સ વિસૃજ્ય તતો રામઃ પુષ્પકં હેમભૂષિતમ્ । પ્રવિવેશ મહાબાહુરશોકવનિકાં તદા ।। ૭.૪૨.
પછી શ્રીરામે સુવર્ણથી શોભાયમાન પુષ્પક વિમાનને વિદાય આપી, પોતાના બળથી આશોકવટિકા માં પ્રવેશ કર્યો.
ચન્દનાગુરુચૂતૈશ્ચ તુઙ્ગકાલેયકૈરપિ । દેવદારુવનૈશ્ચાપિ સમન્તાદુપશોભિતામ્ ।। ૭.૪૨.
આ વન ચંદન, અગરુ, કેરી, ઊંચા કાલેય વૃક્ષો અને દિવ્ય દેવદારોના જંગલોથી ચારેય બાજુથી શોભાયમાન હતું.
ચમ્પકાશોકપુન્નાગમધૂકપનસાસનૈઃ । શોભિતાં પારિજાતૈશ્ચ વિધૂમજ્વલનપ્રભૈઃ ।। ૭.૪૨.
આ વન ચંપા, આશોક, પુન્નાગ, મધૂક, ફણસ, સાળ અને ધૂમરહિત અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતા પારિજાત વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું.
લોધ્રનીપાર્જુનૈર્નાગૈઃ સપ્તપર્ણાતિમુક્તકૈઃ । મન્દારકદલીગુલ્મલતાજાલસમાવૃતામ્ ।। ૭.૪૨.
લોધ્ર, નીપ, અર્જુન, નાગ, સપ્તપર્ણ, અતિમુક્તક અને મંદાર, કદળી તથા વિવિધ લતાવાળી ઝાડીઓથી આ વન ઢંકાયેલું હતું.
પ્રિયઙ્ગુભિઃ કદમ્બૈશ્ચ તથા ચ વકુલૈરપિ । જમ્બૂભિર્દાડિમૈશ્ચૈવ કોવિદારૈશ્ચ શોભિતામ્ ।। ૭.૪૨.
પ્રિયંગુ, કદમ્બ, વકુલ, જામુ, દાડમ અને કોવિદારોના વૃક્ષોથી આ વન શોભાયમાન હતું.
સર્વદા કુસુમૈ રમ્યૈઃ ફલવદ્ભિર્મનોરમૈઃ । દિવ્યગન્ધરસોપેતૈસ્તરુણાઙ્કુરપલ્લવૈઃ ।। ૭.૪૨.
હંમેશા આ વન મનોહર ફૂલો, રસાળ ફળો અને દિવ્ય સુગંધ તથા સ્વાદવાળા કૂંપળો અને કળીઓથી શોભાયમાન હતું.
તથૈવ તરુભિર્દિવ્યૈઃ શિલ્પિભિઃ પરિકલ્પિતૈઃ । ચારુપલ્લવપુષ્પાઢ્યૈર્મત્તભ્રમરસઙ્કુલૈઃ ।। ૭.૪૨.
એ જ રીતે, કળાકૃતિથી બનેલા દિવ્ય વૃક્ષો, સુંદર પાંદડા અને ફૂલો, તથા મધમસ્ત ભમરોની ગૂંજથી આ વન ભરેલું હતું.
કોકિલૈર્ભૃઙ્ગરાજૈશ્ચ નાનાવર્ણૈશ્ચ પક્ષિભિઃ । શોભિતાં શતશશ્ચિત્રાં ચૂતવૃક્ષાવતંસકૈઃ ।। ૭.૪૨.
કોકિલા, ભૃંગરાજ અને અનેક રંગીન પક્ષીઓ તથા શતાબ્દી કેરીના ઝાડોથી આ વન અલંકૃત હતું.
શાતકુમ્ભનિભાઃ કેચિત્કેચિદગ્નિશિખોપમાઃ । નીલાઞ્જનનિભાશ્ચાન્યે ભાન્તિ તત્રત્યપાદપાઃ ।। ૭.૪૨.
કેટલાક વૃક્ષો ચમકતા સોનાની જેમ, કેટલાક અગ્નિની જ્વાળા જેવા, તો કેટલાક કાજળ જેવા ઘેરા કાળા રંગના દેખાતા હતા.
સુરભીણિ ચ પુષ્પાણિ માલ્યાનિ વિવિધાનિ ચ । દીર્ઘિકા વિવિધાકારાઃ પૂર્ણાઃ પરમવારિણા ।। ૭.૪૨.
ત્યાં સુગંધિત ફૂલો, વિવિધ માળાઓ અને અનેક આકારની તળાવો, જે શુદ્ધ જળથી ભરપૂર છે, જોવા મળે છે.
માણિક્યકૃતસોપાનાઃ સ્ફાટિકાન્તરકુટ્ટિમાઃ । ફુલ્લપદ્મોત્પલવનાશ્ચક્રવાકોપશોભિતાઃ ।। ૭.૪૨.
માણિક્યના પગથિયા, સ્ફટિકથી બનેલા ફરસાણ, ફૂલેલા કમળ અને નીલોત્પલના વન તથા ચક્રવાક પક્ષીઓથી આ તળાવો શોભાયમાન હતા.
દાત્યૂહશુકસઙ્ઘુષ્ટા હંસસારસનાદિતાઃ । તરુભિઃ પુષ્પવદ્ભિશ્ચ તીરજૈરુપશોભિતાઃ ।। ૭.૪૨.
દાત્યૂહ અને પોપટના અવાજોથી ગૂંજતી, હંસ અને સારસના રણકારથી ભરપૂર, અને કાંઠે ફૂલોથી લદાયેલા વૃક્ષોથી શોભાયમાન એવી નદીઓ હતી.
પ્રાકારૈર્વિવિધાકારૈઃ શોભિતાશ્ચ શિલાતલૈઃ । તત્રૈવ ચ વનોદ્દેશે વૈડૂર્યમણિસન્નિભૈઃ ।। ૭.૪૨.
વિવિધ આકારના કોટ અને પથ્થરના ચબુતરાઓથી શોભાયમાન, અને એ જ વનપ્રદેશમાં વૈડૂર્યમણિ જેવી ઝળહળતી પથ્થરપટ્ટીઓથી સજ્જ હતી.
શાદ્વલૈઃ પરમોપેતાં પુષ્પિતદ્રુમકાનનામ્ । તત્ર સઙ્ઘર્ષજાતાનાં વૃક્ષાણાં પુષ્પશાલિનામ્ ।। ૭.૪૨.
અતિ સુંદર લીલાછમ ઘાસ અને ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષોના વનથી ભરપૂર, જ્યાં વૃક્ષો પરથી પડેલા ફૂલો જમીનને ઢાંકી લેતા હતા.
પ્રસ્તરાઃ પુષ્પશબલા નભસ્તારાગણૈરિવ । નન્દનં હિ યથેન્દ્રસ્ય બ્રાહ્મં ચૈત્રરથં યથા । તથાભૂતં હિ રામસ્ય કાનનં સન્નિવેશનમ્ ।। ૭.૪૨.
પથ્થરના ચબુતરાઓ ફૂલોની છાંટથી એવા દેખાતા કે જાણે આકાશમાં તારાઓની ટોળકી હોય; એ રામનું વન નિવાસ તો ઈન્દ્રના નંદનવન કે બ્રહ્માના ચૈત્રરથ જેવું જ મનોહર હતું.
બહ્વાસનગૃહોપેતાં લતાગૃહસમાવૃતામ્ । અશોકવનિકાં સ્ફીતાં પ્રવિશ્ય રઘુનન્દનઃ ।। ૭.૪૨.
ઘણા બેઠકા અને લતાવાળી કુંજોથી ઘેરાયેલી, સમૃદ્ધ અશોકવટિકામાં રઘુકુલના આનંદ રૂપ રામ પ્રવેશ્યા.
આસને ચ શુભાકારે પુષ્પપ્રકરભૂષિતે । કુશાસ્તરણસંસ્તીર્ણે રામઃ સન્નિષસાદ હ ।। ૭.૪૨.
ફૂલોની ઢગલીઓથી શોભાયમાન અને કુશ ઘાસથી વિછાયેલું સુંદર આસન જોઈ રામ ત્યાં બેસી ગયા.
સીતામાદાયં હસ્તેન મધુમૈરેયકં શુચિ । પાયયામાસ કાકુત્સ્થઃ શચીમિવ પુરન્દરઃ ।। ૭.૪૨.
રામે સીતાનો હાથ પકડી, શુદ્ધ મધમિશ્રિત મદ પીવડાવ્યું, જેમ ઈન્દ્રે શચીને પીવડાવતું હોય એમ.
માંસાનિ ચ સમૃષ્ટાનિ ફલાનિ વિવિધાનિ ચ । રામસ્યાભ્યવહારાર્થં કિઙ્કરાસ્તૂર્ણમાહરન્ ।। ૭.૪૨.
રામના ભોજન માટે સેવકો ઝડપથી સારી રીતે શેકેલું માંસ અને વિવિધ ફળો લઈ આવ્યા.
ઉપાનૃત્યંશ્ચ રાજાનં નૃત્યગીતવિશારદાઃ । બાલાશ્ચ રૂપવત્યશ્ચ સ્ત્રિયઃ પાનવશાનુગાઃ ।। ૭.૪૨.
નૃત્ય અને ગીતમાં નિપુણ, સુંદર યુવાન સ્ત્રીઓ, પાનના આનંદમાં મગ્ન, રાજા સામે નૃત્ય કરવા લાગી.
મનોભિરામા રામાસ્તા રામો રમયતાં વરઃ । રમયામાસ ધર્માત્મા નિત્યં પરમભૂષિતઃ ।। ૭.૪૨.
મનને આનંદ આપતી એવી સ્ત્રીઓ હંમેશા શોભાયમાન રહેતી અને ધર્મનિષ્ઠ, આનંદ આપનારા રામે તેમને આનંદિત કર્યા.
સ તયા સીતયા સાર્ધમાસીનો વિરરાજ હ । અરુન્ધત્યા સહાસીનો વસિષ્ઠ ઇવ તેજસા ।। ૭.૪૨.
સીતાજી સાથે બેસેલા રામ તેજમાં એવા ઝગમગ્યા, જેમ અરુંધતી સાથે બેઠેલા વસિષ્ઠ ઝગમગતા હોય.
એવં રામો મુદા યુક્તઃ સીતાં સુરસુતોપમામ્ । રમયામાસ વૈદેહીમહન્યહનિ દેવવત્ ।। ૭.૪૨.
આ રીતે આનંદથી ભરાયેલા રામે, દેવકન્યાને સમાન સીતાને, રોજે રોજ દેવ જેવો આનંદ આપ્યો.
તથા તયોર્વિહરતોઃ સીતારાઘવયોશ્ચિરમ્ । અત્યક્રામચ્છુભઃ કાલઃ શૈશિરો ભોગદઃ સદા ।। ૭.૪૨.
આ રીતે સીતા અને રાઘવ ઘણા સમય સુધી સાથે વિહાર કરતા રહ્યા અને સુખદાયક, શુભ શિયાળો પસાર થયો.
દશવર્ષસહસ્રાણિ ગતાનિ સુમહાત્મનોઃ । પ્રાપ્તયોર્વિવિધાન્ભોગાનતીતઃ શિશિરાગમઃ ।। ૭.૪૨.
એ બંને મહાત્માઓ માટે દસ હજાર વર્ષ વીતી ગયા, અનેક પ્રકારના આનંદ માણતા અને શિયાળુ ઋતુ પૂર્ણ થઈ.
પૂર્વાહ્ણે ધર્મકાર્યાણિ કૃત્વા ધર્મેણ ધર્મવિત્ । શેષં દિવસભાગાર્ધમન્તઃપુરગતો ઽભવત્ ।। ૭.૪૨.
પ્રભાતે ધર્મના કાર્યો પૂર્ણ કરીને, ધર્મને જાણનારા રામ, બાકીનો અર્ધો દિવસ અંતઃપુરમાં વિતાવતા.
સીતાપિ દેવકાર્યાણિ કૃત્વા પૌર્વાહ્ણિકાનિ વૈ । શ્વશ્રૂણામકરોત્પૂજાં સર્વાસામવિશેષતઃ ।। ૭.૪૨.
સીતા પણ સવારે દેવતાઓની સેવા કરીને, પોતાના બધાં સાસુઓની વિશેષતા વિના પૂજા કરતી.
અભ્યગચ્છત્તતો રામં વિચિત્રાભરણામ્બરા । ત્રિવિષ્ટપે સહસ્રાક્ષમુપવિષ્ટં યથા શચી ।। ૭.૪૨.
પછી, વિભિન્ન આભૂષણો અને સુંદર વસ્ત્રોથી સજ્જ, સીતાજી રામ પાસે આવતી, જેમ શચી સ્વર્ગમાં સહસ્રનેત્ર ઈન્દ્ર પાસે જાય.
દૃષ્ટ્વા તુ રાઘવઃ પત્નીં કલ્યાણેન સમન્વિતામ્ । પ્રહર્ષમતુલં લેભે સાધુ સાધ્વિતિ ચાબ્રવીત્ ।। ૭.૪૨.
પત્નીનું સૌભાગ્યથી ભરપૂર રૂપ જોઈને રાઘવને અતુલ્ય આનંદ થયો અને તેમણે કહ્યું, 'શાબાશ, શાબાશ!'.
અબ્રવીચ્ચ વરારોહાં સીતાં સુરસુતોપમામ્ । અપત્યલાભો વૈદેહિ ત્વયિ મે સમુપસ્થિતઃ ।। ૭.૪૨.
ત્યારે રામે સુંદર સીતાજીને, જે દેવકન્યાને સમાન હતી, કહ્યું: 'હે વૈદેહી, હવે આપણા સંતાન પ્રાપ્ત કરવાનો સમય આવ્યો છે.'