાનૃષીન્। પિતરં વિકલં દૃષ્ટ્વા પ્રોવાચ રઘુનન્દનઃ
પછી રામે વસિષ્ઠજી સહિતના ઋષિઓને વંદન કર્યા, પછી પોતાના પિતા દુઃખી દેખાયા ત્યારે રઘુકુલના આનંદ રામે તેમને કહ્યું.
જામદગ્ન્યો ગતો રામઃ પ્રયાતુ ચતુરંગિણી। અયોધ્યાભિમુખી સેના ત્વયા નાથેન પાલિતા
જામદગ્ન્ય રામ તો હવે ચાલ્યા ગયા છે; હવે તમારી રક્ષણમાં ચતુરંગિ સેના અયોધ્યા તરફ આગળ વધે.
રામસ્ય વચનં શ્રુત્વા રાજા દશરથઃ સુતમ્। બાહુભ્યાં સમ્પરિષ્વજ્ય મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય રાઘવમ્
રામના શબ્દો સાંભળીને રાજા દશરથએ પોતાના પુત્ર રાઘવને બંને ભુજાઓથી ભેળવીને માથું ચુંબન કર્યું.
ગતો રામ ઇતિ શ્રુત્વા હૃષ્ટઃ પ્રમુદિતો નૃપઃ। પુનર્જાતં તદા મેને પુત્રમાત્માનમેવ ચ
‘રામ તો ચાલ્યા ગયા’ એવું સાંભળીને રાજા ખૂબ આનંદિત અને પ્રસન્ન થયા; એ સમયે એમને લાગ્યું કે જાણે પોતે અને તેમનો પુત્ર ફરીથી જન્મ્યા હોય.
ચોદયામાસ તાં સેનાં જગામાશુ તતઃ પુરીમ્। પતાકાધ્વજિનીં રમ્યાં તૂર્યોદ્ઘુષ્ટનિનાદિતામ્
તેમણે સેના આગળ વધારવાનો આદેશ આપ્યો અને પછી ઝડપથી ધ્વજ-પતાકાઓથી શોભાયમાન અને વાદ્ય-ઢોલના ગૂંજી રહેલા સુંદર શહેર તરફ ગયા.
સિક્તરાજપથારમ્યાં પ્રકીર્ણકુસુમોત્કરામ્। રાજપ્રવેશસુમુખૈઃ પૌરૈર્મઙ્ગલપાણિભિઃ
રાજમાર્ગ પર પાણી છાંટવામાં આવ્યું હતું, તે સુંદર લાગતો હતો, ફૂલોની ઢગલીઓથી સજ્જ હતો, અને શહેરવાસીઓ શુભ ચીજવસ્તુઓ લઈને રાજાના પ્રવેશદ્વારે ઉભા રહ્યા.
સમ્પૂર્ણાં પ્રાવિશદ્ રાજા જનૌઘૈઃ સમલંકૃતામ્। પૌરૈઃ પ્રત્યુદ્ગતો દૂરં દ્વિજૈશ્ચ પુરવાસિભિઃ
રાજા એ લોકોની ભીડથી ભરેલી અને શોભાયમાન શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો, જ્યાં નાગરિકો, બ્રાહ્મણો અને શહેરવાસીઓએ દૂરથી તેમનું સ્વાગત કર્યું.
પુત્રૈરનુગતઃ શ્રીમાન્ શ્રીમદ્ભિશ્ચ મહાયશાઃ। પ્રવિવેશ ગૃહં રાજા હિમવત્સદૃશં પ્રિયમ્
પુત્રો અને યશસ્વી સાથીઓ સાથે મહાન યશવંત રાજા પોતાના પ્રિય મહેલમાં પ્રવેશ્યા, જે હિમાલય પર્વત જેવું ભવ્ય હતું.
નનન્દ સ્વજનૈ રાજા ગૃહે કામૈઃ સુપૂજિતઃ। કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ કૈકેયી ચ સુમધ્યમા
રાજા પોતાના પરિવારજનો સાથે ઘરમાં આનંદિત થયા, જ્યાં તેમની દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ હતી; કૌશલ્યા, સુમિત્રા અને સુંદર કટિવાળી કૈકેયી પણ આનંદિત થઈ.
વધૂપ્રતિગ્રહે યુક્તા યાશ્ચાન્યા રાજયોષિતઃ। તતઃ સીતાં મહાભાગામૂર્મિલાં ચ યશસ્વિનીમ્
વધૂઓના સ્વાગતમાં વ્યસ્ત રાજમહિલાઓ અને અન્ય રાણીઓએ પછી મહાભાગ્યશાળી સીતાજી અને યશસ્વી ઉર્મિલાનું સ્વાગત કર્યું.
કુશધ્વજસુતે ચોભે જગૃહુર્નૃપયોષિતઃ। મંગલાલાપનૈર્હોમૈઃ શોભિતાઃ ક્ષૌમવાસસઃ
કુશધ્વજની બંને પુત્રીઓને રાજમહિલાઓએ શુભ વચનો અને હવન સાથે, સુંદર વસ્ત્રોમાં સ્વીકારી.
દેવતાયતનાન્યાશુ સર્વાસ્તાઃ પ્રત્યપૂજયન્। અભિવાદ્યાભિવાદ્યાંશ્ચ સર્વા રાજસુતાસ્તદા
બધી જ મહિલાઓએ ઝડપથી દેવસ્થાનોમાં પૂજા કરી, અને એ સમયે બધા રાજપુત્રોએ પણ વંદનીયોને વંદન કર્યા.
રેમિરે મુદિતાઃ સર્વા ભર્તૃભિર્મુદિતા રહઃ। કૃતદારાઃ કૃતાસ્ત્રાશ્ચ સધનાઃ સસુહૃજ્જનાઃ
બધી સ્ત્રીઓ આનંદિત થઈને પોતાના પતિઓ સાથે એકાંતમાં ખુશ રહી, લગ્નસંસ્કાર પૂર્ણ કર્યા, શસ્ત્રવિદ્યા પ્રાપ્ત કરી, ધન-સંપત્તિ અને મિત્રોથી યુક્ત રહી.
શુશ્રૂષમાણાઃ પિતરં વર્તયન્તિ નરર્ષભાઃ। કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય રાજા દશરથઃ સુતમ્
શ્રેષ્ઠ પુરુષોએ પોતાના પિતાની સેવા કરી અને સમય પસાર કર્યો; પછી એક સમયે રાજા દશરથએ પોતાના પુત્રને કહ્યું—
ભરતં કૈકયીપુત્રમબ્રવીદ્ રઘુનન્દનઃ। અયં કેકયરાજસ્ય પુત્રો વસતિ પુત્રક
કૈકેયીપુત્ર ભરતને રઘુકુલના આનંદે કહ્યું: 'પુત્ર, આ કૈકય દેશના રાજાના પુત્ર અહીં રહે છે.'
ત્વાં નેતુમાગતો વીરો યુધાજિન્માતુલસ્તવ। શ્રુત્વા દશરથસ્યૈતદ્ ભરતઃ કૈકયીસુતઃ
'તારો વીર મામા યુધાજિત તને લઈ જવા આવ્યો છે.' દશરથના મોઢેથી આ સાંભળીને કૈકેયીપુત્ર ભરતે—
ગમનાયાભિચક્રામ શત્રુઘ્નસહિતસ્તદા। આપૃચ્છ્ય પિતરં શૂરો રામં ચાક્લિષ્ટકારિણમ્
પછી, શત્રુઘ્ન સાથે, તે વીર પિતા અને અકલેશ કાર્ય કરનાર રામને વિદાય લઈને રવાના થયો.
માતૄશ્ચાપિ નરશ્રેષ્ઠઃ શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ। યુધાજિત્ પ્રાપ્ય ભરતં સશત્રુઘ્નં પ્રહર્ષિતઃ
શ્રેષ્ઠ પુરુષ શત્રુઘ્ન સાથે પોતાની માતાઓને મળવા ગયો; યુધાજિતે ભરત અને શત્રુઘ્નને જોઈને ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો.