વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય શતાનન્દં ચ ધાર્મિકમ્। પ્રપામધ્યે તુ વિધિવદ્ વેદિં કૃત્વા મહાતપાઃ
વિશ્વામિત્ર અને ધર્મનિષ્ઠ શતાનંદને આગળ રાખીને, મહાતપસ્વી એ મંડપના મધ્યમાં વિધિપૂર્વક વેદિ તૈયાર કરી.
અલંચકાર તાં વેદિં ગન્ધપુષ્પૈઃ સમન્તતઃ। સુવર્ણપાલિકાભિશ્ચ ચિત્રકુમ્ભૈશ્ચ સાઙ્કુરૈઃ
તે વેદિને ચારે બાજુ સુગંધિત ફૂલો, સોનાની વાસણો અને અંકુરવાળા સુંદર ઘડાઓથી શોભિત કરી.
અઙ્કુરાઢ્યૈઃ શરાવૈશ્ચ ધૂપપાત્રૈઃ સધૂપકૈઃ। શઙ્ખપાત્રૈઃ સ્રુવૈઃ સ્રગ્ભિઃ પાત્રૈરર્ઘ્યાદિપૂજિતૈઃ
અંકુરોથી ભરેલા વાસણો, ધૂપવાળા પાત્રો, શંખપાત્રો, હવનકુંડની ચમચીઓ, ફૂલોની માળા અને અર્જ્યાદિ પૂજન માટેના વાસણો વડે વેદિ શણગારી.
લાજપૂર્ણૈશ્ચ પાત્રીભિરક્ષતૈરપિ સંસ્કૃતૈઃ। દર્ભૈઃ સમૈઃ સમાસ્તીર્ય વિધિવન્મન્ત્રપૂર્વકમ્
લાજથી ભરેલા વાસણો અને તૈયાર કરેલા અક્ષતથી, સમાન દરભા ઘાસ વિધિપૂર્વક પાથરી, યોગ્ય મંત્રોચ્ચાર સાથે બધું તૈયાર કર્યું.
અગ્નિમાધાય તં વેદ્યાં વિધિમન્ત્રપુરસ્કૃતમ્। જુહાવાગ્નૌ મહાતેજા વસિષ્ઠો મુનિપુંગવઃ
પછી, યોગ્ય વિધિ અને મંત્રોથી આગ સ્થાપી, મહાન તેજસ્વી વસિષ્ઠ મુનિએ અગ્નિમાં હવન કર્યો.
તતઃ સીતાં સમાનીય સર્વાભરણભૂષિતામ્। સમક્ષમગ્નેઃ સંસ્થાપ્ય રાઘવાભિમુખે તદા
પછી, તમામ આભૂષણોથી સજ્જ સીતાજીને લાવી, તેમને અગ્નિ સમક્ષ અને રાઘવજી સામે બેસાડવામાં આવી.
અબ્રવીજ્જનકો રાજા કૌસલ્યાનન્દવર્ધનમ્। ઇયં સીતા મમ સુતા સહધર્મચરી તવ
ત્યારે જનકરાજાએ કૌશલ્યાજીના આનંદ વધારનાર રામને કહ્યું: 'આ મારી દીકરી સીતા, હવે તારી સહધર્મચારીણી છે.'
પ્રતીચ્છ ચૈનાં ભદ્રં તે પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના। પતિવ્રતા મહાભાગા છાયેવાનુગતા સદા
'તુ તેને સ્વીકાર, તને શુભ થાય. પોતાનો હાથ તેના હાથમાં ધર. એ પતિવ્રતા, મહાભાગ્યવતી છે અને હંમેશા તારી છાંયાની જેમ તને અનુસરે છે.'
ઇત્યુક્ત્વા પ્રાક્ષિપદ્ રાજા મન્ત્રપૂતં જલં તદા। સાધુસાધ્વિતિ દેવાનામૃષીણાં વદતાં તદા
આવું કહીને રાજાએ મંત્રોથી શુદ્ધ કરેલું જળ રેડ્યું, ત્યારે દેવતાઓ અને ઋષિઓ 'અતિ ઉત્તમ, અતિ ઉત્તમ' એમ બોલ્યા.
દેવદુન્દુભિનિર્ઘોષઃ પુષ્પવર્ષો મહાનભૂત્। એવં દત્ત્વા સુતાં સીતાં મન્ત્રોદકપુરસ્કૃતામ્
દિવ્ય ઢોલના નાદ સાથે ફૂલવર્ષા થઈ; આ રીતે જનકરાજાએ મંત્રજળથી પવિત્ર કરેલી પોતાની દીકરી સીતાને આપી.
અબ્રવીજ્જનકો રાજા હર્ષેણાભિપરિપ્લુતઃ। લક્ષ્મણાગચ્છ ભદ્રં તે ઊર્મિલામુદ્યતાં મયા
જનક રાજાએ આનંદથી છલકાતાં કહ્યું: 'લક્ષ્મણ, આવો, તમારો કલ્યાણ થાય; મેં જે ઊર્મિલાને તૈયાર કરી છે, તે હવે તમારી છે.'
પ્રતીચ્છ પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ મા ભૂત્ કાલસ્ય પર્યયઃ। તમેવમુક્ત્વા જનકો ભરતં ચાભ્યભાષત
'તેનો હાથ સ્વીકારો, તેનો હાથ પકડી લો; યોગ્ય સમય પસાર ન થઈ જાય.' એમ કહીને જનકે ભરતને પણ સંબોધ્યા.
ગૃહાણ પાણિં માણ્ડવ્યાઃ પાણિના રઘુનન્દન। શત્રુઘ્નં ચાપિ ધર્માત્મા અબ્રવીન્મિથિલેશ્વરઃ
'રઘુવંશના આનંદ, તમે પણ તમારી હાથે માંડવીએનો હાથ પકડી લો.' અને ધર્મપ્રિય મિથિલાના રાજાએ શત્રુઘ્નને પણ કહ્યું.
શ્રુતકીર્તેર્મહાબાહો પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના। સર્વે ભવન્તઃ સૌમ્યાશ્ચ સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ
'મહાબાહુ, તમે શ્રુતકીર્તિનો હાથ પકડી લો.' તમે બધા સૌમ્ય છો અને સારા સંકલ્પમાં અડગ છો.
પત્નીભિઃ સન્તુ કાકુત્સ્થા મા ભૂત્ કાલસ્ય પર્યયઃ। જનકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પાણીન્ પાણિભિરસ્પૃશન્
કાકુત્થ્સો પોતાની પત્નીઓ સાથે રહે, યોગ્ય સમય પસાર ન થાય.' જનકના વચનો સાંભળી, સૌએ હાથમાં હાથ મિલાવ્યા.
ચત્વારસ્તે ચતસૄણાં વસિષ્ઠસ્ય મતે સ્થિતાઃ। અગ્નિં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા વેદિં રાજાનમેવ ચ
વશિષ્ઠજીના નિર્દેશ પ્રમાણે ચારેયે ચારેય સાથે ઊભા રહ્યા; પછી અગ્નિ, વેદી અને રાજાને પ્રદક્ષિણ કરી.
ઋષીંશ્ચાપિ મહાત્માનઃ સહભાર્યા રઘૂદ્વહાઃ। યથોક્તેન તતશ્ચક્રુર્વિવાહં વિધિપૂર્વકમ્
રઘુવંશીઓએ પોતાની પત્નીઓ સાથે અને મહાન ઋષિઓએ પણ, જેમ વિધિમાં કહેવાયું છે તેમ, લગ્નવિધિ પૂર્ણ કરી.
પુષ્પવૃષ્ટિર્મહત્યાસીદન્તરિક્ષાત્ સુભાસ્વરા। દિવ્યદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્ગીતવાદિત્રનિઃસ્વનૈઃ
આકાશમાંથી તેજસ્વી અને સુંદર ફૂલોની ભારે વર્ષા થઈ; દૈવી ઢોલ, ગીત અને વાદ્યોના સ્વર ગૂંજી ઉઠ્યા.
નનૃતુશ્ચાપ્સરઃસઙ્ઘા ગન્ધર્વાશ્ચ જગુઃ કલમ્। વિવાહે રઘુમુખ્યાનાં તદદ્ભુતમદૃશ્યત
અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું અને ગંધર્વોએ મીઠા સ્વરે ગીત ગાયું; રઘુવંશીઓના લગ્નમાં એ અદ્ભુત દૃશ્ય દેખાયું.
ઈદૃશે વર્તમાને તુ તૂર્યોદ્ઘુષ્ટનિનાદિતે। ત્રિરગ્નિં તે પરિક્રમ્ય ઊહુર્ભાર્યા મહૌજસઃ
આ રીતે તુર્યવાદ્યના ગુંજતા અવાજ વચ્ચે, મહાન વીરોએ અગ્નિની ત્રણ પ્રદક્ષિણા કરી અને પોતાની પત્નીઓને સાથે લઈ ગયા.
અથોપકાર્યં જગ્મુસ્તે સભાર્યા રઘુનન્દનાઃ। રાજાપ્યનુયયૌ પશ્યન્ સર્ષિસઙ્ઘઃ સબાન્ધવઃ
પછી રઘુનંદનો પોતાની પત્નીઓ સાથે વિશ્રામસ્થાને ગયા; રાજા પણ ઋષિગણ અને સંબંધીઓ સાથે તેમને જોઈને પાછળ ગયા.
thumb|ચતુઃસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે ચતુઃસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે ચૌહોત્તેરમો સર્ગ સાંભળો. શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો ચૌહોત્તેરમો સર્ગ.
અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ। આપૃષ્ટ્વા તૌ ચ રાજાનૌ જગામોત્તરપર્વતમ્
રાત પસાર થયા પછી મહામુનિ વિશ્વામિત્રે બંને રાજાઓને વિદાય લઈ ઉત્તર પર્વતો તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
વિશ્વામિત્રે ગતે રાજા વૈદેહં મિથિલાધિપમ્। આપૃષ્ટ્વૈવ જગામાશુ રાજા દશરથઃ પુરીમ્
વિશ્વામિત્ર ગયા પછી રાજા દશરથએ વિદેહના રાજાને વિદાય આપી, ઝડપથી પોતાની અયોધ્યા તરફ ચાલ્યા.
અથ રાજા વિદેહાનાં દદૌ કન્યાધનં બહુ। ગવાં શતસહસ્રાણિ બહૂનિ મિથિલેશ્વરઃ
પછી વિદેહના રાજાએ ઘણું કન્યાદાન કર્યું; મિથિલાના રાજાએ લાખો ગાયો આપી.
કમ્બલાનાં ચ મુખ્યાનાં ક્ષૌમાન્ કોટ્યમ્બરાણિ ચ। હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં દિવ્યરૂપં સ્વલંકૃતમ્
સારા કાંબળા, રેશમ અને કરોડો વસ્ત્રો, હાથી, ઘોડા, રથ અને પગપાળા સૈનિકો—all સુંદર રીતે શોભાયમાન—આ બધું આપ્યું.
દદૌ કન્યાશતં તાસાં દાસીદાસમનુત્તમમ્। હિરણ્યસ્ય સુવર્ણસ્ય મુક્તાનાં વિદ્રુમસ્ય ચ
સૌથી શ્રેષ્ઠ દાસી-દાસો સાથે એકસો કન્યાઓ આપી; સોનુ, શુદ્ધ સોનુ, મુક્તા અને વિદ્રુમ પણ આપ્યા.
દદૌ રાજા સુસંહૃષ્ટઃ કન્યાધનમનુત્તમમ્। દત્ત્વા બહુવિધં રાજા સમનુજ્ઞાપ્ય પાર્થિવમ્
રાજાએ અત્યંત આનંદથી ઉત્તમ કન્યાદાન કર્યું; અનેક પ્રકારના દાન આપી, પછી રાજાને વિદાય આપી.
પ્રવિવેશ સ્વનિલયં મિથિલાં મિથિલેશ્વરઃ। રાજાપ્યયોધ્યાધિપતિઃ સહ પુત્રૈર્મહાત્મભિઃ
મિથિલાનાં રાજા પોતાનાં શહેર મિથિલામાં પ્રવેશ્યા. અયોધ્યાના રાજા પણ પોતાના મહાન પુત્રો સાથે હતા.
ઋષીન્ સર્વાન્ પુરસ્કૃત્ય જગામ સબલાનુગઃ। ગચ્છન્તં તુ નરવ્યાઘ્રં સર્ષિસઙ્ઘં સરાઘવમ્
બધા ઋષિઓને આગળ રાખીને, રાજા પોતાની સેના સાથે આગળ વધ્યા. મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ તથા ઋષિગણ સાથે રાજા જતા હતા.