અદ્યૈવ ચ પરિત્યક્તં વાયુના જગદાયુષા । અદ્યૈવ તે નિરુચ્છ્વાસાઃ કાષ્ઠકુડ્યોપમાઃ સ્થિતાઃ ।। ૭.૩૫.
'આજે જગતમાંથી પ્રાણવાયુ દૂર થઈ ગયો છે; આજે તમે શ્વાસ વિના લાકડાની દિવાલ જેવી સ્થિતિમાં ઊભા છો.'
તદ્યામસ્તત્ર યત્રાસ્તે મારુતો રુક્પ્રદો હિ નઃ । મા વિનાશં ગમિષ્યામ અપ્રસાદ્યાદિતેઃ સુતાઃ ।। ૭.૩૫.
'ચાલો, જ્યાં પવનદેવ છે ત્યાં જઈએ, કેમ કે તેઓ અમને દુઃખ આપે છે; આદિત્યપુત્રોને પ્રસન્ન કર્યા વિના આપણે નાશ પામીએ નહીં.'
તતઃ પ્રજાભિઃ સહિતઃ પ્રજાપતિઃ સદેવગન્ધર્વભુજઙ્ગગુહ્યકૈઃ । જગામ તત્રાસ્યતિ યત્ર મારુતઃ સુતં સુરેન્દ્રાભિહતં પ્રગૃહ્ય સઃ ।। ૭.૩૫.
પછી પ્રજાપતિ, સર્વ જીવો, દેવો, ગંધર્વો, સાપો અને ગુહ્યકો સાથે, ત્યાં ગયા જ્યાં પવનદેવ પોતાના દીકરાને, જેને દેવરાજે ઘાયલ કર્યો હતો, લઈને બેઠા હતા.
તતો ઽર્કવૈશ્વાનરકાઞ્ચનપ્રભં સુતં તદોત્સઙ્ગગતં સદાગતેઃ । ચતુર્મુખો વીક્ષ્ય કૃપામથાકરોત્સદેવગન્ધર્વર્ષિયક્ષરાક્ષસૈઃ ।। ૭.૩૫.
ત્યાં, સૂર્ય, અગ્નિ અને સોનાની જેમ તેજસ્વી એવા દીકરાને પિતાના ખોળામાં પડેલો જોઈ, ચતુરાનન બ્રહ્માએ દેવો, ગંધર્વો, ઋષિઓ, યક્ષો અને રાક્ષસો સાથે દયા અનુભવી.
તતઃ પિતામહં દૃષ્ટ્વા વાયુઃ પુત્રવધાર્દિતઃ । શિશુકં તં સમાદાય ઉત્તસ્થૌ ધાતુરગ્રતઃ ।। ૭.૩૬.
પછી પિતામહને જોઈ, પોતાના દીકરાના દુઃખથી પીડાયેલા પવનદેવ એ બાળકને લઈને સર્જનહાર બ્રહ્માજી સામે ઊભા થયા.
ચલકુણ્ડલમૌલિસ્રક્તપનીયવિભૂષણઃ । પાદયોર્ન્યપતદ્વાયુસ્તિસ્રોપસ્થાય વેધસે ।। ૭.૩૬.
હલનારા કુંડળ, ફૂલની વેણી અને પાણીના દાગીનાથી સજ્જ, વાયુદેવ ત્રણ વાર સર્જનહારના પગે પડી ગયા.
તં તુ વેદવિદા તેન લમ્બાભરણશોભિના । વાયુમુત્થાપ્ય હસ્તેન શિશું તં પરિમૃષ્ટવાન્ ।। ૭.૩૬.
વેદોનું જ્ઞાન ધરાવનારા, લટકતા દાગીનાથી તેજસ્વી, તેમણે વાયુદેવને હાથથી ઊભા કર્યા અને બાળકને પ્રેમથી સ્પર્શ કર્યો.
સ્પૃષ્ટમાત્રસ્તતઃ સો ઽથ સલીલં પદ્મયોનિના । જલસિક્તં યથા સસ્યં પુનર્જીવિતમાપ્તવાન્ ।। ૭.૩૬.
પદ્મમાંથી જન્મેલા ભગવાને સ્પર્શ કરતાં, એ બાળકને જાણે પાણી છાંટાયું હોય એમ, છોડને નવજીવન મળે તેમ, ફરીથી જીવ મળ્યો.
પ્રાણવન્તમિમં દૃષ્ટ્વા પ્રાણો ગન્ધવહો મુદા । ચચાર સર્વભૂતેષુ સન્નિરુદ્ધં યથા પુરા ।। ૭.૩૬.
આ બાળક જીવંત થયો તે જોઈને સુગંધિત વાયુ આનંદથી, પહેલાં જેવું, બધાં જીવોમાં નિર્વિઘ્ન ફરી વળ્યો.
મરુદ્રોધાદ્વિનિર્મુક્તાસ્તાઃ પ્રજા મુદિતા ઽભવન્ । શીતદાહવિનિર્મુક્તાઃ પદ્મિન્ય ઇવ સામ્બુજાઃ ।। ૭.૩૬.
વાયુદેવના અવરોધમાંથી મુક્ત થતાં, સર્વ પ્રજાઓ આનંદિત થઈ ગઈ, ઠંડક અને તાપથી છૂટેલી કમળની કળીઓ જેવી ખુશખુશાલ થઈ.
તતસ્ત્રિયુગ્મસ્ત્રિકકુત્ऺિત્રધામા ત્રિદશાર્ચિતઃ । ઉવાચ દેવતા બ્રહ્મા મારુતપ્રિયકામ્યયા ।। ૭.૩૬.
પછી ત્રણ શિખર અને ત્રણ જોડથી તેજસ્વી, દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત બ્રહ્માજીએ, વાયુદેવને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છી, દેવતાઓને કહ્યું.
ભો મહેન્દ્રેશવરુણપ્રજેશ્વરધનેશ્વરાઃ । જાનતામપિ વઃ સર્વં વક્ષ્યામિ શ્રૂયતાં હિતમ્ ।। ૭.૩૬.
હે ઇન્દ્ર, જળના સ્વામી, પ્રજાપતિ અને ધનની દેવતા, તમે બધું જાણો છો છતાં, હું લાભદાયક વાત કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.
અનેન શિશુના કાર્યં કર્તવ્યં વો ભવિષ્યતિ । તદ્વદધ્વં વરાન્સર્વે મારુતસ્યાસ્ય તુષ્ટયે ।। ૭.૩૬.
આ બાળક દ્વારા તમારે એક કાર્ય કરવાનું છે, તેથી તમે બધા વાયુદેવને પ્રસન્ન કરવા માટે વરદાન આપો.
તતઃ સહસ્રનયનઃ પ્રીતિયુક્તઃ શુભાનનઃ । કુશેશયમયીં માલામુત્ક્ષિપ્યેદં વચો ઽબ્રવીત્ ।। ૭.૩૬.
પછી હજારો આંખો ધરાવનારા, આનંદિત અને શુભમુખવાળા, કમળોથી બનેલી વેણી ઉંચકી, આ રીતે બોલ્યા.
મત્કરોત્સૃષ્ટવજ્રેણ હનુરસ્ય યથા હતઃ । નામ્ના વૈ કપિશાર્દૂલો ભવિતા હનુમાનિતિ ।। ૭.૩૬.
મારા વજ્રના ઘા થી જેના ચહેરા પર ઘા પડ્યો, એનું નામ હનુમાન રહેશે, અને વાનરોમાં એ શ્રેષ્ઠ ગણાશે.
અહમસ્ય પ્રદાસ્યામિ પરમં વરમદ્ભુતમ્ । ઇતઃ પ્રભૃતિ વજ્રસ્ય મમાવધ્યો ભવિષ્યતિ ।। ૭.૩૬.
હું એને અદ્ભુત અને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપું છું—આગળથી મારા વજ્રથી એ કદી મરશે નહીં.
માર્તણ્ડસ્ત્વબ્રવીત્તત્ર ભગવાંસ્તિમિરાપહઃ । તેજસો ઽસ્ય મદીયસ્ય દદામિ શતિકાં કલામ્ ।। ૭.૩૬.
પછી અંધકારને દૂર કરનારા ભગવંત સૂર્યદેવે કહ્યું: હું મારા તેજમાંથી એક અંશ એને આપું છું.
યદા તુ શાસ્ત્રાણ્યધ્યેતું શક્તિરસ્ય ભવિષ્યતિ । તદાસ્ય શાસ્ત્રં દાસ્યામિ યેન વાગ્ગ્મી ભવિષ્યતિ ।। ૭.૩૬.
જ્યારે એ શાસ્ત્રો ભણવાની શક્તિ મેળવે, ત્યારે હું એને એ જ્ઞાન આપું છું, જેના કારણે એ વાક્પટુ બનશે.
નચાસ્ય ભવિતા કશ્ચિત્સદૃશઃ શાસ્ત્રદર્શને । વરુણશ્ચ વરં પ્રાદાન્નાસ્ય મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ । વર્ષાયુતશતેનાપિ મત્પાશાદુદકાદપિ ।। ૭.૩૬.
શાસ્ત્રજ્ઞાનમાં એની સરખામણી કોઈ કરી શકશે નહીં; અને વરુણદેવે વરદાન આપ્યું કે, મારા ફાંસથી કે પાણીથી પણ, લાખ વર્ષ સુધી એનું મૃત્યુ નહીં થાય.
યમો દણ્ડાદવધ્યત્વમરોગત્વં ચ નિત્યશઃ । વરં દદામિ સન્તુષ્ટ અવિષાદં ચ સંયુગે ।। ૭.૩૬.
યમદેવે પોતાના દંડથી અવિનાશી રહેવાનો, હંમેશા રોગમુક્ત રહેવાનો અને યુદ્ધમાં કદી નિરાશ ન થાય એવો વરદાન ખુશીથી આપ્યો.
ગદેયં મામિકા નૈનં સંયુગેષુ વધિષ્યતિ । ઇત્યેવં વરદઃ પ્રાહ તદા હ્યેકાક્ષિપિઙ્ગલઃ ।। ૭.૩૬.
મારી ગદા પણ એને યુદ્ધમાં મારી શકશે નહીં—એ રીતે વરદાન આપનાર, એક આંખ અને પીળા નેત્રવાળા દેવે કહ્યું.
મત્તો મદાયુધાનાં ચ ન વધ્યો ઽયં ભવિષ્યતિ । ઇત્યેવં શઙ્કરેણાપિ દત્તો ઽસ્ય પરમો વરઃ ।। ૭.૩૬.
મારા અને મારા મદથી ભરેલા શસ્ત્રોથી પણ એ અવિનાશી રહેશે—એ રીતે શંકરદેવે પણ એને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપ્યું.
સર્વેષાં બ્રહ્મદણ્ડાનામવધ્યો ઽયં ભવિષ્યતિ । દીર્ઘાયુશ્ચ મહાત્મા ચ ઇતિ બ્રહ્માબ્રવીદ્વચઃ ।। ૭.૩૬.
બ્રહ્માના બધા દંડથી એ અવિનાશી રહેશે, લાંબુ આયુષ્ય અને મહાન આત્મા મળશે—એવું બ્રહ્માજીએ કહ્યું.
વિશ્વકર્મા ચ દૃષ્ટ્વૈનં બાલસૂર્યોપમં શિશુમ્ । શિલ્પિનાં પ્રવરઃ પ્રાદાદ્વરમસ્ય મહામતિઃ ।। ૭.૩૬.
વિશ્વકર્માએ જ્યારે એ બાળકને ઉગતા સૂર્ય જેવો તેજસ્વી જોયો, ત્યારે શ્રેષ્ઠ કારીગર તરીકે, પોતાની મહાન બુદ્ધિથી એને આશીર્વાદ આપ્યો.
મત્કૃતાનિ ચ શસ્ત્રાણિ યાનિ દિવ્યાનિ સંયુગે । તૈરવધ્યત્વમાપન્નશ્ચિરજીવી ભવિષ્યતિ ।। ૭.૩૬.
મારા દ્વારા બનાવેલા બધા દિવ્ય શસ્ત્રો, જે યુદ્ધ માટે છે, એ શસ્ત્રોથી એ અજેય રહેશે અને લાંબું જીવન જીવે છે.
તતઃ સુરાણાં તુ વરૈર્દૃષ્ટ્વા હ્યેનમલઙ્કૃતમ્ । ચતુર્મુખસ્તુષ્ટમના વાયુમાહ જગદ્ગુરુઃ ।। ૭.૩૬.
પછી દેવતાઓના આશીર્વાદથી શોભિત થયેલા એને જોઈને, ચારમુખી જગતગુરુ બ્રહ્માજી પ્રસન્ન મનથી વાયુદેવને કહ્યું.
અમિત્રાણાં ભયકરો મિત્રાણામભયઙ્કરઃ । અજેયો ભવિતા પુત્રસ્તવ મારુત મારુતિઃ ।। ૭.૩૬.
એ દુશ્મનો માટે ભયજનક અને મિત્રો માટે સુરક્ષા આપનાર બનશે; હે મારુત, તમારો પુત્ર મારોતી અજેય રહેશે.
કામરૂપઃ કામચારી કામગઃ પ્લવતાં વરઃ । ભવત્યવ્યાહતગતિઃ કીર્તિમાંશ્ચ ભવિષ્યતિ ।। ૭.૩૬.
એ ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે, મનગમતું ફરવા જઈ શકે, જ્યાં ઈચ્છે ત્યાં જઈ શકે અને ઉછળનારા વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ રહેશે; એની ગતિ કોઈ રોકી શકશે નહીં અને એ પ્રસિદ્ધ બનશે.
રાવણોત્સાદનાર્થાનિ રામપ્રિયકરણિ ચ । રોમહર્ષકરાણ્યેષ કર્તા કર્માણિ સંયુગે ।। ૭.૩૬.
એ રાવણના વિનાશ માટે અને રામને પ્રસન્ન કરવા માટે યુદ્ધમાં એવા કાર્યો કરશે કે જેને સાંભળીને લોકોના રોમાંચ ઉભા થઈ જાય.
એવમુક્ત્વા તમામન્ત્ર્ય મારુતં ત્વમરૈઃ સહ । યથાગતં યયુઃ સર્વે પિતામહપુરોગમાઃ ।। ૭.૩૬.
આ રીતે કહીને અને વાયુદેવને દેવતાઓ સાથે વિદાય આપી, પિતામહ બ્રહ્માજી આગળ રહી, બધા જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.