યસ્માન્મે ધર્ષિતા પત્ની ત્વયા વાસવ નિર્ભયમ્ । તસ્માત્ત્વં સમરે રાજઞ્છત્રુહસ્તં ગમિષ્યસિ ।। ૭.૩૦.
કારણ કે તું, હે વાસવ, નિર્ભય થઈને મારી પત્નીનું અપમાન કર્યું, તેથી, હે રાજા, યુદ્ધમાં તું શત્રુના હાથમાં પડશે.
અયં તુ ભાવો દુર્બુદ્ધે યસ્ત્વયેહ પ્રવર્તિતઃ । માનુષેષ્વપિ લોકેષુ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।। ૭.૩૦.
હે દુર્વિવેકી, જે વર્તન તું અહીં કર્યું છે, એ માનવોમાં પણ દુનિયામાં નિશ્ચિતપણે દેખાશે.
તત્રાર્ધં તસ્ય યઃ કર્તા ત્વય્યર્ધં નિપતિષ્યતિ । ન ચ તે સ્થાવરં સ્થાનં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।। ૭.૩૦.
જે એ અધમ કાર્યમાં તારો અર્ધો ભાગ ભાગીદાર હશે, એ અર્ધો ભાગ તારા કારણે પતન પામશે; અને તને કયાંય સ્થિર સ્થાન નહીં મળે, એ નિશ્ચિત છે.
યશ્ચ યશ્ચ સુરેન્દ્રઃ સ્યાદ્ધ્રુવઃ સ ન ભવિષ્યતિ । એષ શાપો મયા મુક્ત ઇત્યસૌ ત્વાં તદા ઽબ્રવીત્ ।। ૭.૩૦.
અને જે કોઈ દેવોના રાજા હશે, તે સ્થિર નહીં રહે; એ શાપ મેં આપ્યો હતો, એ સમયે એણે તને આવું કહ્યું હતું.
તાં તુ ભાર્યાં સ નિર્ભર્ત્સ્ય સો ઽબ્રવીત્સુમહાતપાઃ । દુર્વિનીતે વિનિધ્વંસ મમાશ્રમસમીપતઃ ।। ૭.૩૦.
પછી, પોતાની પત્નીને ઠપકો આપી, એ મહાતપસ્વી ઋષિએ કહ્યું: 'હે દુર્વૃત્ત, મારા આશ્રમની નજીકથી દૂર થઈ જા!'
રૂપયૌવનસમ્પન્ના યસ્માત્ત્વમનવસ્થિતા । તસ્માદ્રૂપવતી લોકે ન ત્વમેકા ભવિષ્યતિ ।। ૭.૩૦.
જેમ તું સુંદરતા અને યુવાનીથી ભરપૂર હોવા છતાં અસ્થિર રહી, એ કારણે દુનિયામાં માત્ર તું જ સુંદર નહીં રહે, પણ અનેક સ્ત્રીઓ સુંદર હશે.
રૂપં ચ તે પ્રજાઃ સર્વા ગમિષ્યન્તિ ન સંશયઃ । યત્તદેકં સમાશ્રિત્ય વિભ્રમો ઽયમુપસ્થિતઃ ।। ૭.૩૦.
નિઃસંદેહ, તારી જે સુંદરતા છે, તે બધાં લોકોમાંથી દૂર થઈ જશે, કેમ કે એકલાં એ જ રૂપને આધાર બનાવીને આ ભ્રાંતિ ઊભી થઈ છે.
તદાપ્રભૃતિ ભૂયિષ્ઠં પ્રજા રૂપસમન્વિતાઃ । સા તં પ્રસાદયામાસ મહર્ષિં ગૌતમં તદા ।। ૭.૩૦.
ત્યાંથી આગળ, મોટા ભાગનાં લોકોમાં સુંદરતા જોવા મળી; ત્યારબાદ એ સ્ત્રીએ મહર્ષિ ગૌતમને મનાવવા પ્રયત્ન કર્યો.
અજ્ઞાનાદ્ધર્ષિતા વિપ્ર ત્વદ્રૂપેણ દિવૌકસા । ન કામકારાદ્વિપ્રર્ષે પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ।। ૭.૩૦.
હે બ્રાહ્મણ, હું અજ્ઞાનવશ તારા રૂપમાં આવેલા દેવ દ્વારા ભ્રષ્ટ કરવામાં આવી, ઇચ્છાવશ નહીં; હે મહર્ષિ, કૃપા કરીને મને માફ કર.
અહલ્યયા ત્વેવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ સ ગૌતમઃ । ઉત્પત્સ્યતિ મહાતેજા ઇક્ષ્વાકૂણાં મહારથઃ ।। ૭.૩૦.
અહલ્યા એ રીતે બોલતાં ગૌતમે જવાબ આપ્યો: ઇક્ષ્વાકુઓમાં એક મહાન તેજસ્વી અને શક્તિશાળી રથયોધ્ધા જન્મશે.
રામો નામ શ્રુતો લોકે વનં ચાપ્યુપયાસ્યતિ । બ્રાહ્મણાર્થે મહાબાહુર્વિષ્ણુર્માનુષવિગ્રહઃ । તં દ્રક્ષ્યસિ યદા ભદ્રે તતઃ પૂતા ભવિષ્યસિ ।। ૭.૩૦.
તેનું નામ રામ હશે, જે આખી દુનિયામાં પ્રસિદ્ધ છે, અને બ્રાહ્મણોની خاطر, માનવ સ્વરૂપે વિષ્ણુ, વનમાં જશે. હે સુભાગ્યવતી, જ્યારે તું એને જોશે, ત્યારે તું પવિત્ર થાશે.
સ હિ પાવયિતું શક્તસ્ત્વયા યદ્દુષ્કૃતં કૃતમ્ । તસ્યાતિથ્યં ચ કૃત્વા વૈ મત્સમીપં ગમિષ્યસિ ।। ૭.૩૦.
તેણે જે દુષ્કર્મ કર્યું છે, તેને પવિત્ર કરવા માટે માત્ર એ જ શક્તિશાળી છે; જ્યારે તું એને અતિથિ તરીકે સ્વીકારીશ, પછી તું મારી પાસે આવીશ.
વત્સ્યસિ ત્વં મયા સાર્ધં તદા હિ વરવર્ણિનિ । એવમુક્ત્વા સ વિપ્રર્ષિરાજગામ સ્વમાશ્રમમ્ ।। ૭.૩૦.
ત્યારે, હે સુંદર વર્ણવાળી, તું મારી સાથે રહીશ. આમ કહીને એ મહર્ષિ પોતાના આશ્રમમાં પાછા ગયો.
તપશ્ચાચાર સુમહત્સા પત્ની બ્રહ્મવાદિનઃ । શાપોત્સર્ગાદ્ધિ તસ્યેદં મુનેઃ સર્વમુપસ્થિતમ્ ।। ૭.૩૦.
મહર્ષિની પત્ની મહાન તપ અને સારા વર્તનવાળી હતી, અને બ્રહ્મજ્ઞાનની વાત કરતી હતી; છતાં, શ્રાપના કારણે મહર્ષિ પર આ બધું આવી પડ્યું.
તત્સ્મર ત્વં મહાબાહો દુષ્કૃતં યત્ત્વયા કૃતમ્ । તેન ત્વં ગ્રહણં શત્રોર્યાતો નાન્યેન વાસવ ।। ૭.૩૦.
હે મહાબાહુ, તું જે દુષ્કર્મ કર્યું છે, તેનું સ્મરણ કર; એ કારણે જ, હે વાસવ, તું શત્રુના હાથમાં પડ્યો છે, બીજું કોઈ કારણ નથી.
શીઘ્રં વૈ યજ યજ્ઞં ત્વં વૈષ્ણવં સુસમાહિતઃ । પાવિતસ્તેન યજ્ઞેન યાસ્યસે ત્રિદિવં તતઃ ।। ૭.૩૦.
તુ તત્કાળ મન એકાગ્ર કરીને વૈષ્ણવ યજ્ઞ કર; એ યજ્ઞથી પવિત્ર થઈને પછી તું સ્વર્ગમાં જઈશ.
પુત્રશ્ચ તવ દેવેન્દ્ર ન વિનષ્ટો મહારણે । નીતઃ સન્નિહિતશ્ચૈવ આર્યકેણ મહોદધૌ ।। ૭.૩૦.
હે દેવેન્દ્ર, તારો પુત્ર મહાયુદ્ધમાં નાશ પામ્યો નથી; એ આર્યકે દ્વારા મહાસાગરમાં સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યો છે.
એતચ્છ્રુત્વા મહેન્દ્રસ્તુ યજ્ઞમિષ્ટ્વા ચ વૈષ્ણવમ્ । પુનસ્ત્રિદિવમાક્રામદન્વશાસચ્ચ દેવરાટ્ ।। ૭.૩૦.
આ સાંભળી, મહેન્દ્રે વૈષ્ણવ યજ્ઞ કર્યો અને પછી ફરી સ્વર્ગમાં ગયો અને દેવતાઓનો રાજા બનીને શાસન કર્યું.
એતદિન્દ્રજિતો નામ બલં યત્કીર્તિતં મયા । નિર્જિતસ્તેન દેવેન્દ્રઃ પ્રાણિનો ઽન્યે તુ કિં પુનઃ ।। ૭.૩૦.
મારે જે ઇન્દ્રજિતનું બળ વર્ણવ્યું છે, એ બળે તો દેવેન્દ્રને પણ જીત્યો હતો; તો પછી બીજાં જીવજંતુઓનું શું કહેવું!
આશ્ચર્યમિતિ રામશ્ચ લક્ષ્મણશ્ચાબ્રવીત્તદા । અગસ્ત્યવચનં શ્રુત્વા વાનરા રાક્ષસાસ્તદા ।। ૭.૩૦.
પછી રામ અને લક્ષ્મણે, અગસ્ત્યના વચન સાંભળી, 'આ તો અદ્ભુત છે!' એમ કહ્યું; વાનરો અને રાક્ષસોએ પણ એવું જ કહ્યું.
વિભીષણસ્તુ રામસ્ય પાર્શ્વસ્થો વાક્યમબ્રવીત્ । આશ્ચર્યં સ્મારિતો ઽસ્મ્યદ્ય યત્તદ્દૃષ્ટં પુરાતનમ્ ।। ૭.૩૦.
રામના બાજુમાં ઉભેલા વિભીષણે કહ્યું: 'આજે મને એ પ્રાચીન અદ્ભુત ઘટનાઓ યાદ આવી રહી છે, જે મેં જોયેલી.'
અગસ્ત્યં ત્વબ્રવીદ્રામઃ સત્યમેતચ્છ્રુતં ચ મે ।। ૭.૩૦.
પછી રામે અગસ્ત્યને કહ્યું: 'આ બધું સાચું છે અને મેં પણ આ સાંભળ્યું છે.'
એવં રામ સમુદ્ભૂતો રાવણો લોકકણ્ટકઃ । સપુત્રો યેન સઙ્ગ્રામે જિતઃ શક્રઃ સુરેશ્વરઃ ।। ૭.૩૦.
હે રામ, આ રીતે રાવણ, જે દુનિયાનો કલંક હતો, જન્મ્યો; અને એણે પોતાના પુત્ર સાથે યુદ્ધમાં દેવતાઓના રાજા ઇન્દ્રને પણ હરાવ્યો.
તતો રામો મહાતેજા વિસ્મયાત્પુનરેવ હિ । ઉવાચ પ્રણતો વાક્યમગસ્ત્યમૃષિસત્તમમ્ ।। ૭.૩૧.
પછી મહાતેજસ્વી રામ ચકિત થઈને ફરી એકવાર શ્રદ્ધાભાવે અગસ્ત્ય ઋષિજીને વંદન કરીને બોલ્યા.
ભગવન્રાક્ષસઃ ક્રૂરો યદાપ્રભૃતિ મેદિનીમ્ । પર્યટત્કિં તદા લોકાઃ શૂન્યા આસન્દ્વિજોત્તમ ।। ૭.૩૧.
ભગવાન, જ્યારે એ ક્રૂર રાક્ષસ ધરતી પર ફરતો હતો, ત્યારે શું એ સમયે લોકોના વાસ ખાલી થઈ ગયા હતા, દ્વિજશ્રેષ્ઠ?
રાજા વા રાજમાત્રો વા કિં તદા નાત્ર કશ્ચન । ધર્ષણં યત્ર ન પ્રાપ્તો રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ ।। ૭.૩૧.
એ સમયે કોઈ રાજા કે રાજકુમાર એવો હતો કે જેને રાક્ષસોના રાજા રાવણના અત્યાચારનો સામનો કરવો ન પડ્યો હોય?
ઉતાહો હતવીર્યાસ્તે બભૂવુઃ પૃથિવીક્ષિતઃ । બહિષ્કૃતા વરાસ્ત્રૈશ્ચ બહવો નિર્જિતા નૃપાઃ ।। ૭.૩૧.
કે પછી ધરતીના રાજાઓએ પોતાનું બળ ગુમાવ્યું હતું અને ઘણા રાજાઓ ઉત્તમ શસ્ત્રોથી હરાવીને બહાર કાઢી દેવામાં આવ્યા હતા?
રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા હ્યગસ્ત્યો ભગવાનૃષિઃ । ઉવાચ રામં પ્રહસન્પિતામહ ઇવેશ્વરમ્ ।। ૭.૩૧.
રાઘવના આ વચન સાંભળી ભગવાન અગસ્ત્ય ઋષિ બ્રહ્માજી જેમ હસતાં રામને બોલ્યા.
ઇત્યેવં બાધમાનસ્તુ પાર્થિવાન્પાર્થિવર્ષભ । ચચાર રાવણો રામ પૃથિવીં પૃથિવીપતે ।। ૭.૩૧.
હા, રાજાઓને ત્રાસ આપતો રાવણ, હે પૃથ્વીનાથ રામ, ધરતી પર ફરતો હતો.
તતો માહિષ્મતીં નામ પુરીં સ્વર્ગપુરીપ્રભામ્ । સમ્પ્રાપ્તો યત્ર સાન્નિધ્યં સદાસીદ્વસુરેતસઃ ।। ૭.૩૧.
પછી તે સ્વર્ગની જેમ તેજસ્વી મહિષ્મતી નામની નગરીમાં પહોંચ્યો, જ્યાં વસુરેતસનું હંમેશાં વિધાન હતું.